فصل نهم — تأمین هوای احتراق — مبحث ۱۴ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «فصل نهم — تأمین هوای احتراق» (بند ۹-۱۴) از مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان (تأسیسات مکانیکی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۲۰ سوال دارد.

فهرست مطالب

• ۱-۹-۱۴ کلیات و دامنه‌ی کاربرد
• ۲-۹-۱۴ تأمین از داخل ساختمان — درزبندی معمولی
• ۲ و ۳-۹-۱۴ ساختمان هوابند و تأمین از خارج
• ۵-۹-۱۴ تأمین مکانیکی هوای احتراق
• ۶-۹-۱۴ دهانه‌ها، دمپر و کانال
• ۷-۹-۱۴ حفاظت در برابر گازها و بخارات خطرناک

خلاصه درسنامه

۱-۹-۱۴ کلیات و دامنه‌ی کاربرد

• این فصل فقط «هوای لازم برای احتراق» دستگاه‌های با سوخت مایع/گاز را پوشش می‌دهد — نه هوای تعویض هوا یا جبران بار گرمایی/سرمایی‌ی همان فضا (آن‌ها فصل ۴ هستند).
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: دستگاهی که تمام هوای احتراقش را مستقیما از خارج می‌گیرد و دودش را مستقیما به خارج می‌فرستد (مثل دیگ دیواری گازسوز کاملا بسته‌ی نوع C)، از حدود این فصل خارج است — هوای احتراقش طبق دستورالعمل سازنده تأمین می‌شود و در فضای بسته هم قابل‌نصب است.
• نصب دستگاه سوختی در فضای کاملا بسته و بدون پیش‌بینی هوای احتراق (به‌جز همان استثنای نوع C) ممنوع است.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی (شش منبع غیرمجاز): هوای احتراق هرگز از این فضاها تأمین نمی‌شود — گاز خطرناک، بخار قابل‌اشتعال، گردوغبار/ذرات جامد، موتورخانه‌ی تبرید (مگر تبرید جذبی)، حمام/توالت/انباری، و فضای در معرض سیل‌گرفتگی.

۲-۹-۱۴ تأمین از داخل ساختمان — درزبندی معمولی

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی (همان آستانه‌ی فصل ۱: فضای با حجم کافی): اگر حجم فضای نصب ≥ ۱ مترمکعب به ازای هر ۱۷۷ کیلوکالری بر ساعت سوخت ورودی باشد، تعویض هوای طبیعی/نفوذ هوا کافی است.
• اگر کمتر از این باشد، می‌شود از فضای مجاور کمک گرفت — به‌شرط آنکه مجموع حجم دو فضا به همان آستانه برسد، و فضای مجاور خودش حداقل تعویض هوای فصل ۴ را داشته باشد.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی (دو دهانه‌ی ارتباطی): یکی حداکثر ۳۰۰ میلی‌متری کف، دیگری حداکثر ۳۰۰ میلی‌متری سقف؛ سطح آزاد هرکدام ≥ ۱۰۰ میلی‌مترمربع به ازای هر ۳۸ کیلوکالری بر ساعت، و در هر حال حداقل ۶۴۵۰۰ میلی‌مترمربع (۱۰۰ اینچ‌مربع)؛ اندازه‌ی هر ضلع حداقل ۸۰ میلی‌متر.

۲ و ۳-۹-۱۴ ساختمان هوابند و تأمین از خارج

• در ساختمان با درزهای هوابند، صرف‌نظر از حجم فضا، همیشه باید هوا با دو دهانه از خارج ساختمان تأمین شود.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: هوای احتراق دستگاه‌های گرمایی با ظرفیت بیش از ۵۰۰۰۰ کیلوکالری بر ساعت (۲۰۰۰۰۰ Btu/h) باید همیشه مستقیما از خارج ساختمان تأمین شود — صرف‌نظر از حجم اتاق.
• دهانه‌های ورودی خارجی: هرکدام حداقل ضلع ۸۰ میلی‌متر؛ اگر مستقیم به هوای خارج باز شوند، سطح آزاد هرکدام ≥ ۱۰۰mm² به ازای هر ۱۵۵ کیلوکالری بر ساعت؛ اگر با کانال افقی، ≥ ۱۰۰mm² به ازای هر ۷۷ کیلوکالری؛ اگر با کانال قائم، ≥ ۱۰۰mm² به ازای هر ۱۵۵ کیلوکالری.

۵-۹-۱۴ تأمین مکانیکی هوای احتراق

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: سیستم مکانیکی تأمین هوای احتراق باید دستگاه پشتیبان هم‌ظرفیت داشته باشد؛ استفاده از سیستم تهویه‌ی مطبوع یا تعویض هوای مکانیکی ساختمان به‌جای آن ممنوع است؛ سیستم و مشعل باید هم‌بند باشند (با از کار افتادن تأمین هوا، مشعل خودکار خاموش شود).
• مقدار هوای مکانیکی لازم: حداقل ۱ مترمکعب بر ساعت به ازای هر ۳۵۵ کیلوکالری بر ساعت سوخت ورودی.

۶-۹-۱۴ دهانه‌ها، دمپر و کانال

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی (توری و دریچه): چشمه‌ی توری روی دهانه بین ۱۳ تا ۲۶ میلی‌متر؛ سطح آزاد دریچه‌ی فلزی حداکثر ۷۵٪ محاسبه شود (مگر سازنده عدد دیگری بدهد)؛ دریچه‌ی چوبی حداکثر ۲۵٪.
• تراز زیر دهانه‌ی دریافت هوا (در بیرون ساختمان) باید حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بالاتر تراز زمین مجاور باشد؛ فضای باقیمانده دور دودکش/لوله/کابل هرگز دهانه‌ی ورود هوای احتراق محسوب نمی‌شود.
• نصب دمپر دستی روی دهانه/کانال هوای احتراق ممنوع است؛ دمپر خودکار (تنظیم/آتش/دود) باید با مشعل هم‌بند باشد.
• کانال: جنس فولاد گالوانیزه/زنگ‌ناپذیر/آلومینیوم؛ سطح آزاد حداقل ۱۰۰۰۰ میلی‌مترمربع (۱۵ اینچ‌مربع)؛ ضلع کوچک مقطع چهارگوش حداقل ۸۰ میلی‌متر؛ هر کانال فقط برای یک فضا؛ کانال افقی بالایی نباید شیب رو-به-پایین به‌سمت بیرون داشته باشد.

۷-۹-۱۴ حفاظت در برابر گازها و بخارات خطرناک

• گرفتن هوای احتراق از فضاهایی مثل آرایشگاه/سالن زیبایی (که مواد شیمیایی خورنده/قابل‌اشتعال تولید می‌کنند) ممنوع است — یا دستگاه باید تمام هوایش را مستقیما از خارج بگیرد، یا در فضای جداگانه با هوای ورودی بیرونی نصب شود.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۱۴

مباحث مرتبط

مبحث ۱۴: تأسیسات مکانیکیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی