مقررات Aiمقررات Aiپرسش از دستیار هوشمند

سازه‌های نگهبان — مبحث ۷ مقررات ملی ساختمان (فصل ۵)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «سازه‌های نگهبان» (بند ۷-۵) از مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان (ژئوتکنیک و مهندسی پی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۲۰ سوال دارد.

خودآزمون تعاملی این فصل (۲۰ سوال)پرسش از دستیار هوشمند

فهرست مطالب

خلاصه درسنامه

انواع سازه‌های نگهبان و حالات حدی پایداری

ملاحظات طراحی و ساخت

فشار خاک: کلیات، سکون/محرک/مقاوم و حالت دینامیکی

فشار آب

روش طراحی تنش مجاز (ضرایب اطمینان)

روش ضرایب بار و مقاومت (LRFD)

مهاربندی: انواع، طراحی و آزمایش

خاکریز پشت دیوار و زهکشی/آب‌بندی

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

موضوعمقدار / ضابطه
دو نوع اصلی سازه‌ی نگهبانصلب (لغزش/چرخش صلب) و انعطاف‌پذیر (تغییرشکل تحت فشار خاک)
جدول ۷-۵-۱: فشار محرک/مقاوم در ماسه‌ی متراکمΔx/H محرک=۰٫۰۰۱، مقاوم=۰٫۰۱
جدول ۷-۵-۱: فشار محرک/مقاوم در رس نرمΔx/H محرک=۰٫۰۲، مقاوم=۰٫۰۶
جدول ۷-۵-۳: ضرایب اطمینان دیوار وزنی — استاتیکیواژگونی ۱٫۷۵، لغزش ۱٫۵، ظرفیت باربری ۳، پایداری کلی ۱٫۵
جدول ۷-۵-۳: ضرایب اطمینان دیوار وزنی — لرزه‌ایواژگونی ۱٫۲، لغزش ۱٫۲، ظرفیت باربری ۲، پایداری کلی ۱٫۳
ضریب اطمینان باربری مجاز مهار تزریقی۴ در سنگ، ۳ در خاک
ضریب اطمینان ظرفیت باربری پی دیوار خاک مسلح۲ (سایر حالت‌ها مشابه جدول ۷-۵-۳)
حداقل طول آزاد مهاربندی۵ متر
آستانه‌ی طراحی مهار به‌عنوان دائمیکاربرد بیش از ۲ سال
جدول ۷-۵-۹: بار آزمایش باربری مهار۱۵۰٪ بار طراحی (۱۲۵٪ برای مهار موقت)؛ تعداد آزمایش بر اساس تجربه‌ی ساختگاه ۵٪ تا ۱۰٪
معیار گسیختگی مهار در آزمایشزیر ۲۰۰٪ بار طراحی گسیخته شود ⇒ طراحی مجدد لازم است
جدول ۷-۵-۱۰: مدت آزمایش خزش مهارماسه ۱ تا ۲ ساعت؛ رس ۲۴ ساعت؛ خزش مجاز کمتر از ۲mm در هر ۲۰ دقیقه
بهترین خاک خاکریز پشت دیوارGW، GP، SW، SP

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سوال ۱: تفاوت اصلی «سازه‌ی نگهبان صلب» و «سازه‌ی نگهبان انعطاف‌پذیر» چیست؟

الف) صلب بر اثر فشار خاک حرکت صلب جابه‌جایی/چرخش دارد؛ انعطاف‌پذیر تحت فشار خاک دچار تغییرشکل می‌شود
ب) صلب فقط از فولاد و انعطاف‌پذیر فقط از بتن ساخته می‌شود
ج) صلب فقط موقت و انعطاف‌پذیر فقط دائم است
د) این دو مترادف‌اند و تفاوتی ندارند
پاسخ صحیح: گزینه الف — صلب بر اثر فشار خاک حرکت صلب جابه‌جایی/چرخش دارد؛ انعطاف‌پذیر تحت فشار خاک دچار تغییرشکل می‌شود
طبق بند ۷-۵-۲، سازه‌های نگهبان صلب سازه‌هایی‌اند که بر اثر فشار جانبی خاک حرکت صلب جابه‌جایی یا چرخش دارند؛ سازه‌های انعطاف‌پذیر بر اثر فشار جانبی خاک دچار تغییرشکل می‌شوند.

سوال ۲: طبق جدول ۷-۵-۱، فشار خاک در «حالت سکون» چه زمانی رخ می‌دهد؟

الف) زمانی که دیوار نسبت به خاک پشت آن تقریبا هیچ حرکتی نداشته باشد
ب) زمانی که دیوار به‌اندازه‌ی کافی به سمت خاک حرکت کند
ج) فقط در شرایط زلزله
د) فقط زمانی که خاک رسی نرم باشد
پاسخ صحیح: گزینه الف — زمانی که دیوار نسبت به خاک پشت آن تقریبا هیچ حرکتی نداشته باشد
طبق بند ۷-۵-۵-۲-۱، فشار سکون زمانی ایجاد می‌شود که دیوار نسبت به خاک پشت دیوار تقریبا هیچ حرکتی نداشته باشد و خاک در وضعیت تنش سکون قرار داشته باشد.

سوال ۳: در تعیین فشار طراحی آب برای سازه‌ی نگهبان، اگر تراز متغیر باشد، چه ترازی باید در محاسبات لحاظ شود؟

الف) بالاترین تراز ممکن آب آزاد یا زیرزمینی
ب) میانگین سالانه‌ی تراز
ج) پایین‌ترین تراز ممکن
د) تراز آب در روز بتن‌ریزی
پاسخ صحیح: گزینه الف — بالاترین تراز ممکن آب آزاد یا زیرزمینی
طبق بند ۷-۵-۶-۱، در تعیین فشار طراحی آب باید بالاترین تراز ممکن آب آزاد یا زیرزمینی در محاسبات فشار آب لحاظ شود.

سوال ۴: در ترکیب‌های بارگذاری شرایط زلزله در روش LRFD برای سازه‌های نگهبان، فشار خاک استاتیکی چگونه محسوب می‌شود؟

الف) به‌عنوان بار مرده (D)، در حالی که فقط اضافه‌فشار خاک هنگام زلزله بخش نیروی زلزله (E) است
ب) کل فشار خاک (استاتیکی+دینامیکی) به‌عنوان بار زنده (L) محسوب می‌شود
ج) فشار خاک استاتیکی در شرایط زلزله نادیده گرفته می‌شود
د) فشار خاک در این حالت اصلا محاسبه نمی‌شود
پاسخ صحیح: گزینه الف — به‌عنوان بار مرده (D)، در حالی که فقط اضافه‌فشار خاک هنگام زلزله بخش نیروی زلزله (E) است
طبق بند ۷-۵-۷-۲-۲، در ترکیب‌های بارگذاری شرایط زلزله، فقط اضافه‌فشار خاک هنگام زلزله به‌عنوان بخشی از نیروی زلزله (E) لحاظ می‌گردد و فشار خاک استاتیکی به‌عنوان بار مرده (D) محسوب می‌شود.

سوال ۵: خاک‌های GM، GC، SM و SC چه زمانی می‌توانند به‌عنوان خاکریز پشت دیوار استفاده شوند؟

الف) فقط در صورتی که از سیستم زهکشی مناسب استفاده شود و خاک همواره در شرایط غیراشباع و رطوبت کم نگه داشته شود
ب) بدون هیچ محدودیتی همیشه قابل استفاده‌اند
ج) هرگز مجاز نیستند، حتی با تمهیدات خاص
د) فقط در فصل تابستان قابل استفاده‌اند
پاسخ صحیح: گزینه الف — فقط در صورتی که از سیستم زهکشی مناسب استفاده شود و خاک همواره در شرایط غیراشباع و رطوبت کم نگه داشته شود
طبق بند خاکریز پشت دیوار، خاک‌های GM، GC، SM و SC در صورتی قابل‌استفاده‌اند که بتوان از سیستم‌های زهکشی مناسب استفاده کرد و خاک را همواره در شرایط غیراشباع و رطوبت کم نگه داشت.

سوال ۶: طبق جدول ۷-۵-۹، اگر تجربه‌ی اجرایی در خاک و مهار موردنظر در نزدیکی کارگاه وجود نداشته باشد (حالت ۳)، حداقل چند درصد از کل مهارها باید آزمایش شوند؟

الف) ۱۰٪
ب) ۵٪
ج) ۱۰۰٪
د) ۱٪
پاسخ صحیح: گزینه الف — ۱۰٪
طبق جدول ۷-۵-۹، در حالتی که تجربه در خاک و مهار موردنظر وجود نداشته باشد، حداقل ۱۰٪ از تعداد کل مهارها باید آزمایش شوند (علاوه بر ۲ الی ۳ مهار تا ۲۵۰٪ بار طراحی).
ادامه سوال‌های این فصل (۱۴ سوال دیگر)
→ فصل ۴: پی سطحیفصل ۶: پی‌های عمیق ←

سایر فصل‌های مبحث ۷

فصل ۱: کلیاتفصل ۲: ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمینفصل ۳: گودبرداری و پایشفصل ۴: پی سطحیفصل ۶: پی‌های عمیقفصل ۷: ژئوتکنیک لرزه‌ای

مباحث مرتبط

مبحث ۷: ژئوتکنیک و مهندسی پیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی