مبحث ۱۷ — سامانهیِ گازِ طبیعی در ساختمان
درسنامه — فصلِ دوم — تعاریف
خلاصهیِ بندهایِ ۲-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تجهیزاتِ ایمنی — آشکارساز و ترموکوپل
•آشکارسازِ گازِ طبیعی: حسگری که پیش از رسیدنِ غلظتِ گاز به حدِ خطرناک، انتشارِ آن را هشدار میدهد.
نکتهیِ کلیدی: آشکارسازِ مونوکسیدِ کربن، پیش از رسیدنِ غلظتِ CO به حدِ خطرناک — بهطورِ معمول ۵۰ ppm — هشدار میدهد؛ مسمومیتِ ناشی از این گاز «گازگرفتگی» یا «گاززدگی» نامیده میشود.
•ترموکوپل: در صورتِ روشننشدنِ مشعل یا خاموشیِ شعلهیِ اصلی، مسیرِ ورودِ گاز به مشعل/شمعک را میبندد — یک تجهیزِ ایمنیِ حیاتی در برابرِ نشتِ گاز.
ارزشِ حرارتی و چگالیِ گاز
•ارزشِ حرارتیِ خالص: انرژیِ احتراقِ کامل، منهایِ انرژیِ لازم برایِ تبخیرِ آبِ حاصل از احتراق؛ ارزشِ حرارتیِ ناخالص، شاملِ آن انرژیِ نهانِ تبخیر هم هست (بنابراین همیشه بزرگتر از ارزشِ خالص است).
•چگالیِ گاز در این مبحث یعنی چگالیِ نسبی (بدونِ بُعد) — نسبتِ وزنِ مخصوصِ گازِ طبیعی به وزنِ مخصوصِ هوا، در دمایِ استانداردِ ۱۵٫۵۶°C (۶۰°F) و فشارِ استانداردِ ۱٫۰۱۳۲۵ بار (۱۴٫۶۹۶ psi).
فشار و شبکهیِ گازرسانی
نکتهیِ کلیدی: حداکثرِ افتِ فشارِ مجاز — در سامانهیِ ۱/۴ psi، از خروجیِ رگولاتور تا دورترین نقطهیِ مصرف، حداکثر ۱۲٫۷ میلیمتر ستونِ آب؛ در شبکههایِ با فشارِ بیش از ۱/۴ psi، حداکثر ۱۰ درصدِ فشارِ ورودی.
•ایستگاهِ گازِ داخلِ شهری: فشار را از حدودِ ۱۷ بار (۲۵۰ psi) به حدودِ ۴ بار (۶۰ psi) کاهش میدهد. ایستگاهِ گازِ ورودیِ شهری: فشار را به حدودِ ۲۷ بار (۴۰۰ psi) یا کمتر کاهش میدهد.
•شبکهیِ تغذیه: خطوطِ گاز با فشارِ حداکثر ۱۷ بار (ایستگاهِ ورودی → ایستگاهِ داخلِ شهری). شبکهیِ توزیع: خطوطِ گازِ شهری با فشارِ حداکثر ۴ بار (ایستگاهِ داخلِ شهری → محلهایِ مصرف).
مشترکِ جزء و عمده
نکتهیِ کلیدی: مشترکِ جزء — فشارِ موردِتقاضایِ ۱/۴ پوند بر اینچِمربع و مصرفِ حداکثر ۱۰۰ مترمکعب در ساعت (همان دامنهیِ کاربردِ فصلِ اول). مشترکِ عمده — فشارِ بیش از ۱/۴ psi یا مصرفِ بیش از ۱۰۰ مترمکعب در ساعت.
•نقطهیِ تحویلِ گاز: برایِ مشترکِ جزء، خروجیِ کنتور است؛ برایِ مشترکِ عمده، فلنجِ بعد از شیرِ خروجیِ ایستگاهِ گاز است.
دستگاهِ گازسوز — انواع
•دستگاهِ گازسوز باید نشانِ استانداردِ ملیِ ایران یا استانداردِ بینالمللیِ معتبر داشته باشد؛ دو نوعِ اصلی: با دودکش (محصولاتِ احتراق باید حتماً از دودکش خارج شود) و بدونِ دودکش.
•محفظهیِ احتراقِ باز: هوایِ احتراق از فضایِ محلِ نصب تأمین میشود. محفظهیِ احتراقِ بسته: هوایِ احتراق از فضایِ آزادِ خارج از محلِ نصب تأمین میشود.
•پکیج/بویلرِ چگالشی: با تغییرِ فازِ محصولاتِ احتراق به مایع، راندمانی تا حدودِ ۹۰ درصد دارد؛ باید مطابقِ استانداردِ EN483 و مجهز به دمپر در خروجیِ دودکش باشد.
دودکش — انواع و استانداردها
•دودکش با مکشِ طبیعی: ارتفاعِ دودکش و اختلافِ دما، مکش ایجاد میکند؛ دودکش با جریانِ مکانیکی/رانشِ مکانیکی/مکشِ مکانیکی: دمنده یا مکنده بهکار میروند.
نکتهیِ کلیدی: دودکشِ پلیمری برایِ سیستمهایِ چگالشی، طبقِ ASHRAE Chapter 35 و BS EN14471 (یا ISO 19279)، و باید داخلِ غلافِ فلزی و معبرِ دودبند قرار گیرد.
•دودکشِ استیل: برایِ ظرفیتِ بیش از یک میلیون کالری بر ساعتِ سیستمهایِ چگالشی، از نوعِ فولادِ ضدِزنگ، طبقِ ASHRAE Chapter 35.
•دودکشِ دوجداره: دو لوله با محورِ مشترک — لولهیِ کوچکتر داخلِ لولهیِ بزرگتر؛ معمولاً محصولاتِ احتراق از لولهیِ داخلی، هوایِ تازه از فاصلهیِ بینِ دو لوله عبور میکند.
شیرهایِ سامانهیِ گاز
•شیرِ اصلی: بعد از کنتور، ابتدایِ لولهکشیِ داخلِ ساختمان، برایِ قطعووصلِ کلِ جریانِ گاز.
نکتهیِ کلیدی: شیرِ خودکارِ قطعِ گازِ حساس در مقابلِ زلزله — در ابتدایِ لولهکشی نصب میشود و هنگامِ زلزله با شدتِ بیش از حدِ تنظیمشده، جریانِ گاز را قطع میکند؛ دو نوعِ اصلی: مکانیکی و الکترومکانیکی.
•شیرِ مصرف: شیرِ ربعِگردِ توپیِ انتهایِ هر انشعاب، متصل به هر دستگاهِ گازسوز؛ شیرِ قفلشونده: شیرِ ربعِگردِ توپیِ قابلِقفل در حالتِ بسته.
اصطلاحاتِ لولهکشی
•علمکِ گاز: قسمتِ عمودیِ انتهاییِ اخذشده از شبکهیِ گازرسانی با فشارِ بیش از ۱/۴ psi؛ پس از نصبِ رگولاتور رویِ آن، گازِ یک یا چند مشترک تأمین میشود.
•طولانیترین مسیرِ لولهکشیِ گاز: از خروجیِ رگولاتور تا دورترین مصرفکننده — همان مبنایِ محاسبهیِ افتِ فشارِ مجاز.
•لولهکشیِ رابط: بینِ خروجیِ رگولاتور تا ورودیِ کنتور؛ لولهیِ اصلی: بینِ شیرِ اصلی تا اولین انشعاب.
هوایِ احتراق و گازهایِ دودکش
•هوایِ احتراق: برایِ سوختنِ کاملِ گاز، پیش یا در مشعل با گاز مخلوط میشود؛ هوایِ اضافی: علاوه بر هوایِ احتراق، برایِ اطمینان از سوختنِ کامل وارد میشود؛ هوایِ رقیقکننده: برایِ رقیقکردنِ گازهایِ دودکش وارد دودکش میشود.
•مشعلِ اتمسفری: بدونِ دمنده، از نیرویِ فورانِ گاز برایِ مکشِ هوایِ اولیه استفاده میکند و به هوایِ ثانویه نیاز دارد؛ مشعلِ نیرو: مجهز به دمنده است.
اصطلاحاتِ ساختمانی
•ساختمانِ موقت: حداکثر یک سال مورد استفاده — مانندِ اتاقهایِ موقتِ کارگری یا کانکسِ پیشساخته.
•واحدِ مسکونی: حداقل یک آشپزخانه، یک سرویسِ بهداشتیِ مستقل، و درِ مستقل دارد.
•فضاهایِ مجاور: حداقل یک دیوار/جدارهیِ مشترک دارند؛ فضایِ مجاور با فضایِ آزاد: حداقل یک دیوار/جدارهاش با فضایِ آزادِ بیرونی ارتباطِ مستقیم دارد.
جدولِ مرورِ سریع
غلظتِ معمولِ هشدارِ آشکارسازِ CO۵۰ ppm
حداکثرِ افتِ فشار در سامانهیِ ۱/۴ psi۱۲٫۷ میلیمتر ستونِ آب (تا دورترین مصرفکننده)
حداکثرِ افتِ فشار در شبکههایِ >۱/۴ psi۱۰ درصدِ فشارِ ورودی
فشارِ ایستگاهِ گازِ داخلِشهری (ورودی/خروجی)~۱۷ بار → ~۴ بار
فشارِ ایستگاهِ گازِ ورودیِشهریبه ~۲۷ بار یا کمتر
فشار/مصرفِ مشترکِ جزء۱/۴ psi، حداکثر ۱۰۰ مترمکعب/ساعت
مرجعِ استانداردِ دودکشِ پلیمریASHRAE Ch.35 + BS EN14471 (یا ISO 19279)
جنسِ دودکشِ استیل (ظرفیت > ۱M کالری/ساعت)فولادِ ضدِزنگ
دمایِ استانداردِ گازِ طبیعی۱۵٫۵۶°C (۶۰°F)
برو به آزمونِ همین فصل