مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۹ — طرح و اجرایِ ساختمانهایِ بتنآرمه‹الزاماتِ سیستمهایِ سازهای‹درسنامه
مبحث ۹ — طرح و اجرایِ ساختمانهایِ بتنآرمه
درسنامه — الزاماتِ سیستمهایِ سازهای
خلاصهیِ بندهایِ ۹-۵، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تعریف و اجزایِ سیستمِ سازهای (۹-۵-۱ و ۹-۵-۳)
•سیستمِ سازهای: مجموعهای از اجزایِ بههمپیوستهیِ سازهای که بهطورِ مشترک برایِ عملکردِ خاصی طراحی میشوند.
هفت جزءِ ممکن: (الف) کفها و بامها شاملِ دالِ یکطرفه و دوطرفه، (ب) تیرها و تیرچهها، (پ) ستونها، (ت) دیوارها، (ث) دیافراگمها، (ج) شالودهها، (چ) اتصالات و مهارها.
طراحیِ این اجزا بر اساسِ فصلهایِ ۹-۹ تا ۹-۱۸ و فصلِ ۹-۲۰ انجام میشود.
•مشخصاتِ بتن و آرماتور از فصلهایِ ۹-۳ و ۹-۴، و بارها و ترکیبات از فصلِ ۹-۷ گرفته میشود.
مسیرهایِ انتقالِ بار (۹-۵-۴)
سیستم باید طوری تنظیم و طراحی شود که بارهایِ ضریبدار را از طریقِ یک یا چند مسیرِ پیوسته تا تکیهگاهها هدایت کند.
شرطِ همراه: این انتقال باید بدونِ تجاوز از مقاومتِ طراحیِ عضو انجام شود.
•این همان اصلِ «انسجام» فصلِ ۹-۱ است که اینجا به یک الزامِ طراحی تبدیل شده.
•کلیدواژهیِ آزمونی: پیوسته بودنِ مسیر — یک مسیرِ قطعشده حتی اگر اعضایش قوی باشند، قابلِ قبول نیست.
هفت الزامِ طراحیِ سیستم (۹-۵-۵)
۱) تحلیل: روشهایِ تحلیل باید تعادلِ نیروها و سازگاریِ تغییرشکلها را تأمین کنند؛ روشهایِ فصلِ ۹-۶ قابلِ قبولاند.
•۲) مقاومت: مقاومتِ سیستم وقتی قابلِ قبول است که اجزایش طبقِ فصلهایِ مرتبط مقاومتِ کافی داشته باشند.
•۳) عملکرد در بهرهبرداری: وقتی قابلِ قبول است که عملکردِ هر یک از اجزا طبقِ فصلهایِ مرتبط قابلِ قبول باشد.
•۴) دوام: اجزا باید شرایطِ پایایی و دوامِ بتن و آرماتور را طبقِ پیوستِ ۹-پ۱ تأمین کنند.
۵) ماندگاری: رعایتِ ضوابطِ آییننامه که بهصورتِ حداقلها عنوان شدهاند، برایِ ماندگاریِ متعارف کافی است؛ میتوان الزاماتِ بیشتری افزود — ولی ضوابطِ آییننامه همواره مقدم بر سایرِ الزامات است.
•۶) انسجام: جزئیاتِ آرماتورگذاری و اتصالات باید همهیِ اجزا را بهطورِ مؤثر به هم متصل کنند.
•۷) مقاومت در برابرِ آتش: طبقِ مبحثِ سوم و پیوستِ ۹-پ۲.
پنج ارجاعِ اجباریِ انسجام (۹-۵-۵-۶)
•برایِ تأمینِ یکپارچگی، رعایتِ این پنج بند بهعنوانِ حداقل الزامی است:
(الف) دالِ یکطرفه با سیستمِ تیرچهای → بندِ ۹-۱۱-۷-۲-۳.
(ب) دالِ دوطرفه → بندهایِ ۹-۱۰-۷-۳-۶ و ۹-۱۰-۷-۳-۷.
(پ) دالِ دوطرفه با سیستمِ تیرچهای → بندِ ۹-۱۰-۸-۱-۶.
(ت) تیرهایِ درجاریختهشده → بندِ ۹-۱۱-۶-۶.
(ث) اتصالاتِ قطعاتِ پیشساخته → بندِ ۹-۱۷-۵-۱-۸.
مقاومت در برابرِ آتش و تقدمِ پوششِ بتنی
•ضوابطِ حفاظت در برابرِ آتش طبقِ مبحثِ سومِ مقرراتِ ملّی و پیوستِ ۹-پ۲ رعایت میشود.
قاعدهیِ تقدمِ بسیار پرتکرار: در مواردی که مبحثِ سوم ضخامتِ بیشتری برایِ پوششِ بتنیِ رویِ میلگردها نسبت به فصلِ ۹-۴ الزامی کند، همان پوششِ بیشتر باید رعایت گردد.
•منطق: پوششِ بتنی در آتش نقشِ عایق را بازی میکند و معیارِ حریق میتواند از معیارِ دوام سختگیرانهتر باشد.
سیستمهایِ مقاومِ لرزهای (۹-۵-۶-۱)
سیستمِ مقاومِ لرزهای باید طبقِ ضوابطِ مبحثِ ششم انتخاب شود — نه مبحثِ نهم.
قاعدهیِ تقدم: در سیستمهایِ با شکلپذیریِ متوسط یا زیاد، ضوابطِ فصلِ ۹-۲۰ علاوه بر سایرِ فصلها رعایت میشود، و ضوابطِ فصلِ ۹-۲۰ مقدماند.
اعضایی که جزئی از سیستمِ مقاومِ لرزهای نیستند هم تکلیف دارند: (الف) اثرشان در پاسخِ سیستم طبقِ ۹-۲۰ منظور شود، (ب) خودشان طبقِ ضوابطِ ۹-۲۰ طراحی شوند و اثراتِ خسارتهایِ احتمالیشان بررسی گردد.
همین حکم برایِ اعضایِ غیرسازهای هم برقرار است: اثرشان در پاسخِ سیستم منظور و خسارتهایِ احتمالیشان بررسی شود.
•نکتهیِ مهم: «غیرِ باربرِ لرزهای» به معنیِ «معاف» نیست — فقط مسیرِ کنترلش فرق میکند.
سیستمهایِ پیشساخته و مرکب (۹-۵-۶-۲ و ۹-۵-۶-۳)
مرجعِ اصلیِ طراحیِ اعضایِ پیشساخته و اتصالاتشان: نشریهیِ شمارهیِ ۳۸۸ سازمانِ برنامه و بودجه — آنچه در این فصل آمده فقط بعضی جزئیاتِ تکمیلی است.
•در سیستمهایِ پیشساخته، نیروها و تغییرشکلهایِ ایجادشده در اتصالات و مجاورتشان باید در طراحی منظور شوند.
برایِ انتقالِ نیرویِ داخلِ صفحهای: مسیرِ بار باید هم در قطعات و هم در اتصالات پیوسته باشد.
اگر نیرویِ انتقالی کششی باشد، مسیرِ بار باید با آرماتورها یا پروفیلهایِ فولادی (با یا بدونِ وصلهکاری) تأمین شود.
•توزیعِ نیروهایِ عمود بر صفحه باید با روشهایِ تحلیلیِ شناختهشده یا آزمایش تعیین گردد.
اعضایِ مرکبِ بتنی: باید برایِ همهیِ مراحلِ بحرانیِ بارگذاری طراحی شوند و بارهایِ قبل از توسعهیِ کاملِ مقاومتِ طراحی را تحمل کنند؛ میلگردِ کافی برایِ جلوگیری از گسترشِ ترک و لغزشِ دو قطعه رویِ هم لازم است.
برایِ سیستمهایِ مرکبِ بتنی-فولادی، مرجع مبحثِ دهم است.
جدولِ مرورِ سریع
هفت جزءِ سیستمِ سازهایکف/بام، تیر/تیرچه، ستون، دیوار، دیافراگم، شالوده، اتصال/مهار
مرجعِ طراحیِ اجزافصلهایِ ۹-۹ تا ۹-۱۸ و ۹-۲۰
مرجعِ مشخصاتِ مصالحفصلهایِ ۹-۳ و ۹-۴
مرجعِ بار و ترکیباتفصلِ ۹-۷
مرجعِ روشهایِ تحلیلفصلِ ۹-۶
شرطِ مسیرِ باریک یا چند مسیرِ پیوسته تا تکیهگاه
تقدمِ ضوابطِ آییننامههمواره مقدم بر سایرِ الزامات
انسجامِ دالِ یکطرفهیِ تیرچهایبندِ ۹-۱۱-۷-۲-۳
انسجامِ دالِ دوطرفهبندهایِ ۹-۱۰-۷-۳-۶ و ۷
انسجامِ تیرِ درجابندِ ۹-۱۱-۶-۶
انسجامِ اتصالِ پیشساختهبندِ ۹-۱۷-۵-۱-۸
مرجعِ آتشمبحثِ سوم و پیوستِ ۹-پ۲
تقدمِ پوششِ بتنیاگر مبحثِ سوم بیشتر بخواهد، همان ملاک است
مرجعِ انتخابِ سیستمِ لرزهایمبحثِ ششم
تقدم در شکلپذیریِ متوسط و زیادفصلِ ۹-۲۰
مرجعِ اعضایِ پیشساختهنشریهیِ ۳۸۸ سازمانِ برنامه و بودجه
مرجعِ سیستمِ مرکبِ بتنی-فولادیمبحثِ دهم
برو به آزمونِ همین فصل