یراق‌آلات ساختمانی — مبحث ۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «یراق‌آلات ساختمانی» (بند ۵-۱۵) از مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (مصالح و فرآورده‌های ساختمانی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
- تعریف (۵-۱۵-۱)
- دسته‌بندی (۵-۱۵-۲)
- استانداردهای متعلقات پنجره و دستگیره/کشو (۵-۱۵-۳-۱)
- ایمنی و بسته‌بندی: ارجاع به مصالح فلزی/پلاستیکی (۵-۱۵-۴ و ۵-۱۵-۵)
خلاصه درسنامه
تعریف (۵-۱۵-۱)
- یراق‌آلات (متعلقات) درها، پنجره‌ها، کمد لباس و کابینت آشپزخانه، به لوازم و ملزوماتی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها، بازشوها و مانند این‌ها نصب می‌شوند.
- شامل: لولاها، قفل‌ها، دستگیره‌ها، کشوها، شب‌بندها، درزگیرها، چشمی درهای ورودی، زنجیرها، آرام‌بندها (استوپ‌ها) و دزدگیرها.
دسته‌بندی (۵-۱۵-۲)
- از دیدگاه محل مصرف: درها، پنجره‌ها، کمد لباس و کابینت آشپزخانه.
- از لحاظ مصالح: فلزی، پلاستیکی و ترکیبی از فلز و پلاستیک.
استانداردهای متعلقات پنجره و دستگیره/کشو (۵-۱۵-۳-۱)
- متعلقات پنجره‌های پلاستیکی PVC سخت (شیشه، تقویت‌کننده، نوار آب‌بندی، یراق پنجره، جوش و اتصالات مکانیکی) طبق استاندارد ۸۵۱۰؛ پروفیل PVC با مقاومت ضربه‌ای بالا (PVC-H) طبق استاندارد ۶۸۴۰.
- متعلقات پنجره‌های آلومینیومی (آلومینیم و آلیاژهایش، اتصالات، زهوار آب‌بند، شیشه، نگه‌دارنده‌ی تیغه‌ی کرکره، لولا) طبق استاندارد ۱۰۲۹۱.
- دستگیره‌های اهرمی و متعلقات دستگیره طبق استاندارد ۱۷۰۸۹؛ مقاومت در برابر خوردگی یراق‌آلات درها/پنجره‌ها طبق استاندارد ۱۷۰۹۰؛ کشوها (چفت‌های تک‌زبانه‌ای) و نگه‌دارنده‌های آن‌ها طبق استاندارد ۱۹۰۸۹.
- روش‌های آزمون یراق‌آلات پنجره‌ها و درهای بالکن در مجموعه‌ی استاندارد ۱۹۰۹۱؛ روش آزمون اتصالات پشت پنجره‌ای در استاندارد ۱۷۰۸۸؛ آزمون هوابندی و آب‌بندی درها و پنجره‌ها در مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان مطرح شده است (نه در همین فصل).
ایمنی و بسته‌بندی: ارجاع به مصالح فلزی/پلاستیکی (۵-۱۵-۴ و ۵-۱۵-۵)
- الزامات ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد، درباره‌ی یراق‌آلات ساختمانی نیز صادق است — این فصل، بر خلاف اکثر فصل‌های دیگر مبحث، بندهای ایمنی/بسته‌بندی مستقل خودش را ندارد و آن‌ها را به فصل‌های فلزات و پلیمرها ارجاع می‌دهد.
- الزامات بسته‌بندی، حمل و نگهداری مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد، در خصوص یراق‌آلات ساختمانی نیز حکمفرماست.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| اجزای یراق‌آلات طبق تعریف | لولا، قفل، دستگیره، کشو، شب‌بند، درزگیر، چشمی، زنجیر، آرام‌بند، دزدگیر |
| دو محور دسته‌بندی | محل مصرف (در/پنجره/کمد/کابینت) و جنس (فلزی/پلاستیکی/ترکیبی) |
| استاندارد متعلقات پنجره‌ی PVC سخت | استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۸۵۱۰ |
| استاندارد متعلقات پنجره‌ی آلومینیومی | استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۰۲۹۱ |
| استاندارد مقاومت در برابر خوردگی یراق‌آلات | استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۷۰۹۰ |
| مرجع آزمون هوابندی/آب‌بندی در و پنجره | مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان |
| مرجع بندهای ایمنی/بسته‌بندی این فصل | ارجاع به فصل‌های مصالح فلزی و پلاستیکی همین مبحث |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۵-۱۵-۱، یراق‌آلات ساختمانی شامل کدام اقلام است؟
الف) فقط سیمان مصرفی در نصب در
ب) لولاها، قفل‌ها، دستگیره‌ها، کشوها، شب‌بندها، درزگیرها، چشمی، زنجیر، آرام‌بند و دزدگیر
ج) فقط شیشه‌ی پنجره
د) فقط رنگ درها و پنجره‌ها
پاسخ صحیح: گزینه ب — لولاها، قفل‌ها، دستگیره‌ها، کشوها، شب‌بندها، درزگیرها، چشمی، زنجیر، آرام‌بند و دزدگیر
طبق بند ۵-۱۵-۱، یراق‌آلات به لوازم و ملزوماتی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها و بازشوها نصب می‌شوند و مشتمل بر لولاها، قفل‌ها، دستگیره‌ها، کشوها، شب‌بندها، درزگیرها، چشمی درهای ورودی، زنجیرها، آرام‌بندها و دزدگیرها هستند.
طبق بند ۵-۱۵-۱، یراق‌آلات به لوازم و ملزوماتی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها و بازشوها نصب می‌شوند و مشتمل بر لولاها، قفل‌ها، دستگیره‌ها، کشوها، شب‌بندها، درزگیرها، چشمی درهای ورودی، زنجیرها، آرام‌بندها و دزدگیرها هستند.
سوال ۲: طبق بند ۵-۱۵-۲، یراق‌آلات از لحاظ مصالح به چه دسته‌هایی تقسیم می‌شوند؟
الف) فلزی، پلاستیکی و ترکیبی از فلز و پلاستیک
ب) فقط چوبی
ج) فقط شیشه‌ای
د) فقط سرامیکی
پاسخ صحیح: گزینه الف — فلزی، پلاستیکی و ترکیبی از فلز و پلاستیک
طبق بند ۵-۱۵-۲، یراق‌آلات از لحاظ مصالح به فلزی، پلاستیکی و ترکیبی از فلز و پلاستیک دسته‌بندی می‌شوند.
طبق بند ۵-۱۵-۲، یراق‌آلات از لحاظ مصالح به فلزی، پلاستیکی و ترکیبی از فلز و پلاستیک دسته‌بندی می‌شوند.
سوال ۳: مشخصات متعلقات پنجره‌های پلاستیکی ساخته‌شده از پلی‌وینیل‌کلراید سخت، طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۱، در کدام استاندارد ارائه شده است؟
الف) استاندارد ۸۵۱۰
ب) استاندارد ۳۸۹
ج) استاندارد ۷۰۶
د) استاندارد ۲۷۶۱
پاسخ صحیح: گزینه الف — استاندارد ۸۵۱۰
طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۱، مشخصات مصالح متعلقات پنجره‌های پلاستیکی PVC سخت در استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۸۵۱۰ ارائه شده است.
طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۱، مشخصات مصالح متعلقات پنجره‌های پلاستیکی PVC سخت در استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۸۵۱۰ ارائه شده است.
سوال ۴: طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۵، ضوابط مقاومت در برابر خوردگی یراق‌آلات درها و پنجره‌ها در کدام استاندارد آمده است؟
الف) استاندارد ۱۷۰۹۰
ب) استاندارد ۸۵۱۰
ج) استاندارد ۶۸۴۰
د) استاندارد ۱۰۲۹۱
پاسخ صحیح: گزینه الف — استاندارد ۱۷۰۹۰
طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۵، ضوابط مربوط به مقاومت در برابر خوردگی یراق‌آلات ساختمانی درها، پنجره‌ها و سایر اجزای مشابه در استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۷۰۹۰ آمده است.
طبق بند ۵-۱۵-۳-۱-۵، ضوابط مربوط به مقاومت در برابر خوردگی یراق‌آلات ساختمانی درها، پنجره‌ها و سایر اجزای مشابه در استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۷۰۹۰ آمده است.
سوال ۵: طبق بند ۵-۱۵-۳-۲-۸، آزمون‌های هوابندی و آب‌بندی درها و پنجره‌ها در کدام مبحث مقررات ملی ساختمان مطرح شده است؟
الف) مبحث سوم
ب) مبحث نوزدهم
ج) مبحث ششم
د) مبحث دوازدهم
پاسخ صحیح: گزینه ب — مبحث نوزدهم
طبق بند ۵-۱۵-۳-۲-۸، آزمون‌های هوابندی و آب‌بندی درها و پنجره‌ها در مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان مطرح شده است.
طبق بند ۵-۱۵-۳-۲-۸، آزمون‌های هوابندی و آب‌بندی درها و پنجره‌ها در مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان مطرح شده است.
سوال ۶: طبق بند ۵-۱۵-۴، الزامات ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی یراق‌آلات ساختمانی از کجا استخراج می‌شود؟
الف) از الزامات مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد
ب) این فصل بند ایمنی مستقل خودش را دارد و به هیچ فصل دیگری ارجاع نمی‌دهد
ج) از فصل سیمان هیدرولیکی
د) از فصل سنگ‌های ساختمانی
پاسخ صحیح: گزینه الف — از الزامات مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد
طبق بند ۵-۱۵-۴، الزامات ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد، درباره‌ی یراق‌آلات ساختمانی نیز صادق است — یعنی این فصل به فصل‌های فلزات و پلیمرها ارجاع می‌دهد.
طبق بند ۵-۱۵-۴، الزامات ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی مصالح فلزی و پلاستیکی، حسب مورد، درباره‌ی یراق‌آلات ساختمانی نیز صادق است — یعنی این فصل به فصل‌های فلزات و پلیمرها ارجاع می‌دهد.
سایر فصل‌های مبحث ۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: سیمان هیدرولیکیفصل ۳: آهک و فرآورده‌های آنفصل ۴: گچ و فرآورده‌های آنفصل ۵: ملات‌های ساختمانیفصل ۶: سنگ‌های ساختمانیفصل ۷: سنگدانه‌هافصل ۸: کاشی سرامیکیفصل ۹: فرآورده‌های سفالی و آجرهافصل ۱۰: فرآورده‌های سیمانیفصل ۱۱: قیر و قطرانفصل ۱۲: عایق‌های رطوبتیفصل ۱۳: عایق‌های حرارتیفصل ۱۴: شیشهفصل ۱۶: رنگ و پوشش‌های ساختمانیفصل ۱۷: پلیمرهای ساختمانیفصل ۱۸: چوب و فرآورده‌های آنفصل ۱۹: آهن، فرآورده‌های آهنی و مصالح جوشکاریفصل ۲۰: فلزات غیرآهنیفصل ۲۱: نانومواد
مباحث مرتبط
مبحث ۵: مصالح و فرآورده‌های ساختمانیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی