مبحث ۱۰ مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی
مبحث دهم مقررات ملی ساختمان ایران به «طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی» می‌پردازد. این مبحث در سایت مقررات Ai در ۱۸ فصل با خلاصه درسنامه، جدول اعداد کلیدی و ۳۲۴ سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ تشریحی ارائه شده است.
فصل‌های مبحث ۱۰
فصل ۱: تعاریفروش ضرایب بار و مقاومت (LRFD): اعضا، اجزا و اتصالات طوری تناسب‌بندی می‌شوند که «مقاومت طراحی» بزرگ‌تر یا مساوی «مقاومت موردنیاز» تحت ترکیبات بارگذاری LRFD باشد.
۱۸ سوالفصل ۲: الزامات عمومیهدف: تعیین حداقل ضوابط لازم در تحلیل، طراحی و اجرای ساختمان‌های فولادی برای تأمین ایمنی و بهره‌برداری مناسب.
۱۸ سوالفصل ۳: پایداری و الزامات مقاطعفصل ۱۰-۲ ده بخش دارد: ۱۰-۲-۱ پایداری، ۱۰-۲-۲ مقاطع، ۱۰-۲-۳ کشش، ۱۰-۲-۴ فشار، ۱۰-۲-۵ خمش، ۱۰-۲-۶ برش، ۱۰-۲-۷ ترکیب نیروها، ۱۰-۲-۸ اعضای مختلط، ۱۰-۲-۹ اتصالات، ۱۰-۲-۱۰…
۱۸ سوالفصل ۴: اعضای کششیاین بخش اعضایی را پوشش می‌دهد که در امتداد محور طولی خود تحت نیروی محوری کششی بارگذاری شده‌اند.
۱۸ سوالفصل ۵: اعضای فشاری⚠️ در LRFD مقاومت فشاری طراحی = φc × Pn با **φc = ۰٫۹**؛ در ASD مقاومت فشاری مجاز = Pn ÷ Ωc با **Ωc = ۱٫۶۷**.
۱۸ سوالفصل ۶: لنگر خمشیدامنه: اعضایی که تحت **خمش ساده** حول یکی از محورهای اصلی مقطع‌اند — یعنی بارگذاری در صفحه‌ی مار بر مرکز برش، یا مقطع در محل بار و تکیه‌گاه‌ها در برابر پیچش نگه داشته…
۱۸ سوالفصل ۷: برش و ترکیب نیروها⚠️ ضریب کاهش مقاومت برشی (φv) برای کلیه‌ی الزامات این بخش برابر **۰٫۹** است.
۱۸ سوالفصل ۸: اعضای مختلطدامنه: نیمرخ فولادی **محاط در بتن**؛ مقاطع دایره‌ای توخالی، قوطی (HSS) و جعبه‌ای **پرشده با بتن**؛ و تیر فولادی با **دال بتنی متکی بر آن**.
۱۸ سوالفصل ۹: اتصالات و بهره‌برداریمقاومت موردنیاز اتصال یا بر مبنای **تحلیل سازه** برای ترکیبات بارگذاری تعیین می‌شود، یا **متناسب با ظرفیت باربری اجزای متصل‌شده** (هر جا مبحث چنین گفته باشد).
۱۸ سوالفصل ۱۰: دامنه و الزامات لرزه‌ای عمومیدر فصل ۱۰-۲ توجه عمدتا به **پایداری، سختی و مقاومت** بود؛ در این فصل معیار **شکل‌پذیری** هم اضافه می‌شود.
۱۸ سوالفصل ۱۱: قاب‌های خمشی فولادی**OMF (معمولی)**: انتظار تغییرشکل‌های فرا ارتجاعی **حداقلی**؛ به همین دلیل مقررات تکمیلی حداقلی دارد.
۱۸ سوالفصل ۱۲: قاب‌های مهاربندی‌شده و دیوار برشیانتظار تغییرشکل‌های فرا ارتجاعی **محدود** بدون کاهش قابل ملاحظه‌ی مقاومت اعضا و اتصالات، تحت زلزله‌ی طرح.
۱۸ سوالفصل ۱۳: سیستم‌های لرزه‌ای مختلط⚠️ **ستون‌ها**: از نوع **بتن‌آرمه** یا **مختلط**.
۱۸ سوالفصل ۱۴: اتصالات پیش‌تأییدشده و روش تأیید⚠️ قاعده‌ی اصلی: اتصالات جدول ۱۰-۳-۷-۱ در صورت تأمین الزامات و **محدودیت‌های ابعادی** آن بخش، پیش‌تأییدشده محسوب می‌شوند و **نیازی به آزمایش بخش ۱۰-۳-۸ ندارند**.
۱۸ سوالفصل ۱۵: ساخت، نصب و جوشکلیه‌ی فولادهای سازه‌ای (ورق، تیرآهن، ناودانی، نبشی، تسمه و …) باید از انواع مورد اشاره در فصل‌های ۱۰-۱ تا ۱۰-۳ باشند.
۱۸ سوالفصل ۱۶: پیچ، انبار و رنگ‌آمیزیمجموعه‌ی پیچ، مهره و واشر باید از نظر خصوصیات هندسی، مکانیکی، شیمیایی و آزمایش‌ها به‌طور مناسب انتخاب شود.
۱۸ سوالفصل ۱۷: رواداری‌ها و کنترل کیفیتقطعاتی که با جوش گوشه به هم جوش می‌شوند باید تا حد امکان در **تماس نزدیک** با یکدیگر باشند.
۱۸ سوالفصل ۱۸: پیوست‌های ۱ تا ۶فهرست استانداردهای مورد تأیید مبحث برای فولاد سازه‌ای، پیچ و مهره و واشر، و مصالح مصرفی جوشکاری.
۱۸ سوال
۱۸ سوالفصل ۲: الزامات عمومیهدف: تعیین حداقل ضوابط لازم در تحلیل، طراحی و اجرای ساختمان‌های فولادی برای تأمین ایمنی و بهره‌برداری مناسب.
۱۸ سوالفصل ۳: پایداری و الزامات مقاطعفصل ۱۰-۲ ده بخش دارد: ۱۰-۲-۱ پایداری، ۱۰-۲-۲ مقاطع، ۱۰-۲-۳ کشش، ۱۰-۲-۴ فشار، ۱۰-۲-۵ خمش، ۱۰-۲-۶ برش، ۱۰-۲-۷ ترکیب نیروها، ۱۰-۲-۸ اعضای مختلط، ۱۰-۲-۹ اتصالات، ۱۰-۲-۱۰…
۱۸ سوالفصل ۴: اعضای کششیاین بخش اعضایی را پوشش می‌دهد که در امتداد محور طولی خود تحت نیروی محوری کششی بارگذاری شده‌اند.
۱۸ سوالفصل ۵: اعضای فشاری⚠️ در LRFD مقاومت فشاری طراحی = φc × Pn با **φc = ۰٫۹**؛ در ASD مقاومت فشاری مجاز = Pn ÷ Ωc با **Ωc = ۱٫۶۷**.
۱۸ سوالفصل ۶: لنگر خمشیدامنه: اعضایی که تحت **خمش ساده** حول یکی از محورهای اصلی مقطع‌اند — یعنی بارگذاری در صفحه‌ی مار بر مرکز برش، یا مقطع در محل بار و تکیه‌گاه‌ها در برابر پیچش نگه داشته…
۱۸ سوالفصل ۷: برش و ترکیب نیروها⚠️ ضریب کاهش مقاومت برشی (φv) برای کلیه‌ی الزامات این بخش برابر **۰٫۹** است.
۱۸ سوالفصل ۸: اعضای مختلطدامنه: نیمرخ فولادی **محاط در بتن**؛ مقاطع دایره‌ای توخالی، قوطی (HSS) و جعبه‌ای **پرشده با بتن**؛ و تیر فولادی با **دال بتنی متکی بر آن**.
۱۸ سوالفصل ۹: اتصالات و بهره‌برداریمقاومت موردنیاز اتصال یا بر مبنای **تحلیل سازه** برای ترکیبات بارگذاری تعیین می‌شود، یا **متناسب با ظرفیت باربری اجزای متصل‌شده** (هر جا مبحث چنین گفته باشد).
۱۸ سوالفصل ۱۰: دامنه و الزامات لرزه‌ای عمومیدر فصل ۱۰-۲ توجه عمدتا به **پایداری، سختی و مقاومت** بود؛ در این فصل معیار **شکل‌پذیری** هم اضافه می‌شود.
۱۸ سوالفصل ۱۱: قاب‌های خمشی فولادی**OMF (معمولی)**: انتظار تغییرشکل‌های فرا ارتجاعی **حداقلی**؛ به همین دلیل مقررات تکمیلی حداقلی دارد.
۱۸ سوالفصل ۱۲: قاب‌های مهاربندی‌شده و دیوار برشیانتظار تغییرشکل‌های فرا ارتجاعی **محدود** بدون کاهش قابل ملاحظه‌ی مقاومت اعضا و اتصالات، تحت زلزله‌ی طرح.
۱۸ سوالفصل ۱۳: سیستم‌های لرزه‌ای مختلط⚠️ **ستون‌ها**: از نوع **بتن‌آرمه** یا **مختلط**.
۱۸ سوالفصل ۱۴: اتصالات پیش‌تأییدشده و روش تأیید⚠️ قاعده‌ی اصلی: اتصالات جدول ۱۰-۳-۷-۱ در صورت تأمین الزامات و **محدودیت‌های ابعادی** آن بخش، پیش‌تأییدشده محسوب می‌شوند و **نیازی به آزمایش بخش ۱۰-۳-۸ ندارند**.
۱۸ سوالفصل ۱۵: ساخت، نصب و جوشکلیه‌ی فولادهای سازه‌ای (ورق، تیرآهن، ناودانی، نبشی، تسمه و …) باید از انواع مورد اشاره در فصل‌های ۱۰-۱ تا ۱۰-۳ باشند.
۱۸ سوالفصل ۱۶: پیچ، انبار و رنگ‌آمیزیمجموعه‌ی پیچ، مهره و واشر باید از نظر خصوصیات هندسی، مکانیکی، شیمیایی و آزمایش‌ها به‌طور مناسب انتخاب شود.
۱۸ سوالفصل ۱۷: رواداری‌ها و کنترل کیفیتقطعاتی که با جوش گوشه به هم جوش می‌شوند باید تا حد امکان در **تماس نزدیک** با یکدیگر باشند.
۱۸ سوالفصل ۱۸: پیوست‌های ۱ تا ۶فهرست استانداردهای مورد تأیید مبحث برای فولاد سازه‌ای، پیچ و مهره و واشر، و مصالح مصرفی جوشکاری.
۱۸ سوال
اعداد و ضوابط کلیدی مبحث ۱۰
| موضوع | مقدار / ضابطه | جزئیات |
|---|---|---|
| مقاومت طراحی (LRFD) | مقاومت اسمی × ضریب کاهش مقاومت | فصل ۱ |
| مقاومت مجاز (ASD) | مقاومت اسمی ÷ ضریب اطمینان | فصل ۱ |
| تعریف آماری تنش تسلیم مشخصه | ۵٪ احتمال نقض | فصل ۱ |
| تعداد فصل‌ها و پیوست‌های مبحث ۱۰ | ۴ فصل و ۶ پیوست | فصل ۲ |
| مرجع رفع ابهام | دبیرخانه‌ی شورای تدوین مقررات ملی ساختمان | فصل ۲ |
| مرجع ترکیبات بارگذاری | مبحث ششم | فصل ۲ |
| تعداد بخش‌های فصل ۱۰-۲ | ۱۰ بخش | فصل ۳ |
| روش‌های مجاز تأمین پایداری | تحلیل مستقیم و طول مؤثر | فصل ۳ |
| محدودیت روش تحلیل مستقیم | ندارد | فصل ۳ |
| حداکثر نسبت لاغری عضو کششی | ۳۰۰ | فصل ۴ |
| استثنای محدودیت لاغری | قلاب و میل‌مهار با پیش‌تنیدگی کافی | فصل ۴ |
| ماهیت معیار لاغری در کشش | بهره‌برداری، نه مقاومت | فصل ۴ |
| ضریب کاهش مقاومت فشاری φc | ۰٫۹ | فصل ۵ |
| ضریب اطمینان فشاری Ωc | ۱٫۶۷ | فصل ۵ |
| رابطه‌ی پایه | Pn = Fcr × Ag | فصل ۵ |
| ضریب کاهش مقاومت خمشی φb | ۰٫۹ | فصل ۶ |
| ضریب اطمینان خمشی Ωb | ۱٫۶۷ | فصل ۶ |
| دامنه‌ی بخش ۱۰-۲-۵ | فقط تیرهای با جان پر | فصل ۶ |
سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
مبحث ۱مبحث ۲مبحث ۳مبحث ۴مبحث ۵مبحث ۶مبحث ۷مبحث ۸مبحث ۹مبحث ۱۱مبحث ۱۲مبحث ۱۳مبحث ۱۴مبحث ۱۵مبحث ۱۶مبحث ۱۷مبحث ۱۸مبحث ۱۹مبحث ۲۰مبحث ۲۱مبحث ۲۲مبحث ۲۳مبحث ۲۴