رنگ و پوشش‌های ساختمانی — مبحث ۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۶)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «رنگ و پوشش‌های ساختمانی» (بند ۵-۱۶) از مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (مصالح و فرآورده‌های ساختمانی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.

فهرست مطالب

• تعریف (۵-۱۶-۱)
• دسته‌بندی از نظر ترکیب و فرآیند تشکیل فیلم (۵-۱۶-۲-۱ و ۲)
• رده‌بندی رنگدانه‌ها (۵-۱۶-۲-۳)
• الزامات کیفی کاربردی (۵-۱۶-۳-۱)
• ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی (۵-۱۶-۴)
• سازگاری و بسته‌بندی/حمل/نگهداری (۵-۱۶-۵ و ۵-۱۶-۶)

خلاصه درسنامه

تعریف (۵-۱۶-۱)

• رنگ‌ها و پوشش‌ها، ترکیباتی از مواد آلی و معدنی‌اند — مانند رزین‌ها، مواد افزودنی، رنگدانه‌ها، پرکننده‌ها و حلال‌ها — که برای تزئین (زیبایی) و حفاظت اجزای ساختمانی به کار می‌روند.

دسته‌بندی از نظر ترکیب و فرآیند تشکیل فیلم (۵-۱۶-۲-۱ و ۲)

• رنگ‌ها و پوشش‌ها به چهار دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند: حلالی، پرجامد، پایه‌آبی و پودری.
• از نظر فرآیند تشکیل فیلم: هواخشک، کوره‌ای و پرتوسخت. رنگ‌های هواخشک در صنعت ساختمان کاربرد بیشتری دارند و از نظر نحوه‌ی خشک‌شدن، سه حالت دارند: خشک‌شدن فیزیکی (تبخیر حلال)، خشک‌شدن اکسایشی، و سخت‌شدن شیمیایی (رنگ‌های دوجزئی).

رده‌بندی رنگدانه‌ها (۵-۱۶-۲-۳)

• طبق استاندارد ۱۲۱۴۹، رنگدانه‌ها بر حسب ترکیب شیمیایی در یکی از رده‌های زیر قرار می‌گیرند: اکسیدها/هیدروکسیدهای مصنوعی یا طبیعی آهن؛ اکسیدهای کروم/تیتانیوم/منگنز؛ رنگدانه‌های کمپلکس غیرآلی (مخلوط اکسیدها با کبالت/آلومینیم/نیکل/آنتیموان)؛ رنگدانه‌ی لاجورد؛ فتالوسیانین آبی و سبز؛ کربن به‌شکل دوده (رنگدانه‌ی غیرآلی)؛ یا مخلوطی از این‌ها.

الزامات کیفی کاربردی (۵-۱۶-۳-۱)

• رنگ‌های تزئینی مصرفی در ساختمان باید بر پایه‌ی آب باشند؛ دو لایه از این رنگ‌ها باید سطح را کاملا بپوشاند.
• رنگ‌های سطوح خارجی باید در برابر UV، دما، رطوبت و یخبندان مقاوم باشند و در کوتاه‌مدت (کمتر از ۵ سال) تخریب نشوند.
• پیش از پوشش، همه‌ی عیوب سطحی، ترک‌ها و درزها باید درزگیری/بتانه‌کاری شوند؛ رنگ‌ها و پوشش‌ها باید قابلیت کاربرد با قلم‌مو و غلتک (سطوح کوچک) و پاشش (سطوح بزرگ) را داشته باشند.
• لوازم چوبی معمولا پس از نصب پوشش داده می‌شوند؛ لاک‌های چوبی مصرفی در ساختمان باید بر پایه‌ی آب باشند.
• استانداردهای مرتبط: رنگدانه‌های مصالح سیمانی/آهکی (۱۲۱۴۹)، رنگدانه‌ی بتن تمام‌رنگی (۸۲۸۷)، رنگ استخر شنا و سطوح بتنی (۳۰۷)، رنگ محافظ سازه‌های فولادی در برابر خوردگی (۶۵۹۴).

ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی (۵-۱۶-۴)

• رنگ‌های مصرفی در ساختمان باید عاری از حلال آلی باشند؛ رنگ‌ها و پوشش‌ها نباید مواد سمی مانند سرب و کروم داشته باشند.
• رنگ‌های روغنی عمدتا ترکیبات سمی دارند و نباید از آن‌ها استفاده شود؛ رنگ‌های امولسیونی پایه‌ی رزین اکریلیک یا پلی‌وینیل‌استات، مشروط به حذف ترکیبات خطرناک مانند فرمالدئید، بلامانع‌اند.
• رنگ‌های ساختمانی تزئینی نباید ترکیبات فرمالدئید داشته باشند؛ هنگام کاربرد یا رقیق‌کردن رنگ، استفاده از ماسک و دستکش ضروری است.

سازگاری و بسته‌بندی/حمل/نگهداری (۵-۱۶-۵ و ۵-۱۶-۶)

• رنگ‌های تزئینی، بر حسب نوع رزین، برای تزئین سطوح چوبی، گچی، سیمانی و فلزی قابل‌استفاده‌اند.
• رنگ‌ها و پوشش‌ها باید طوری بسته‌بندی شوند که در انتقال، حتی در مسافت‌های طولانی، آسیب نبینند؛ وزن ظروف حداکثر تا ۲۰ کیلوگرم باشد تا فرد عادی بتواند حملش کند.
• بر روی برچسب ظرف رنگ باید مشخصات کاربردی، تاریخ تولید و انقضا، ویژگی‌های عمومی، شرایط نگهداری (دما/نور/رطوبت) و نوع کاربرد (داخلی/خارجی) درج شده باشد.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۵

مباحث مرتبط

مبحث ۵: مصالح و فرآورده‌های ساختمانیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی