مبحث ۸ مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان ایران به «طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی» می‌پردازد. این مبحث در سایت مقررات Ai در ۱۸ فصل با خلاصه درسنامه، جدول اعداد کلیدی و ۲۱۳ سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ تشریحی ارائه شده است.
فصل‌های مبحث ۸
فصل ۱: کلیاتهدف از این مبحث، ارائه‌ی حداقل ضوابط و مقرراتی است که با رعایت آن‌ها میزان مناسبی از پنج ویژگی در ساختمان‌های بامصالح بنایی به‌دست می‌آید: مقاومت، پایداری، بهره‌برداری،…
۸ سوالفصل ۲: تعاریفدیوار: عضوی قائم است که طول آن بیشتر از شش برابر عرض (ضخامت) آن باشد.
۱۵ سوالفصل ۳: مصالح ساختمانی (سنگدانه، چسباننده، آب، واحد مصالح بنایی و فولاد)مصالح مصرفی در ساخت ساختمان‌های مشمول این مبحث باید علاوه بر ویژگی‌های مندرج در مباحث پنجم، نهم و دهم مقررات ملی ساختمان، دارای مشخصات این فصل نیز باشند.
۱۴ سوالفصل ۴: ملات، دوغاب و سایر مصالح؛ ویژگی‌های مکانیکی و کنترل کیفیتملات ماسه-سیمان: از ماسه و سیمان با عیار حداقل ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب ملات؛ نباید برای زودگیرکردن یا شمشم‌گیری از گچ استفاده شود.
۱۶ سوالفصل ۵: کلیات، ساختگاه و پیکره‌بندی ساختماندر طراحی و اجرای ساختمان‌های موضوع این مبحث، علاوه بر الزامات عمومی مندرج در مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، رعایت ضوابط عمومی فصل سوم (۸-۳) نیز الزامی است.
۸ سوالفصل ۶: اعضای سازه‌ای بناییدر طراحی پی، رعایت ملاحظات ژئوتکنیکی مبحث هفتم ضروری است؛ در طراحی و اجرای پی بتنی برای ساختمان‌های بنایی مسلح و بنایی با کلاف باید ضوابط مباحث هفتم و نهم رعایت شود.
۱۲ سوالفصل ۷: اعضای غیرسازه‌ای و دیوار محوطهمی‌تواند از آجر، بلوک سفالی/بتنی یا قطعات پیش‌ساخته‌ی گچی باشد؛ عرض دیوار جداگر آجری حداقل ۱۰۰ میلی‌متر و بلوک سفالی/گچی حداقل ۸۰ میلی‌متر؛ دیوار جداگر آجری باید صرفا با…
۱۳ سوالفصل ۸: کلیات، بارگذاری و تحلیل ساختمان بنایی مسلحساختمان بنایی مسلح، ساختمانی بنایی است که اعضای سازه‌ای‌اش (دیوار، تیر، ستون، جرز) با میلگردهای فولادی درون هسته‌ی بتنی یا درون حفره‌های واحدهای بنایی سوراخ‌دار (پرشده…
۱۱ سوالفصل ۹: الزامات میلگردگذاری و اجرای بنایی مسلحقطر میلگرد اصلی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد. در دیوار/جرز، قطر میلگرد اصلی نباید از یک‌هشتم ضخامت اسمی دیوار یا یک‌چهارم بعد کوچک حفره/ضخامت هسته‌ی مسلح بیشتر باشد.
۱۵ سوالفصل ۱۰: فرضیات طراحی، مقاومت اسمی و ضرایب کاهش مقاومتکلیه‌ی اجزای سازه‌ای باید در حالت مقاومت نهایی محاسبه شوند: در هر مقطع باید نیروی ایجادشده تحت بارهای ضریب‌دار (Pu/Mu/Vu) کمتر یا مساوی حاصل‌ضرب ضریب کاهش مقاومت (φ) در…
۱۲ سوالفصل ۱۱: طراحی تیر، تیر عمیق، ستون و جرز بنایی مسلحعرض تیر نباید کمتر از ۱۵۰ میلی‌متر و عمق آن نباید کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر باشد؛ تیر باید کاملا با ملات یا دوغاب بنایی پر شود.
۱۳ سوالفصل ۱۲: طراحی دیوار برشی بنایی مسلحضخامت اسمی دیوار سازه‌ای مسلح نباید از ۱۵۰ میلی‌متر کمتر باشد (استثنای ۱۰۰ میلی‌متر برای آجر سوراخ‌دار طبق شرایط بند ۸-۳-۴-۳ اعمال می‌شود)؛ نسبت ارتفاع به عرض دیوار باید…
۱۱ سوالفصل ۱۳: دیوارهای متقاطع، پیچ مهار، پی و دال بنایی مسلحعرض موثر بال در هر سمت، کمترین سه مقدار است: عرض واقعی بال، شش‌برابر ضخامت اسمی بال (اگر بال در فشار باشد)، یا سه‌چهارم ارتفاع دیوار کف‌تاکف (اگر بال در کشش خمشی باشد).
۱۰ سوالفصل ۱۴: کلیات، محدوده کاربرد و الزامات معماری بنایی با کلافساختمان بنایی باکلاف، ساختمانی است که با آجر، بلوک سیمانی یا سنگ ساخته شده و در آن تمام یا قسمتی از بار قائم و تمام بار جانبی در هر دو امتداد اصلی ساختمان توسط دیوارهای…
۱۱ سوالفصل ۱۵: شالوده و پی بنایی با کلافتمامی اعضای ساختمان باید به‌گونه‌ی مناسبی به‌هم پیوسته باشند؛ به‌ویژه سقف باید با حفظ انسجام خود، علاوه بر انتقال نیروی ثقلی، نیروی زلزله را نیز به اعضای قائم منتقل کند.
۱۰ سوالفصل ۱۶: دیوار در ساختمان بنایی با کلافدیوار سازه‌ای، دیواری است که بار ثقلی و/یا بار جانبی (مانند زلزله) را حمل می‌کند؛ می‌تواند با آجر، سنگ یا بلوک سیمانی اجرا شود؛ حفره‌های بلوک سیمانی حفره‌دار باید در حین…
۱۱ سوالفصل ۱۷: بازشو، نعل درگاه و کلاف‌بندیبازشو نباید سبب قطع کلاف شود. مجموع سطح بازشوها در هر دیوار سازه‌ای نباید از یک‌سوم سطح آن دیوار بیشتر باشد؛ مجموع طول بازشوها نباید از یک‌دوم طول دیوار بیشتر باشد.
۱۱ سوالفصل ۱۸: جان‌پناه، سقف، خرپشته و الزامات غیرسازه‌ای بنایی با کلافارتفاع جان‌پناه اطراف بام و بالکن از کف تمام‌شده نباید از ۵۰۰ میلی‌متر بیشتر و ضخامتش نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد؛ دیوار جان‌پناه باید در فواصل حداکثر ۵ متر توسط…
۱۲ سوال
۸ سوالفصل ۲: تعاریفدیوار: عضوی قائم است که طول آن بیشتر از شش برابر عرض (ضخامت) آن باشد.
۱۵ سوالفصل ۳: مصالح ساختمانی (سنگدانه، چسباننده، آب، واحد مصالح بنایی و فولاد)مصالح مصرفی در ساخت ساختمان‌های مشمول این مبحث باید علاوه بر ویژگی‌های مندرج در مباحث پنجم، نهم و دهم مقررات ملی ساختمان، دارای مشخصات این فصل نیز باشند.
۱۴ سوالفصل ۴: ملات، دوغاب و سایر مصالح؛ ویژگی‌های مکانیکی و کنترل کیفیتملات ماسه-سیمان: از ماسه و سیمان با عیار حداقل ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب ملات؛ نباید برای زودگیرکردن یا شمشم‌گیری از گچ استفاده شود.
۱۶ سوالفصل ۵: کلیات، ساختگاه و پیکره‌بندی ساختماندر طراحی و اجرای ساختمان‌های موضوع این مبحث، علاوه بر الزامات عمومی مندرج در مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، رعایت ضوابط عمومی فصل سوم (۸-۳) نیز الزامی است.
۸ سوالفصل ۶: اعضای سازه‌ای بناییدر طراحی پی، رعایت ملاحظات ژئوتکنیکی مبحث هفتم ضروری است؛ در طراحی و اجرای پی بتنی برای ساختمان‌های بنایی مسلح و بنایی با کلاف باید ضوابط مباحث هفتم و نهم رعایت شود.
۱۲ سوالفصل ۷: اعضای غیرسازه‌ای و دیوار محوطهمی‌تواند از آجر، بلوک سفالی/بتنی یا قطعات پیش‌ساخته‌ی گچی باشد؛ عرض دیوار جداگر آجری حداقل ۱۰۰ میلی‌متر و بلوک سفالی/گچی حداقل ۸۰ میلی‌متر؛ دیوار جداگر آجری باید صرفا با…
۱۳ سوالفصل ۸: کلیات، بارگذاری و تحلیل ساختمان بنایی مسلحساختمان بنایی مسلح، ساختمانی بنایی است که اعضای سازه‌ای‌اش (دیوار، تیر، ستون، جرز) با میلگردهای فولادی درون هسته‌ی بتنی یا درون حفره‌های واحدهای بنایی سوراخ‌دار (پرشده…
۱۱ سوالفصل ۹: الزامات میلگردگذاری و اجرای بنایی مسلحقطر میلگرد اصلی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد. در دیوار/جرز، قطر میلگرد اصلی نباید از یک‌هشتم ضخامت اسمی دیوار یا یک‌چهارم بعد کوچک حفره/ضخامت هسته‌ی مسلح بیشتر باشد.
۱۵ سوالفصل ۱۰: فرضیات طراحی، مقاومت اسمی و ضرایب کاهش مقاومتکلیه‌ی اجزای سازه‌ای باید در حالت مقاومت نهایی محاسبه شوند: در هر مقطع باید نیروی ایجادشده تحت بارهای ضریب‌دار (Pu/Mu/Vu) کمتر یا مساوی حاصل‌ضرب ضریب کاهش مقاومت (φ) در…
۱۲ سوالفصل ۱۱: طراحی تیر، تیر عمیق، ستون و جرز بنایی مسلحعرض تیر نباید کمتر از ۱۵۰ میلی‌متر و عمق آن نباید کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر باشد؛ تیر باید کاملا با ملات یا دوغاب بنایی پر شود.
۱۳ سوالفصل ۱۲: طراحی دیوار برشی بنایی مسلحضخامت اسمی دیوار سازه‌ای مسلح نباید از ۱۵۰ میلی‌متر کمتر باشد (استثنای ۱۰۰ میلی‌متر برای آجر سوراخ‌دار طبق شرایط بند ۸-۳-۴-۳ اعمال می‌شود)؛ نسبت ارتفاع به عرض دیوار باید…
۱۱ سوالفصل ۱۳: دیوارهای متقاطع، پیچ مهار، پی و دال بنایی مسلحعرض موثر بال در هر سمت، کمترین سه مقدار است: عرض واقعی بال، شش‌برابر ضخامت اسمی بال (اگر بال در فشار باشد)، یا سه‌چهارم ارتفاع دیوار کف‌تاکف (اگر بال در کشش خمشی باشد).
۱۰ سوالفصل ۱۴: کلیات، محدوده کاربرد و الزامات معماری بنایی با کلافساختمان بنایی باکلاف، ساختمانی است که با آجر، بلوک سیمانی یا سنگ ساخته شده و در آن تمام یا قسمتی از بار قائم و تمام بار جانبی در هر دو امتداد اصلی ساختمان توسط دیوارهای…
۱۱ سوالفصل ۱۵: شالوده و پی بنایی با کلافتمامی اعضای ساختمان باید به‌گونه‌ی مناسبی به‌هم پیوسته باشند؛ به‌ویژه سقف باید با حفظ انسجام خود، علاوه بر انتقال نیروی ثقلی، نیروی زلزله را نیز به اعضای قائم منتقل کند.
۱۰ سوالفصل ۱۶: دیوار در ساختمان بنایی با کلافدیوار سازه‌ای، دیواری است که بار ثقلی و/یا بار جانبی (مانند زلزله) را حمل می‌کند؛ می‌تواند با آجر، سنگ یا بلوک سیمانی اجرا شود؛ حفره‌های بلوک سیمانی حفره‌دار باید در حین…
۱۱ سوالفصل ۱۷: بازشو، نعل درگاه و کلاف‌بندیبازشو نباید سبب قطع کلاف شود. مجموع سطح بازشوها در هر دیوار سازه‌ای نباید از یک‌سوم سطح آن دیوار بیشتر باشد؛ مجموع طول بازشوها نباید از یک‌دوم طول دیوار بیشتر باشد.
۱۱ سوالفصل ۱۸: جان‌پناه، سقف، خرپشته و الزامات غیرسازه‌ای بنایی با کلافارتفاع جان‌پناه اطراف بام و بالکن از کف تمام‌شده نباید از ۵۰۰ میلی‌متر بیشتر و ضخامتش نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد؛ دیوار جان‌پناه باید در فواصل حداکثر ۵ متر توسط…
۱۲ سوال
اعداد و ضوابط کلیدی مبحث ۸
| موضوع | مقدار / ضابطه | جزئیات |
|---|---|---|
| پنج ویژگی هدف مبحث ۸ | مقاومت، پایداری، بهره‌برداری، پایایی، یکپارچگی | فصل ۱ |
| مبنای استانداردی | استانداردهای ملی ایران؛ در نبودشان، استانداردهای معتبر بین‌المللی | فصل ۱ |
| دو نوع ساختمان موضوع این مبحث | بنایی مسلح (فصل چهارم) و بنایی با کلاف (فصل پنجم) | فصل ۱ |
| مرز درصد حفره برای واحد سوراخ‌دار | کمتر از ۳۵٪ حجم کل، با یک یا چند سوراخ | فصل ۲ |
| مرز درصد حفره برای واحد توخالی | ۳۵ تا ۷۰٪ حجم کل | فصل ۲ |
| مرز سطح مقطع سوراخ در برابر حفره | کمتر از ۱۰۰۰ mm² = سوراخ؛ بیش از ۱۰۰۰ mm² = حفره | فصل ۲ |
| مقاومت فشاری حداقل آجر سازه‌ای | ۵ مگاپاسکال | فصل ۳ |
| چگالی حقیقی حداقل آجر غیرسبک | ۱۷۰۰ کیلوگرم‌بر‌مترمکعب | فصل ۳ |
| چگالی ظاهری حداقل آجر غیرسبک | ۱۳۰۰ کیلوگرم‌بر‌مترمکعب | فصل ۳ |
| عیار حداقل سیمان در ملات ماسه-سیمان | ۲۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب ملات | فصل ۴ |
| عیار حداقل سیمان و آهک در ملات باتارد | ۱۰۰ کیلوگرم سیمان + ۱۲۵ کیلوگرم آهک بر مترمکعب | فصل ۴ |
| چهار گروه مقاومتی ملات | M20 (خیلی‌قوی، ≥۲۰ MPa)، M15 (قوی، ≥۱۵ MPa)، M10 (متوسط، ≥۱۰ MPa)، M1-M5 (ضعیف) | فصل ۴ |
| زمین ناپایدار شامل چه پدیده‌هایی است | روان‌گرایی، نشست زیاد، نشست نسبی، سنگ‌ریزش، زمین‌لغزش، یا خاک رس حساس | فصل ۵ |
| حداقل عرض درز لرزه‌ای | ۱۰ mm به‌ازای هر متر ارتفاع کوتاه‌ترین ساختمان، یا ۵۰ mm — هرکدام بیشتر است | فصل ۵ |
| آیا درز لرزه‌ای باید در پی مشترک ادامه یابد | خیر، لازم نیست | فصل ۵ |
| حداقل ضخامت اسمی دیوار سازه‌ای غیرمسلح | ۲۰۰ میلی‌متر | فصل ۶ |
| حداقل ضخامت اسمی دیوار سازه‌ای مسلح | ۱۵۰ میلی‌متر (استثنا: ۱۰۰ میلی‌متر با شرایط ویژه) | فصل ۶ |
| حداکثر نسبت لاغری دیوار غیرمسلح | ۱۷ | فصل ۶ |
سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
مبحث ۱مبحث ۲مبحث ۳مبحث ۴مبحث ۵مبحث ۶مبحث ۷مبحث ۹مبحث ۱۰مبحث ۱۱مبحث ۱۲مبحث ۱۳مبحث ۱۴مبحث ۱۵مبحث ۱۶مبحث ۱۷مبحث ۱۸مبحث ۱۹مبحث ۲۰مبحث ۲۱مبحث ۲۲مبحث ۲۳مبحث ۲۴