مبحث ۱۴ مقررات ملی ساختمان: تأسیسات مکانیکی
مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان ایران به «تأسیسات مکانیکی» می‌پردازد. این مبحث در سایت مقررات Ai در ۱۵ فصل با خلاصه درسنامه، جدول اعداد کلیدی و ۲۶۹ سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ تشریحی ارائه شده است.
فصل‌های مبحث ۱۴
فصل ۱: فصل اول — الزامات قانونیمبحث چهاردهم، الزامات حداقلی قانونی برای طراحی، اجرا، تغییرات و بازرسی «تأسیسات گرمایی، تعویض هوا و تهویه‌ی مطبوع، تبرید، و تهیه/ذخیره‌ی آب گرم مصرفی» را تعیین می‌کند.
۲۰ سوالفصل ۲: فصل دوم — تعاریفاین فصل فقط واژه‌هایی را تعریف می‌کند که در مبحث چهاردهم به کار رفته‌اند.
۱۶ سوالفصل ۳: فصل سوم — مقررات کلیطراحی/نصب/بازرسی دستگاه‌ها باید طبق همین فصل باشد؛ ولی چند حوزه مستقیما به مباحث دیگر ارجاع داده می‌شود:
۲۰ سوالفصل ۴: فصل چهارم — تعویض هواهر فضای در اشغال/تصرف ساختمان باید یا تعویض هوای طبیعی (۴-۳-۱۴) یا مکانیکی (۴-۴-۱۴) داشته باشد؛ می‌تواند فقط محدود به زمان اشغال فضا باشد.
۱۵ سوالفصل ۵: فصل پنجم — تخلیه‌ی هوااین فصل به تأسیسات تخلیه‌ی هوای فضاهای ویژه‌ی بهداشتی/درمانی/صنعتی نمی‌پردازد (ولی در فضاهای دیگر همان ساختمان‌ها حاکم است)؛ کنترل دود آتش‌سوزی هم خارج از حدود این فصل…
۲۰ سوالفصل ۶: فصل ششم — کانال‌کشیاین فصل، طراحی/ساخت/نصب/بازرسی کانال هوای رفت/برگشت/تخلیه، دریافت هوای بیرون (برای تعویض هوا، تهویه‌ی مطبوع و احتراق)، و هدایت هوای خنک‌کننده‌ی تبخیری (کولر آبی) را پوشش…
۲۰ سوالفصل ۷: فصل هفتم — دیگ، آب‌گرم‌کن و مخزن آب‌گرم تحت‌فشاراین فصل: دیگ آب‌گرم/بخار، آب‌گرم‌کن، و مخزن ذخیره‌ی آب‌گرم مصرفی تحت‌فشار را پوشش می‌دهد؛ الزامات فصل ۳ (مقررات کلی) هم اینجا معتبر است.
۲۰ سوالفصل ۸: فصل هشتم — دستگاه‌های گرم‌کننده و خنک‌کننده‌ی ویژهاین فصل، نه نوع دستگاه را پوشش می‌دهد: شومینه، بخاری (گاز/مایع/جامد/برقی)، کوره‌ی هوای گرم، گرم‌کننده‌ی سونا، کولرهای گازی، خنک‌کننده‌های تبخیری، گرم‌کننده‌ی تابشی،…
۲۰ سوالفصل ۹: فصل نهم — تأمین هوای احتراقاین فصل فقط «هوای لازم برای احتراق» دستگاه‌های با سوخت مایع/گاز را پوشش می‌دهد — نه هوای تعویض هوا یا جبران بار گرمایی/سرمایی‌ی همان فضا (آن‌ها فصل ۴ هستند).
۲۰ سوالفصل ۱۰: فصل دهم — لوله‌کشیاین فصل فقط پنج نوع لوله‌کشی را پوشش می‌دهد: آب گرم‌کننده، بخار، چگالیده‌ی بخار، آب سردکننده، و آب خنک‌کننده‌ی کندانسور.
۲۰ سوالفصل ۱۱: فصل یازدهم — دودکش⚠️ نکته‌ی کلیدی: این فصل فقط دودکش دستگاه‌های با سوخت مایع/گاز و «دمای پایین» را پوشش می‌دهد. دودکش دمای متوسط/بالا، دودکش سوخت جامد، دستگاه زباله‌سوز و دستگاه‌های صنعتی…
۲۰ سوالفصل ۱۲: فصل دوازدهم — ذخیره‌سازی و لوله‌کشی سوخت مایعاین فصل فقط مخازن ذخیره/تغذیه و لوله‌کشی سوخت مایع تأسیسات گرمایی ساختمان (داخل ساختمان و محوطه‌ی اختصاصی‌اش) را پوشش می‌دهد.
۲۰ سوالفصل ۱۳: فصل سیزدهم — تبریداین فصل سیستم‌های تبرید (سردکردن با تبخیر/چگالش سیال)، لوله‌کشی آن‌ها، مخازن تحت‌فشار و وسایل اطمینان فشار را پوشش می‌دهد؛ مخزن ذخیره‌ی دائمی مبرد هم بخشی از سیستم و…
۲۰ سوالفصل ۱۴: فصل چهاردهم — سیستم‌های خورشیدیاین فصل، سیستم‌های استفاده از انرژی خورشید برای گرمایش/سرمایش فضا، آب‌گرم مصرفی، و گرمایش آب استخر را پوشش می‌دهد.
۸ سوالفصل ۱۵: فصل پانزدهم — کاهش فاصله‌ی مجازکمینه‌ی فاصله‌های مجاز مقرر در فصل‌های این مبحث، بین مواد سوختنی و اجزای تأسیسات مکانیکی (مانند دودکش، رابط دودکش، سیستم تعویض هوا، هودهای آشپزخانه، و دستگاه‌های با سوخت…
۱۰ سوال
۲۰ سوالفصل ۲: فصل دوم — تعاریفاین فصل فقط واژه‌هایی را تعریف می‌کند که در مبحث چهاردهم به کار رفته‌اند.
۱۶ سوالفصل ۳: فصل سوم — مقررات کلیطراحی/نصب/بازرسی دستگاه‌ها باید طبق همین فصل باشد؛ ولی چند حوزه مستقیما به مباحث دیگر ارجاع داده می‌شود:
۲۰ سوالفصل ۴: فصل چهارم — تعویض هواهر فضای در اشغال/تصرف ساختمان باید یا تعویض هوای طبیعی (۴-۳-۱۴) یا مکانیکی (۴-۴-۱۴) داشته باشد؛ می‌تواند فقط محدود به زمان اشغال فضا باشد.
۱۵ سوالفصل ۵: فصل پنجم — تخلیه‌ی هوااین فصل به تأسیسات تخلیه‌ی هوای فضاهای ویژه‌ی بهداشتی/درمانی/صنعتی نمی‌پردازد (ولی در فضاهای دیگر همان ساختمان‌ها حاکم است)؛ کنترل دود آتش‌سوزی هم خارج از حدود این فصل…
۲۰ سوالفصل ۶: فصل ششم — کانال‌کشیاین فصل، طراحی/ساخت/نصب/بازرسی کانال هوای رفت/برگشت/تخلیه، دریافت هوای بیرون (برای تعویض هوا، تهویه‌ی مطبوع و احتراق)، و هدایت هوای خنک‌کننده‌ی تبخیری (کولر آبی) را پوشش…
۲۰ سوالفصل ۷: فصل هفتم — دیگ، آب‌گرم‌کن و مخزن آب‌گرم تحت‌فشاراین فصل: دیگ آب‌گرم/بخار، آب‌گرم‌کن، و مخزن ذخیره‌ی آب‌گرم مصرفی تحت‌فشار را پوشش می‌دهد؛ الزامات فصل ۳ (مقررات کلی) هم اینجا معتبر است.
۲۰ سوالفصل ۸: فصل هشتم — دستگاه‌های گرم‌کننده و خنک‌کننده‌ی ویژهاین فصل، نه نوع دستگاه را پوشش می‌دهد: شومینه، بخاری (گاز/مایع/جامد/برقی)، کوره‌ی هوای گرم، گرم‌کننده‌ی سونا، کولرهای گازی، خنک‌کننده‌های تبخیری، گرم‌کننده‌ی تابشی،…
۲۰ سوالفصل ۹: فصل نهم — تأمین هوای احتراقاین فصل فقط «هوای لازم برای احتراق» دستگاه‌های با سوخت مایع/گاز را پوشش می‌دهد — نه هوای تعویض هوا یا جبران بار گرمایی/سرمایی‌ی همان فضا (آن‌ها فصل ۴ هستند).
۲۰ سوالفصل ۱۰: فصل دهم — لوله‌کشیاین فصل فقط پنج نوع لوله‌کشی را پوشش می‌دهد: آب گرم‌کننده، بخار، چگالیده‌ی بخار، آب سردکننده، و آب خنک‌کننده‌ی کندانسور.
۲۰ سوالفصل ۱۱: فصل یازدهم — دودکش⚠️ نکته‌ی کلیدی: این فصل فقط دودکش دستگاه‌های با سوخت مایع/گاز و «دمای پایین» را پوشش می‌دهد. دودکش دمای متوسط/بالا، دودکش سوخت جامد، دستگاه زباله‌سوز و دستگاه‌های صنعتی…
۲۰ سوالفصل ۱۲: فصل دوازدهم — ذخیره‌سازی و لوله‌کشی سوخت مایعاین فصل فقط مخازن ذخیره/تغذیه و لوله‌کشی سوخت مایع تأسیسات گرمایی ساختمان (داخل ساختمان و محوطه‌ی اختصاصی‌اش) را پوشش می‌دهد.
۲۰ سوالفصل ۱۳: فصل سیزدهم — تبریداین فصل سیستم‌های تبرید (سردکردن با تبخیر/چگالش سیال)، لوله‌کشی آن‌ها، مخازن تحت‌فشار و وسایل اطمینان فشار را پوشش می‌دهد؛ مخزن ذخیره‌ی دائمی مبرد هم بخشی از سیستم و…
۲۰ سوالفصل ۱۴: فصل چهاردهم — سیستم‌های خورشیدیاین فصل، سیستم‌های استفاده از انرژی خورشید برای گرمایش/سرمایش فضا، آب‌گرم مصرفی، و گرمایش آب استخر را پوشش می‌دهد.
۸ سوالفصل ۱۵: فصل پانزدهم — کاهش فاصله‌ی مجازکمینه‌ی فاصله‌های مجاز مقرر در فصل‌های این مبحث، بین مواد سوختنی و اجزای تأسیسات مکانیکی (مانند دودکش، رابط دودکش، سیستم تعویض هوا، هودهای آشپزخانه، و دستگاه‌های با سوخت…
۱۰ سوال
اعداد و ضوابط کلیدی مبحث ۱۴
| موضوع | مقدار / ضابطه | جزئیات |
|---|---|---|
| خارج از حدود مبحث ۱۴ | تأسیسات بهداشتی، تأسیسات آتش‌نشانی، لوله‌کشی گاز سوخت داخل ساختمان | فصل ۱ |
| پیوست‌های مبحث | فقط جنبه‌ی اطلاع/راهنما — بدون الزام قانونی | فصل ۱ |
| استاندارد بدون تاریخ ارجاع | همیشه آخرین تجدیدنظر/اصلاحیه یا استاندارد جایگزین | فصل ۱ |
| دیگ بخار کم‌فشار | فشار کار ≤ ۱۰۳ کیلوپاسکال نسبی (۱۵ psi) | فصل ۲ |
| دیگ آب گرم کم‌فشار | فشار کار ≤ ۱۱۰۳ کیلوپاسکال نسبی (۱۶۰ psi) | فصل ۲ |
| دستگاه/دودکش با دمای پایین | دمای گاز احتراق در ورود دودکش ≤ ۵۳۸°C | فصل ۲ |
| صرفه‌جویی انرژی / برق / آب‌وفاضلاب / گاز | به‌ترتیب: مبحث ۱۹ / مبحث ۱۳ / مبحث ۱۶ / مبحث ۱۷ | فصل ۳ |
| زلزله | تکیه‌گاه دستگاه طبق مبحث ۶ طراحی می‌شود | فصل ۳ |
| سوراخ‌کاری اعضای باربر | ممنوع، مگر در طراحی سازه پیش‌بینی شده باشد | فصل ۳ |
| فاصله‌ی دهانه‌ی ورود هوا از منبع آلودگی | حداقل ۳ متر افقی (یا ۱ متر پایین‌تراز دهانه‌ی تخلیه) | فصل ۴ |
| فاصله‌ی دهانه‌ی ورود هوا از معابر/ساختمان مجاور | هرکدام حداقل ۳ متر | فصل ۴ |
| اندازه‌ی روزنه‌ی توری حفاظ (مسکونی / غیرمسکونی) | ۶٫۵–۱۳ میلی‌متر / ۶٫۵–۲۶ میلی‌متر | فصل ۴ |
| فاصله‌ی دهانه‌ی تخلیه‌ی هوای قابل‌انفجار از ملک | حداقل ۹ متر | فصل ۵ |
| فاصله‌ی دهانه‌ی تخلیه‌ی آشپزخانه‌ی مسکونی از ملک | حداقل ۱ متر | فصل ۵ |
| سالن خشکشویی — تخلیه‌ی کف | حداقل ۵ لیتر بر ثانیه بر مترمربع | فصل ۵ |
| سقف کلاس فشار این فصل | ۱۰۰۰ پاسکال (فشار) / ۷۵۰ پاسکال (مکش) | فصل ۶ |
| شاخص پیشروی شعله / گسترش دود (پلنوم و عایق) | حداکثر ۲۵ / حداکثر ۵۰ | فصل ۶ |
| حداکثر سرعت هوا (کلاس ۰٫۵ / ۱و۲ / ۳و۴) | ۱۰ / ۱۲٫۷ / ۲۰ متر بر ثانیه | فصل ۶ |
سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
مبحث ۱مبحث ۲مبحث ۳مبحث ۴مبحث ۵مبحث ۶مبحث ۷مبحث ۸مبحث ۹مبحث ۱۰مبحث ۱۱مبحث ۱۲مبحث ۱۳مبحث ۱۵مبحث ۱۶مبحث ۱۷مبحث ۱۸مبحث ۱۹مبحث ۲۰مبحث ۲۱مبحث ۲۲مبحث ۲۳مبحث ۲۴