مبحث ۳ مقررات ملی ساختمان: حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق
مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ایران به «حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق» می‌پردازد. این مبحث در سایت مقررات Ai در ۱۶ فصل با خلاصه درسنامه، جدول اعداد کلیدی و ۱۹۰ سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ تشریحی ارائه شده است.
فصل‌های مبحث ۳
فصل ۱: کلیاتهدف مبحث سوم، کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از آتش‌سوزی است؛ دامنه‌ی کاربرد کلی همین‌جا و دامنه‌ی اختصاصی هر فصل در همان فصل آمده.
۱۰ سوالفصل ۲: تقسیم‌بندی تصرف‌های ساختمانیهر بنا باید بر حسب نوع عملکرد و بهره‌برداری، دست‌کم در یکی از ده تصرف زیر ثبت شود: مسکونی/اقامتی (م)، آموزشی (آ)، درمانی/مراقبتی (د)، تجمعی (ت)، حرفه‌ای/اداری (ح)،…
۱۲ سوالفصل ۳: دسته‌بندی انواع ساختارهادسته‌بندی نوع ساختار بر دو پایه است: (الف) قابلیت نسوختن مصالح اجزای ساختاری (طبق استاندارد ایران) و (ب) حداقل درجه‌بندی زمانی مقاومت آن اجزا در برابر آتش (جدول…
۱۰ سوالفصل ۴: محدودیت‌های ارتفاع و مساحت ساختمان‌هاجدول ۳-۴-۲ پایه‌ی این فصل است و برای هر نوع ساختار/تصرف، حداکثر ارتفاع (متر)، حداکثر تعداد طبقات روی تراز زمین، و حداکثر مساحت کف هر طبقه را می‌دهد. عددهای مساحت مربوط…
۱۰ سوالفصل ۵: سیستم‌های کشف و اعلام حریقطراحی/نصب/تغییر این سیستم‌ها باید طبق استانداردهای معتبر (استاندارد ملی ۱-۱۹۴۸۲، NFPA 72 یا BS EN 54-1) و توسط متخصص انجام شود؛ طراحی برقی/مداری باید با مبحث سیزدهم…
۱۲ سوالفصل ۶: راه خروج (۱): تعاریف، مقررات کلی، بخش‌های سه‌گانهراه خروج از سه بخش مجزا تشکیل می‌شود: دسترس خروج، خروج، تخلیه‌ی خروج؛ باید همیشه بدون مانع، از قبل مشخص/علامت‌گذاری‌شده، و طوری طراحی شود که ایمنی جان به یک وسیله‌ی تنها…
۱۲ سوالفصل ۷: راه خروج (۲): اجزا، ظرفیت، پهنا⚠️ نکته‌ی کلیدی: عرض مفید هر بازشوی در راه خروج حداقل ۸۰ سانتی‌متر (د-۲ با جابه‌جایی تخت: ۱۰۵ سانتی‌متر)، و هیچ لنگه‌ای نباید بیش از ۱۲۰ سانتی‌متر عرض داشته باشد. ارتفاع…
۱۴ سوالفصل ۸: راه خروج (۳): روشنایی، علامت‌گذاری، دسترس‌پذیری⚠️ نکته‌ی کلیدی: حداقل شدت روشنایی کف راه خروج، در هیچ نقطه‌ای (گوشه‌ها، تقاطع کریدورها، پاگردها، پای درها) نباید کمتر از ۱۰ لوکس باشد. استثنا: در تصرف تجمعی، حین اجرای…
۱۰ سوالفصل ۹: راه خروج (۴): ضوابط تصرف — مسکونی، آموزشی، درمانی⚠️ نکته‌ی کلیدی: هر اتاق یا سوئیت بیش از ۱۸۵ مترمربع (در هتل، خوابگاه یا اقامتگاه مسافرپذیر با ظرفیت ۱۶ نفر یا بیشتر) باید حداقل دو در دسترس خروج دور از هم داشته باشد.
۱۲ سوالفصل ۱۰: راه خروج (۵): تجمعی، تجاری، صنعتی/انباری، تأسیسات، فرار اضطراری⚠️ نکته‌ی کلیدی: تصرف تجمعی با بار تصرف بیش از ۳۰۰ نفر باید یک «خروج اصلی» با پهنای حداقل نصف بار تصرف داشته باشد؛ خروج‌های غیراصلی همان تراز هم باید در مجموع ظرفیت…
۱۴ سوالفصل ۱۱: کیفیت مصالح در برابر آتش (نازک‌کاری، عایق، نما)این بخش، مصالح نازک‌کاری و نما را از نظر «واکنش در برابر آتش» (نه مقاومت در برابر آتش) طبقه‌بندی می‌کند؛ طبق استاندارد ملی ۸۲۹۹، طبقاتی از A (بهترین) تا E (بدترین) با…
۱۰ سوالفصل ۱۲: مقاومت در برابر آتشدرجه‌ی لازم مقاومت، اول از روی نوع ساختار (فصل ۳-۳) و ابعاد ساختمان (فصل ۳-۴) تعیین می‌شود؛ این فصل الزامات تکمیلی را اضافه می‌کند.
۱۴ سوالفصل ۱۳: سیستم‌های اطفای حریق و کنترل دودنوع/تعداد/فاصله‌ی خاموش‌کننده‌ها طبق استاندارد ملی ۱۳۳۰۰ یا NFPA 10:2013 و بر اساس کلاس خطر فضا تعیین می‌شود؛ ⚠️ نکته‌ی کلیدی: در پارکینگ، انبار و اتاق تأسیسات باید از…
۱۲ سوالفصل ۱۴: ضوابط اختصاصی ساختمان‌های بلندمرتبهبرای هر ساختمان بلندمرتبه (بیش از ۲۳ متر، طبق تعریف فصل ۱-۳)، علاوه بر کل مبحث، بندهای ۳-۱۰-۲ تا ۳-۱۰-۶ هم باید رعایت شوند.
۱۲ سوالفصل ۱۵: ضوابط فضاها/ساختمان‌های خاص و دسترسی آتش‌نشانی⚠️ نکته‌ی کلیدی: کف آتریوم فقط به کاربری کم‌خطر (میز پذیرش، اطلاعات، نگهبانی) اختصاص می‌یابد؛ نمایش/فروش مواد قابل‌اشتعال (فرش، مبلمان) در آن ممنوع است. کل ساختمان دارای…
۱۶ سوالفصل ۱۶: پیوست فنی: منحنی رشد آتش و طبقه‌بندی واکنش مصالح⚠️ نکته‌ی کلیدی: رفتار مصالح در برابر آتش در دو حوزه‌ی مجزا آزمون می‌شود — «واکنش در برابر آتش» (میزان مشارکت خود فرآورده در گسترش حریق: چقدر زود آتش می‌گیرد، چقدر شعله…
۱۰ سوال
۱۰ سوالفصل ۲: تقسیم‌بندی تصرف‌های ساختمانیهر بنا باید بر حسب نوع عملکرد و بهره‌برداری، دست‌کم در یکی از ده تصرف زیر ثبت شود: مسکونی/اقامتی (م)، آموزشی (آ)، درمانی/مراقبتی (د)، تجمعی (ت)، حرفه‌ای/اداری (ح)،…
۱۲ سوالفصل ۳: دسته‌بندی انواع ساختارهادسته‌بندی نوع ساختار بر دو پایه است: (الف) قابلیت نسوختن مصالح اجزای ساختاری (طبق استاندارد ایران) و (ب) حداقل درجه‌بندی زمانی مقاومت آن اجزا در برابر آتش (جدول…
۱۰ سوالفصل ۴: محدودیت‌های ارتفاع و مساحت ساختمان‌هاجدول ۳-۴-۲ پایه‌ی این فصل است و برای هر نوع ساختار/تصرف، حداکثر ارتفاع (متر)، حداکثر تعداد طبقات روی تراز زمین، و حداکثر مساحت کف هر طبقه را می‌دهد. عددهای مساحت مربوط…
۱۰ سوالفصل ۵: سیستم‌های کشف و اعلام حریقطراحی/نصب/تغییر این سیستم‌ها باید طبق استانداردهای معتبر (استاندارد ملی ۱-۱۹۴۸۲، NFPA 72 یا BS EN 54-1) و توسط متخصص انجام شود؛ طراحی برقی/مداری باید با مبحث سیزدهم…
۱۲ سوالفصل ۶: راه خروج (۱): تعاریف، مقررات کلی، بخش‌های سه‌گانهراه خروج از سه بخش مجزا تشکیل می‌شود: دسترس خروج، خروج، تخلیه‌ی خروج؛ باید همیشه بدون مانع، از قبل مشخص/علامت‌گذاری‌شده، و طوری طراحی شود که ایمنی جان به یک وسیله‌ی تنها…
۱۲ سوالفصل ۷: راه خروج (۲): اجزا، ظرفیت، پهنا⚠️ نکته‌ی کلیدی: عرض مفید هر بازشوی در راه خروج حداقل ۸۰ سانتی‌متر (د-۲ با جابه‌جایی تخت: ۱۰۵ سانتی‌متر)، و هیچ لنگه‌ای نباید بیش از ۱۲۰ سانتی‌متر عرض داشته باشد. ارتفاع…
۱۴ سوالفصل ۸: راه خروج (۳): روشنایی، علامت‌گذاری، دسترس‌پذیری⚠️ نکته‌ی کلیدی: حداقل شدت روشنایی کف راه خروج، در هیچ نقطه‌ای (گوشه‌ها، تقاطع کریدورها، پاگردها، پای درها) نباید کمتر از ۱۰ لوکس باشد. استثنا: در تصرف تجمعی، حین اجرای…
۱۰ سوالفصل ۹: راه خروج (۴): ضوابط تصرف — مسکونی، آموزشی، درمانی⚠️ نکته‌ی کلیدی: هر اتاق یا سوئیت بیش از ۱۸۵ مترمربع (در هتل، خوابگاه یا اقامتگاه مسافرپذیر با ظرفیت ۱۶ نفر یا بیشتر) باید حداقل دو در دسترس خروج دور از هم داشته باشد.
۱۲ سوالفصل ۱۰: راه خروج (۵): تجمعی، تجاری، صنعتی/انباری، تأسیسات، فرار اضطراری⚠️ نکته‌ی کلیدی: تصرف تجمعی با بار تصرف بیش از ۳۰۰ نفر باید یک «خروج اصلی» با پهنای حداقل نصف بار تصرف داشته باشد؛ خروج‌های غیراصلی همان تراز هم باید در مجموع ظرفیت…
۱۴ سوالفصل ۱۱: کیفیت مصالح در برابر آتش (نازک‌کاری، عایق، نما)این بخش، مصالح نازک‌کاری و نما را از نظر «واکنش در برابر آتش» (نه مقاومت در برابر آتش) طبقه‌بندی می‌کند؛ طبق استاندارد ملی ۸۲۹۹، طبقاتی از A (بهترین) تا E (بدترین) با…
۱۰ سوالفصل ۱۲: مقاومت در برابر آتشدرجه‌ی لازم مقاومت، اول از روی نوع ساختار (فصل ۳-۳) و ابعاد ساختمان (فصل ۳-۴) تعیین می‌شود؛ این فصل الزامات تکمیلی را اضافه می‌کند.
۱۴ سوالفصل ۱۳: سیستم‌های اطفای حریق و کنترل دودنوع/تعداد/فاصله‌ی خاموش‌کننده‌ها طبق استاندارد ملی ۱۳۳۰۰ یا NFPA 10:2013 و بر اساس کلاس خطر فضا تعیین می‌شود؛ ⚠️ نکته‌ی کلیدی: در پارکینگ، انبار و اتاق تأسیسات باید از…
۱۲ سوالفصل ۱۴: ضوابط اختصاصی ساختمان‌های بلندمرتبهبرای هر ساختمان بلندمرتبه (بیش از ۲۳ متر، طبق تعریف فصل ۱-۳)، علاوه بر کل مبحث، بندهای ۳-۱۰-۲ تا ۳-۱۰-۶ هم باید رعایت شوند.
۱۲ سوالفصل ۱۵: ضوابط فضاها/ساختمان‌های خاص و دسترسی آتش‌نشانی⚠️ نکته‌ی کلیدی: کف آتریوم فقط به کاربری کم‌خطر (میز پذیرش، اطلاعات، نگهبانی) اختصاص می‌یابد؛ نمایش/فروش مواد قابل‌اشتعال (فرش، مبلمان) در آن ممنوع است. کل ساختمان دارای…
۱۶ سوالفصل ۱۶: پیوست فنی: منحنی رشد آتش و طبقه‌بندی واکنش مصالح⚠️ نکته‌ی کلیدی: رفتار مصالح در برابر آتش در دو حوزه‌ی مجزا آزمون می‌شود — «واکنش در برابر آتش» (میزان مشارکت خود فرآورده در گسترش حریق: چقدر زود آتش می‌گیرد، چقدر شعله…
۱۰ سوال
اعداد و ضوابط کلیدی مبحث ۳
| موضوع | مقدار / ضابطه | جزئیات |
|---|---|---|
| ارتفاع ساختمان بلندمرتبه | بیش از ۲۳ متر از تراز متوسط زمین | فصل ۱ |
| استثنای فصل ۱۰-۳ | آپارتمان مسکونی حداکثر ۸ طبقه: اجباری نیست | فصل ۱ |
| عرض حداقل «خیابان» (تعریف این مبحث) | ۹ متر | فصل ۱ |
| تعداد گروه‌های اصلی تصرف | ۱۰ گروه: م، آ، د، ت، ح، ک، ص، ن، خ، ف | فصل ۲ |
| زیرگروه‌های مسکونی | م-۱ موقت | م-۲ دائم | م-۳ مراقبت ۶ تا ۱۶ نفر | فصل ۲ |
| زیرگروه‌های درمانی/مراقبتی | د-۱ خوداتکا | د-۲ پزشکی/پرستاری | د-۳ امنیتی | د-۴ روزانه (زیر ۲۴ساعت) | فصل ۲ |
| تعداد انواع ساختار | ۵ نوع (۱ تا ۵) | فصل ۳ |
| نوع ۱ و ۲ | کاملا غیرقابل‌سوختن؛ نوع ۱ مقاومت بالاتر | فصل ۳ |
| نوع ۳ | فقط دیوار خارجی غیرقابل‌سوختن | فصل ۳ |
| محدودیت ساختار نوع ۱-الف | بدون محدودیت ارتفاع/مساحت (م.ن) | فصل ۴ |
| مثال جدول: م-۲ با ساختار ۲-ب | ارتفاع ۱۵م | ۳ طبقه | کف ۱۴۷۵م² | زیربنای ۴۴۲۵م² | فصل ۴ |
| افزایش ارتفاع با شبکه‌ی بارنده | +۶ متر و +۱ طبقه (گروه م حداکثر تا ۱۸م و ۴طبقه) | فصل ۴ |
| طول عمر باتری کاشف موضعی | حداقل ۵ سال | فصل ۵ |
| سقف معافیت تصرف آموزشی | بار تصرف کمتر از ۱۰۰ نفر | فصل ۵ |
| آستانه‌ی سیستم دستی در گروه ت | بار تصرف ≥ ۳۰۰ نفر | فصل ۵ |
| سه بخش راه خروج | دسترس خروج ← خروج ← تخلیه‌ی خروج | فصل ۶ |
| حداقل ارتفاع سقف راه خروج | ۲٫۱ متر (سرگیر برآمدگی: حداقل ۲۰۰ سانتی‌متر) | فصل ۶ |
| مسیر پیمایش عمومی، بدون/با بارنده | ۶۰ متر / ۷۵ متر | فصل ۶ |
سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
مبحث ۱مبحث ۲مبحث ۴مبحث ۵مبحث ۶مبحث ۷مبحث ۸مبحث ۹مبحث ۱۰مبحث ۱۱مبحث ۱۲مبحث ۱۳مبحث ۱۴مبحث ۱۵مبحث ۱۶مبحث ۱۷مبحث ۱۸مبحث ۱۹مبحث ۲۰مبحث ۲۱مبحث ۲۲مبحث ۲۳مبحث ۲۴