مبحث ۵ مقررات ملی ساختمان: مصالح و فرآورده‌های ساختمانی
مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان ایران به «مصالح و فرآورده‌های ساختمانی» می‌پردازد. این مبحث در سایت مقررات Ai در ۲۱ فصل با خلاصه درسنامه، جدول اعداد کلیدی و ۲۵۵ سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ تشریحی ارائه شده است.
فصل‌های مبحث ۵
فصل ۱: کلیاتهدف از تدوین مبحث ۵، ارائه‌ی مشخصات فنی مواد، مصالح و فرآورده‌های ساختمانی است، به‌منظور تأمین ایمنی، بهداشت، دوام، حفاظت محیط زیست و صرفه‌ی اقتصادی در ساختمان.
۱۳ سوالفصل ۲: سیمان هیدرولیکیسیمان هیدرولیکی، ماده‌ی چسباننده‌ای است که در هوا و در مجاورت آب، و حتی در جایی که هوا نیست، گیرش حاصل می‌کند و سخت می‌شود.
۱۷ سوالفصل ۳: آهک و فرآورده‌های آنآهک ساختمانی، آهکی است که بنا بر مشخصات شیمیایی (خلوص سنگ آهک)، فیزیکی و روش فرآوری (دما و نحوه‌ی پخت)، برای مصارف ساختمانی به‌صورت آهک زنده یا شکفته کاربرد دارد. «آهک»…
۱۲ سوالفصل ۴: گچ و فرآورده‌های آنگچ ساختمانی، با فرمول شیمیایی CaSO4·½H2O، از مواد چسباننده‌ی ساختمانی (چسباننده‌ی هوایی) است که در صورت خالص‌بودن سفیدرنگ است.
۱۳ سوالفصل ۵: ملات‌های ساختمانیملات تازه، جسمی خمیری است که از اختلاط جسم چسباننده (مانند خمیر سیمان) و جسم پرکننده (مانند سنگدانه‌ی ریز) ساخته می‌شود؛ در صورت نیاز به مشخصات ویژه، مواد افزودنی نیز به…
۱۵ سوالفصل ۶: سنگ‌های ساختمانیسنگ طبیعی، جسمی است که از یک یا چند کانی تشکیل شده؛ کاربردهایش شامل: به‌شکل بلوک (ساختمان‌سازی، سدسازی، باراندازها، دیوارهای جان‌پناه)، به‌شکل بریده (مصارف تزئینی، نما و…
۱۲ سوالفصل ۷: سنگدانه‌هاسنگدانه، مصالحی طبیعی، مصنوعی یا بازیافت‌شده است — مانند ماسه، شن، سنگ شکسته، سرباره‌ی کوره‌ی بلند ذوب‌آهن و خاک رس منبسط‌شده‌ی دانه‌ای — که در تولید فرآورده‌های…
۱۱ سوالفصل ۸: کاشی سرامیکیکاشی سرامیکی، فرآورده‌ای با خواص و سامانه‌های مختلف است که معمولا برای پوشش دیوار، کف، تزئین سطوح داخلی/خارجی و حوض/استخر به کار می‌رود.
۱۰ سوالفصل ۹: فرآورده‌های سفالی و آجرهاآجر، فرآورده‌ی ساختمانی است که در گونه‌های رسی، شیلی و شیستی، مارنی، ماسه‌آهکی، بتنی و اشکال گوناگون تولید می‌شود؛ عمدتا در دیوارچینی، نماسازی، کرسی‌چینی، کف‌سازی و…
۱۱ سوالفصل ۱۰: فرآورده‌های سیمانیفرآورده‌های سیمانی، محصولاتی هستند که ماده‌ی چسباننده‌شان یکی از انواع سیمان‌های فصل سیمان هیدرولیکی همین مبحث است.
۲۰ سوالفصل ۱۱: قیر و قطرانقیر، جسمی هیدروکربنی به رنگ سیاه تا قهوه‌ای تیره است که از هیدروکربن‌های آلی با ترکیبات پیچیده ساخته می‌شود؛ در دمای محیط جامد-نیمه‌جامد است اما با افزایش دما روان…
۱۲ سوالفصل ۱۲: عایق‌های رطوبتیعایق‌های رطوبتی، مواد و مصالحی هستند که برای جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت در ساختمان استفاده می‌شوند.
۱۰ سوالفصل ۱۳: عایق‌های حرارتیعایق‌های حرارتی، مواد و مصالحی هستند که برای کاهش انتقال حرارت به کار می‌روند؛ میزان عایق‌بودن به ترکیب شیمیایی یا ساختار فیزیکی‌شان بستگی دارد.
۱۴ سوالفصل ۱۴: شیشهشیشه از مواد مصنوعی غیرفلزی و غیرآلی است؛ ماده‌ی مذابی که به‌صورت بی‌شکل و بدون تبلور به حالت صلب سرد شده است.
۱۱ سوالفصل ۱۵: یراق‌آلات ساختمانییراق‌آلات (متعلقات) درها، پنجره‌ها، کمد لباس و کابینت آشپزخانه، به لوازم و ملزوماتی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها، بازشوها و مانند این‌ها نصب می‌شوند.
۸ سوالفصل ۱۶: رنگ و پوشش‌های ساختمانیرنگ‌ها و پوشش‌ها، ترکیباتی از مواد آلی و معدنی‌اند — مانند رزین‌ها، مواد افزودنی، رنگدانه‌ها، پرکننده‌ها و حلال‌ها — که برای تزئین (زیبایی) و حفاظت اجزای ساختمانی به کار…
۱۰ سوالفصل ۱۷: پلیمرهای ساختمانیپلیمرها (بسپارها)، از نظر شیمیایی، مولکول‌های زنجیر بلند با وزن مولکولی بسیار زیاد (صدها هزار) هستند؛ یک واحد اصلی به‌نام مونومر (تک‌پار) به تعداد زیاد تکرار می‌شود؛…
۱۱ سوالفصل ۱۸: چوب و فرآورده‌های آنچوبی که در ساختمان مصرف می‌شود، به یکی از صورت‌های طبیعی، اشباع‌شده، اصلاح‌شده، لایه‌ای یا چندسازه‌ای است.
۱۰ سوالفصل ۱۹: آهن، فرآورده‌های آهنی و مصالح جوشکاریآهن خالص کاربرد ساختمانی ندارد، اما آلیاژ آن به‌صورت انواع فولاد و چدن، آمیزه‌ای از چند فلز و غیرفلز است؛ این فرآورده‌ها از پرمصرف‌ترین مصالح فلزی آهنی در…
۱۴ سوالفصل ۲۰: فلزات غیرآهنیعمده‌ترین فلزات غیرآهنی مصرفی در ساختمان: آلومینیم، مس، سرب، روی و قلع. سایر فلزات (مانند نیکل و منیزیم) در ساخت آلیاژها یا به‌عنوان پوشش استفاده می‌شوند.
۱۰ سوالفصل ۲۱: نانوموادنانوماده: ماده‌ای که حداقل در یکی از ابعاد خارجی، ساختار داخلی یا ساختار سطحی، نانومقیاس باشد. ریزشدن ابعاد ذرات تا ابعاد نانومتری، خواص جدیدی به مواد ایجاد می‌کند و…
۱۱ سوال
۱۳ سوالفصل ۲: سیمان هیدرولیکیسیمان هیدرولیکی، ماده‌ی چسباننده‌ای است که در هوا و در مجاورت آب، و حتی در جایی که هوا نیست، گیرش حاصل می‌کند و سخت می‌شود.
۱۷ سوالفصل ۳: آهک و فرآورده‌های آنآهک ساختمانی، آهکی است که بنا بر مشخصات شیمیایی (خلوص سنگ آهک)، فیزیکی و روش فرآوری (دما و نحوه‌ی پخت)، برای مصارف ساختمانی به‌صورت آهک زنده یا شکفته کاربرد دارد. «آهک»…
۱۲ سوالفصل ۴: گچ و فرآورده‌های آنگچ ساختمانی، با فرمول شیمیایی CaSO4·½H2O، از مواد چسباننده‌ی ساختمانی (چسباننده‌ی هوایی) است که در صورت خالص‌بودن سفیدرنگ است.
۱۳ سوالفصل ۵: ملات‌های ساختمانیملات تازه، جسمی خمیری است که از اختلاط جسم چسباننده (مانند خمیر سیمان) و جسم پرکننده (مانند سنگدانه‌ی ریز) ساخته می‌شود؛ در صورت نیاز به مشخصات ویژه، مواد افزودنی نیز به…
۱۵ سوالفصل ۶: سنگ‌های ساختمانیسنگ طبیعی، جسمی است که از یک یا چند کانی تشکیل شده؛ کاربردهایش شامل: به‌شکل بلوک (ساختمان‌سازی، سدسازی، باراندازها، دیوارهای جان‌پناه)، به‌شکل بریده (مصارف تزئینی، نما و…
۱۲ سوالفصل ۷: سنگدانه‌هاسنگدانه، مصالحی طبیعی، مصنوعی یا بازیافت‌شده است — مانند ماسه، شن، سنگ شکسته، سرباره‌ی کوره‌ی بلند ذوب‌آهن و خاک رس منبسط‌شده‌ی دانه‌ای — که در تولید فرآورده‌های…
۱۱ سوالفصل ۸: کاشی سرامیکیکاشی سرامیکی، فرآورده‌ای با خواص و سامانه‌های مختلف است که معمولا برای پوشش دیوار، کف، تزئین سطوح داخلی/خارجی و حوض/استخر به کار می‌رود.
۱۰ سوالفصل ۹: فرآورده‌های سفالی و آجرهاآجر، فرآورده‌ی ساختمانی است که در گونه‌های رسی، شیلی و شیستی، مارنی، ماسه‌آهکی، بتنی و اشکال گوناگون تولید می‌شود؛ عمدتا در دیوارچینی، نماسازی، کرسی‌چینی، کف‌سازی و…
۱۱ سوالفصل ۱۰: فرآورده‌های سیمانیفرآورده‌های سیمانی، محصولاتی هستند که ماده‌ی چسباننده‌شان یکی از انواع سیمان‌های فصل سیمان هیدرولیکی همین مبحث است.
۲۰ سوالفصل ۱۱: قیر و قطرانقیر، جسمی هیدروکربنی به رنگ سیاه تا قهوه‌ای تیره است که از هیدروکربن‌های آلی با ترکیبات پیچیده ساخته می‌شود؛ در دمای محیط جامد-نیمه‌جامد است اما با افزایش دما روان…
۱۲ سوالفصل ۱۲: عایق‌های رطوبتیعایق‌های رطوبتی، مواد و مصالحی هستند که برای جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت در ساختمان استفاده می‌شوند.
۱۰ سوالفصل ۱۳: عایق‌های حرارتیعایق‌های حرارتی، مواد و مصالحی هستند که برای کاهش انتقال حرارت به کار می‌روند؛ میزان عایق‌بودن به ترکیب شیمیایی یا ساختار فیزیکی‌شان بستگی دارد.
۱۴ سوالفصل ۱۴: شیشهشیشه از مواد مصنوعی غیرفلزی و غیرآلی است؛ ماده‌ی مذابی که به‌صورت بی‌شکل و بدون تبلور به حالت صلب سرد شده است.
۱۱ سوالفصل ۱۵: یراق‌آلات ساختمانییراق‌آلات (متعلقات) درها، پنجره‌ها، کمد لباس و کابینت آشپزخانه، به لوازم و ملزوماتی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها، بازشوها و مانند این‌ها نصب می‌شوند.
۸ سوالفصل ۱۶: رنگ و پوشش‌های ساختمانیرنگ‌ها و پوشش‌ها، ترکیباتی از مواد آلی و معدنی‌اند — مانند رزین‌ها، مواد افزودنی، رنگدانه‌ها، پرکننده‌ها و حلال‌ها — که برای تزئین (زیبایی) و حفاظت اجزای ساختمانی به کار…
۱۰ سوالفصل ۱۷: پلیمرهای ساختمانیپلیمرها (بسپارها)، از نظر شیمیایی، مولکول‌های زنجیر بلند با وزن مولکولی بسیار زیاد (صدها هزار) هستند؛ یک واحد اصلی به‌نام مونومر (تک‌پار) به تعداد زیاد تکرار می‌شود؛…
۱۱ سوالفصل ۱۸: چوب و فرآورده‌های آنچوبی که در ساختمان مصرف می‌شود، به یکی از صورت‌های طبیعی، اشباع‌شده، اصلاح‌شده، لایه‌ای یا چندسازه‌ای است.
۱۰ سوالفصل ۱۹: آهن، فرآورده‌های آهنی و مصالح جوشکاریآهن خالص کاربرد ساختمانی ندارد، اما آلیاژ آن به‌صورت انواع فولاد و چدن، آمیزه‌ای از چند فلز و غیرفلز است؛ این فرآورده‌ها از پرمصرف‌ترین مصالح فلزی آهنی در…
۱۴ سوالفصل ۲۰: فلزات غیرآهنیعمده‌ترین فلزات غیرآهنی مصرفی در ساختمان: آلومینیم، مس، سرب، روی و قلع. سایر فلزات (مانند نیکل و منیزیم) در ساخت آلیاژها یا به‌عنوان پوشش استفاده می‌شوند.
۱۰ سوالفصل ۲۱: نانوموادنانوماده: ماده‌ای که حداقل در یکی از ابعاد خارجی، ساختار داخلی یا ساختار سطحی، نانومقیاس باشد. ریزشدن ابعاد ذرات تا ابعاد نانومتری، خواص جدیدی به مواد ایجاد می‌کند و…
۱۱ سوال
اعداد و ضوابط کلیدی مبحث ۵
| موضوع | مقدار / ضابطه | جزئیات |
|---|---|---|
| هدف اصلی مبحث ۵ | ارائه‌ی مشخصات فنی مواد، مصالح و فرآورده‌های ساختمانی برای ایمنی، بهداشت، دوام، محیط زیست و صرفه‌ی اقتصادی | فصل ۱ |
| تعداد گروه‌های دسته‌بندی مصالح در ۵-۱-۲ | ۲۰ گروه (به‌علاوه‌ی مصالح نوین در پیوست ۱) | فصل ۱ |
| مرجع استاندارد اصلی | استانداردهای ملی ایران؛ در نبود آن، استانداردهای معتبر بین‌المللی مانند ASTM و EN ISO | فصل ۱ |
| تعریف سیمان هیدرولیکی | چسباننده‌ای که در هوا و در مجاورت آب (یا بدون هوا) گیرش می‌کند و سخت می‌شود | فصل ۲ |
| استاندارد ملی ایران برای سیمان پرتلند | شماره‌ی ۳۸۹ — پنج نوع (۱ تا ۵) | فصل ۲ |
| حداقل مقاومت ملات ۲۸ روزه‌ی پ-۱ (زیرنوع‌ها) | ۳۲۵، ۴۲۵ و ۵۲۵ کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع (۳۲٫۵، ۴۲٫۵، ۵۲٫۵ مگاپاسکال) | فصل ۲ |
| درصد اکسید کلسیم آهک زنده | ۹۰ تا ۱۰۰٪ | فصل ۳ |
| درصد اکسید کلسیم و خاک رس آهک هیدرولیک هیدراته | اکسید کلسیم ۶۵-۷۵٪؛ خاک رس ۲۵-۳۰٪ | فصل ۳ |
| درصد اکسید کلسیم و خاک رس آهک نیمه‌آبی | اکسید کلسیم ۷۵-۸۵٪؛ خاک رس ۱۵-۲۵٪ | فصل ۳ |
| فرمول شیمیایی گچ ساختمانی | CaSO4·½H2O | فصل ۴ |
| دمای پخت سنگ گچ (آزمایشگاهی) | حدود ۱۸۰ درجه‌ی سلسیوس | فصل ۴ |
| سه گروه اصلی جدول ۵-۴-۱ | A: گچ ساختمانی؛ B: اندودهای آماده؛ C: اندودهای ویژه | فصل ۴ |
| تعریف ملات تازه | جسم خمیری حاصل از اختلاط چسباننده و پرکننده، با/بدون افزودنی | فصل ۵ |
| دو دسته‌ی ملات از نظر گیرش | هوایی (نیازمند هوا برای سخت‌شدن) و آبی (در آب یا هوا شیمیایی می‌گیرد) | فصل ۵ |
| نسبت خاک رس به گچ در ملات گچ‌وخاک | ۲-به-۱ تا ۱-به-۱ | فصل ۵ |
| تعریف سنگ مصنوعی | فرآورده‌ی صنعتی از سنگدانه با منشأ طبیعی + افزودنی + چسب (رزین یا سیمان هیدرولیکی) | فصل ۶ |
| سه گروه منشأی سنگ | آذرین، رسوبی، دگرگونی | فصل ۶ |
| رده‌های چگالی سنگ آهک ساختمانی | کم: ۱۷۶۰-۲۱۶۰؛ متوسط: ۲۱۶۰-۲۵۶۰؛ زیاد: >۲۵۶۰ کیلوگرم بر مترمکعب | فصل ۶ |
سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
مبحث ۱مبحث ۲مبحث ۳مبحث ۴مبحث ۶مبحث ۷مبحث ۸مبحث ۹مبحث ۱۰مبحث ۱۱مبحث ۱۲مبحث ۱۳مبحث ۱۴مبحث ۱۵مبحث ۱۶مبحث ۱۷مبحث ۱۸مبحث ۱۹مبحث ۲۰مبحث ۲۱مبحث ۲۲مبحث ۲۳مبحث ۲۴