مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمانها در مقابلِ حریق‹دستهبندیِ انواعِ ساختارها‹درسنامه
مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمانها در مقابلِ حریق
درسنامه — دستهبندیِ انواعِ ساختارها
خلاصهیِ بندهایِ ۳-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
مبنایِ دستهبندی و پنج نوعِ ساختار
•دستهبندیِ نوعِ ساختار بر دو پایه است: (الف) قابلیتِ نسوختنِ مصالحِ اجزایِ ساختاری (طبقِ استانداردِ ایران) و (ب) حداقلِ درجهبندیِ زمانیِ مقاومتِ آن اجزا در برابرِ آتش (جدولِ ۳-۳-۲-الف). «اجزایِ ساختاری» شاملِ قابِ سازهای، دیوارهایِ باربر و دیوارهایِ خارجی است.
•هر ساختمانِ در دستِ ساخت یا در حالِ تغییر (افزایشِ ارتفاع/تغییرِ تصرف) باید در یکی از پنج نوعِ ساختار قرار گیرد؛ حداقلِ نوعِ قابلِقبول به تصرف و ابعادِ ساختمان (فصلهایِ ۳-۲ و ۳-۴) بستگی دارد.
تعریفِ پنج نوعِ ساختار
•نوعِ ۱ و ۲ (غیرقابلِسوختن): اجزایِ جدولِ ۳-۳-۲-الف از مصالحِ غیرقابلِسوختن؛ نوعِ ۱ نسبت به نوعِ ۲ درجهیِ مقاومتِ بالاتری دارد.
•نوعِ ۳ (دیوارِ خارجیِ غیرقابلِسوختن): فقط دیوارهایِ خارجی باید غیرقابلِسوختن باشند؛ بقیهیِ اجزا میتواند از هر مصالحِ مجازی باشد.
نکتهیِ کلیدی: نوعِ ۴ (چوبیِ سنگین با دیوارِ خارجیِ غیرقابلِسوختن): دیوارهایِ خارجی غیرقابلِسوختن، ولی بقیهیِ اجزا از چوبِ یکپارچه یا چندلا و بدونِ فضایِ پنهانِ ساختاری (مثلِ سقفِ کاذب) — این ویژگیِ «بدونِ فضایِ پنهان» همان چیزی است که نوعِ ۴ را از نوعِ ۵ متمایز میکند.
•نوعِ ۵ (اجزایِ قابلِسوختن): بدونِ محدودیتِ خاص در نوعِ مصالحِ اجزایِ سازهای و غیرسازهای، تا زمانیکه استانداردهایِ ملی رعایت شود.
جدولِ ۳-۳-۲-الف — درجهبندیِ مقاومتِ اجزا
نکتهیِ کلیدی: قابِ سازهای (ستون، تیرِ اصلی، خرپا) — نوعِ ۱الف: ۳ ساعت | نوعِ ۱ب: ۲ ساعت | نوعِ ۲الف، ۳الف و ۵الف: ۱ ساعت | نوعِ ۴: با الوارِ سنگین (بدونِ عددِ ساعتیِ ثابت).
•دیوارِ باربرِ خارجی معمولاً کمی سختگیرانهتر از دیوارِ باربرِ داخلیِ همنوع است (مثلاً نوعِ ۳الف: دیوارِ خارجی ۲ ساعت در برابرِ دیوارِ داخلیِ همان نوع ۱ ساعت)، چون دیوارِ خارجی هم باید با جدولِ ۳-۳-۲-ب (فاصلهیِ مجزاسازی) هماهنگ باشد.
•کاهشِ مجاز: اگر قابِ سازهای یا دیوارِ باربر فقط یک بام را نگه دارد (نه طبقاتِ بالاتر)، درجهیِ مقاومتش را میتوان یک ساعت کاهش داد.
نکتهیِ کلیدی: بهجز برایِ دیوارهایِ خارجی، میتوان یک شبکهیِ بارندهیِ خودکارِ تأییدشده را جایگزینِ یک ساعت از درجهبندیِ مقاومت کرد — مشروط به اینکه همان شبکه در جایِ دیگریِ مبحث الزامی نشده باشد و برایِ افزایشِ مجازِ ارتفاع/مساحت (فصلِ ۳-۴) هم استفاده نشده باشد (یعنی نمیتوان یک شبکه را دوبار «مصرف» کرد).
•درجهیِ مقاومت هرگز نباید از زمانِ لازم در بخشهایِ دیگرِ مقررات، یا از زمانِ تعیینشده بر اساسِ فاصلهیِ مجزاسازیِ حریق (جدولِ ۳-۳-۲-ب)، کمتر شود.
جدولِ ۳-۳-۲-ب — فاصلهیِ مجزاسازیِ حریق
•این جدول مقاومتِ دیوارِ خارجی را بر اساسِ فاصله از مرزِ مالکیت/ساختمانِ مجاور تعیین میکند: هرچه فاصله کمتر، مقاومتِ لازم بیشتر.
نکتهیِ کلیدی: برایِ فاصلهیِ کمتر از ۱٫۵ متر، صرفِنظر از نوعِ ساختار — تصرفِ مخاطرهآمیز (خ) به ۳ ساعت، تصرفهایِ ص-۱/ک/ن-۱ (میانخطر) به ۲ ساعت، و بقیهیِ تصرفها به ۱ ساعت نیاز دارند.
•هرچه فاصله بیشتر شود (بینِ ۱٫۵ تا ۳ متر، سپس ۳ تا ۹ متر)، مقاومتِ لازم برایِ همان گروهها کاهش مییابد؛ دیوارهایِ خارجی در هر حال باید با جدولِ ۳-۳-۲-الف هم همزمان مطابقت داشته باشند.
مصالحِ قابلِسوختنِ مجاز در ساختارهایِ نوعِ ۱ و ۲
•با اینکه نوعِ ۱ و ۲ «غیرقابلِسوختن» تعریف میشوند، چند استثنایِ مشخص مجازند: چوبِ کندسوزشده برایِ خرپا/تیرِ چوبیِ بام (فقط در نوعِ ۲ با تعدادِ طبقاتِ مجاز، یا نوعِ ۱ با حداکثر ۲ طبقه)، جداکنندههایِ داخلِ واحد و نازککاری/نما/عایقِ حرارتی طبقِ فصلِ ۳-۷، درب/پنجره با رعایتِ مقاومتِ آتش، نرده/کابینت/کمدِ ثابت، لوله و کابل، و درزبندهایِ حریقِ فصلِ ۳-۸-۹.
•این استثناها به معنایِ آزادبودنِ کلِ اجزایِ سازهای (ستون، تیرِ اصلی، خرپایِ اصلی) نیست — قابِ سازهایِ اصلیِ نوعِ ۱/۲ همچنان باید غیرقابلِسوختن بماند؛ استثناها فقط برایِ اجزایِ فرعی/تکمیلیِ فهرستشده اعمال میشوند.
جدولِ مرورِ سریع
تعدادِ انواعِ ساختار۵ نوع (۱ تا ۵)
نوعِ ۱ و ۲کاملاً غیرقابلِسوختن؛ نوعِ ۱ مقاومتِ بالاتر
نوعِ ۳فقط دیوارِ خارجی غیرقابلِسوختن
نوعِ ۴دیوارِ خارجیِ غیرقابلِسوختن + بقیه از الوارِ سنگین، بدونِ فضایِ پنهان
نوعِ ۵آزاد در انتخابِ مصالح، طبقِ استاندارد
مقاومتِ قابِ سازهای نوعِ ۱الف / ۱ب۳ ساعت / ۲ ساعت
کاهشِ مجاز برایِ سازهایِ فقطبامبر۱ ساعت
جایگزینیِ شبکهیِ بارندهبهجایِ ۱ ساعت مقاومت (بهجز دیوارِ خارجی)، مشروط به عدمِ الزامِ دیگر/عدمِ استفاده برایِ افزایشِ ارتفاع
مقاومتِ دیوارِ خارجیِ گروهِ خ، فاصله<۱٫۵م۳ ساعت
برو به آزمونِ همین فصل