الزامات میلگردگذاری و اجرای بنایی مسلح — مبحث ۸ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «الزامات میلگردگذاری و اجرای بنایی مسلح» (بند ۸-۴-۴) از مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۵ سوال دارد.
فهرست مطالب
- الزامات میلگردها و فاصله‌ی آن‌ها
- مهار میلگردهای خمشی و برشی
- تنگ‌های ستون، پوشش میلگرد و قلاب
- وصله، دسته‌کردن و الزامات اجرا
خلاصه درسنامه
الزامات میلگردها و فاصله‌ی آن‌ها
- قطر میلگرد اصلی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد. در دیوار/جرز، قطر میلگرد اصلی نباید از یک‌هشتم ضخامت اسمی دیوار یا یک‌چهارم بعد کوچک حفره/ضخامت هسته‌ی مسلح بیشتر باشد.
- درصد نسبی میلگردهای اصلی در هر حفره یا هسته‌ی مسلح دیوار نباید بیش از ۴٪ در محل‌های بدون وصله و ۸٪ در محل وصله باشد؛ در یک حفره نباید بیش از ۲ میلگرد جای‌گذاری شود.
- فاصله‌ی آزاد بین میلگردهای موازی (بجز در ستون‌ها و جرزها) نباید کمتر از قطر اسمی میلگردها یا ۲۵ میلی‌متر (هرکدام بیشتر) باشد؛ در ستون/جرز، این فاصله نباید از ۱٫۵ برابر قطر اسمی و ۴۰ میلی‌متر کمتر باشد.
- فاصله‌ی آزاد بین یک میلگرد اصلی و هر سطح واحد بنایی نباید کمتر از ۱۵ میلی‌متر باشد؛ برای میلگرد بستر در بند بستر، این فاصله حداقل ۶ میلی‌متر است.
مهار میلگردهای خمشی و برشی
- فشار یا کشش محاسبه‌شده در میلگرد باید در هر طرف مقطع با طول گیرایی مستقیم، قلاب یا وسایل مکانیکی تامین شود؛ قلاب‌ها نباید برای مهار میلگرد تحت فشار استفاده شوند.
- طول مهاری موردنیاز میلگرد در کشش/فشار نباید از ۳۰۰ میلی‌متر کمتر در نظر گرفته شود؛ طول مهاری میلگرد باپوشش اپوکسی باید ۱٫۵ برابر مقدار محاسبه‌شده باشد.
- حداقل یک‌سوم میلگردهای لنگر مثبت در اعضای تکیه‌گاه ساده و یک‌چهارم در اعضای پیوسته باید به داخل تکیه‌گاه امتداد یابند؛ در تیرها این میلگردها باید حداقل ۱۵۰ میلی‌متر به داخل تکیه‌گاه امتداد یابند.
- انتهای میلگردهای برشی افقی باید دور میلگرد قائم لبه‌ی دیوار با قلاب ۱۸۰ درجه مهار شود (به‌جز در محل تقاطع دیوارها که قلاب ۹۰ درجه به‌کار می‌رود).
تنگ‌های ستون، پوشش میلگرد و قلاب
- میلگردهای طولی ستون باید توسط تنگی به قطر حداقل ۶ میلی‌متر بسته شوند؛ فاصله‌ی قائم تنگ‌ها نباید بیش از کمترین ۱۶ برابر قطر میلگرد طولی، ۴۸ برابر قطر تنگ یا کوچک‌ترین بعد عضو فشاری باشد؛ زاویه‌ی داخلی بین دو ساق تنگ نباید از ۱۳۵ درجه بیشتر باشد.
- پوشش بنایی برای میلگرد: اگر نمای بنایی در معرض خاک/هوای بیرونی باشد، پوشش میلگرد >۱۶ میلی‌متر برابر ۵۰ میلی‌متر و ≤۱۶ میلی‌متر برابر ۴۰ میلی‌متر است؛ اگر در معرض نباشد، پوشش همه‌ی میلگردها ۴۰ میلی‌متر است. پوشش میلگرد طولی بستر حداقل ۲۰ میلی‌متر (در معرض) یا ۱۵ میلی‌متر (غیر در معرض).
- قلاب استاندارد در کشش: خم ۱۸۰ درجه با اضافه‌طول ۴ برابر قطر میلگرد (حداقل ۶۵ میلی‌متر)، یا خم ۹۰ درجه با اضافه‌طول ۱۲ برابر قطر، یا برای میلگرد برشی/تنگ ≤۱۶ میلی‌متری، خم ۹۰ یا ۱۳۵ درجه با اضافه‌طول ۶ برابر قطر (حداقل ۶۵ میلی‌متر). قلاب‌ها برای مهار میلگرد تحت فشار موثر محسوب نمی‌شوند.
وصله، دسته‌کردن و الزامات اجرا
- وصله‌ی پوششی: حداقل طولش بزرگ‌ترین ۳۰۰ میلی‌متر یا طول مهاری محاسبه‌شده است. وصله‌ی جوشی یا مکانیکی: باید حداقل ۱۲۵٪ مقاومت تسلیم میلگرد در کشش/فشار را تامین کند.
- بجز در تیر عمیق، میلگرد تسلیح نباید در هیچ عضو بنایی به‌صورت دسته‌شده استفاده شود.
- در اجرای اعضای بنایی: هر لایه/جداره باید از یک نوع واحد بنایی باشد؛ واحدها باید پیش از اجرا زنجاب شوند؛ اجرا باید با ملات ماسه-سیمان یا حداقل باتارد باشد؛ هر واحد باید حداقل یک‌چهارم طولش با رگ قبلی هم‌پوشانی داشته باشد؛ بند افقی/قائم بین ۱۰ تا ۱۲ میلی‌متر (تا ۲۰ میلی‌متر در صورت وجود میلگرد بستر).
- استفاده از روش هشت‌گیر در دیوارهای ممتد و متقاطع مجاز نیست (به‌جای آن لاریز)؛ اعضای بنایی باید پس از اجرا حداقل سه روز پیوسته مرطوب نگه داشته شوند.
- برای اتصال جدارهای دیوار چندجداره: آجر کله (حداقل ۴٪ سطح عضو، حداقل ۷۵ میلی‌متر مدفون در لایه‌ی میانی) یا بست (سیم ۴میلی‌متری: یک بست در هر ۰٫۲۵ مترمربع؛ سیم ۵میلی‌متری: یک بست در هر ۰٫۵۰ مترمربع، با فاصله‌ی افقی حداکثر ۹۰۰ و قائم حداکثر ۶۰۰ میلی‌متر).
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حداکثر قطر میلگرد اصلی | ۲۸ میلی‌متر |
| حداکثر درصد میلگرد اصلی در حفره/هسته (بدون وصله / با وصله) | ۴٪ / ۸٪ (حداکثر ۲ میلگرد در هر حفره) |
| حداقل طول مهاری | ۳۰۰ میلی‌متر (۱٫۵ برابر برای میلگرد باپوشش اپوکسی) |
| حداقل فاصله‌ی آزاد میلگرد اصلی از سطح واحد بنایی | ۱۵ میلی‌متر (۶ میلی‌متر برای میلگرد بستر) |
| حداقل قطر تنگ ستون | ۶ میلی‌متر |
| حداکثر فاصله‌ی قائم تنگ ستون | کمترین ۱۶d(طولی)، ۴۸d(تنگ)، یا کوچک‌ترین بعد عضو |
| پوشش حداقل میلگرد (>16mm در معرض خاک/هوا) | ۵۰ میلی‌متر |
| پوشش حداقل میلگرد (≤16mm در معرض خاک/هوا؛ یا هر قطر در حالت غیر در معرض) | ۴۰ میلی‌متر |
| درصد مقاومت تسلیم تامین‌شده در وصله‌ی جوشی/مکانیکی | حداقل ۱۲۵٪ |
| بند ملات افقی/قائم در چینش بنایی مسلح | ۱۰ تا ۱۲ میلی‌متر (تا ۲۰ میلی‌متر با میلگرد بستر) |
| حداقل مدت مرطوب‌نگه‌داشتن بنایی پس از اجرا | ۳ روز پیوسته |
| روش ممنوع در دیوارهای ممتد/متقاطع | هشت‌گیر (به‌جایش از لاریز استفاده شود) |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۸-۴-۴-۱، حداکثر قطر میلگرد اصلی در اعضای بنایی مسلح چقدر است؟
الف) ۱۶ میلی‌متر
ب) ۲۰ میلی‌متر
ج) ۲۸ میلی‌متر
د) ۳۲ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۲۸ میلی‌متر
طبق بند ۸-۴-۴-۱ (مورد ۱)، اندازه‌ی قطر میلگرد اصلی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد.
طبق بند ۸-۴-۴-۱ (مورد ۱)، اندازه‌ی قطر میلگرد اصلی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد.
سوال ۲: حداقل فاصله‌ی آزاد بین یک میلگرد اصلی و هر سطح واحد بنایی طبق بند ۸-۴-۴-۲ چقدر است؟
الف) ۶ میلی‌متر
ب) ۱۵ میلی‌متر
ج) ۲۵ میلی‌متر
د) ۴۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱۵ میلی‌متر
طبق بند ۸-۴-۴-۲ (مورد ۴)، فاصله‌ی آزاد بین یک میلگرد اصلی و هر سطح واحد بنایی نباید کمتر از ۱۵ میلی‌متر باشد؛ برای میلگرد بستر این فاصله حداقل ۶ میلی‌متر است.
طبق بند ۸-۴-۴-۲ (مورد ۴)، فاصله‌ی آزاد بین یک میلگرد اصلی و هر سطح واحد بنایی نباید کمتر از ۱۵ میلی‌متر باشد؛ برای میلگرد بستر این فاصله حداقل ۶ میلی‌متر است.
سوال ۳: حداقل چه کسری از میلگردهای لنگر مثبت در اعضای باتکیه‌گاه ساده باید به داخل تکیه‌گاه امتداد یابند؟
الف) یک‌چهارم
ب) یک‌سوم
ج) نصف
د) کل
پاسخ صحیح: گزینه ب — یک‌سوم
طبق بند ۸-۴-۴-۳-۱، حداقل یک‌سوم میلگردهای لنگر مثبت در اعضای باتکیه‌گاه ساده (و یک‌چهارم در اعضای پیوسته) باید در امتداد همان وجه عضو به داخل تکیه‌گاه امتداد یابند.
طبق بند ۸-۴-۴-۳-۱، حداقل یک‌سوم میلگردهای لنگر مثبت در اعضای باتکیه‌گاه ساده (و یک‌چهارم در اعضای پیوسته) باید در امتداد همان وجه عضو به داخل تکیه‌گاه امتداد یابند.
سوال ۴: پوشش بنایی حداقل میلگرد به‌قطر بزرگ‌تر از ۱۶ میلی‌متر، در حالتی که نمای بنایی در معرض خاک یا هوای بیرونی است، چقدر است؟
الف) ۲۰ میلی‌متر
ب) ۴۰ میلی‌متر
ج) ۵۰ میلی‌متر
د) ۷۵ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۵۰ میلی‌متر
طبق بند ۸-۴-۴-۶ (مورد ۱-الف)، در مواردی‌که نمای بنایی در معرض خاک یا هوای بیرونی است، پوشش میلگرد به‌قطر بزرگ‌تر از ۱۶ میلی‌متر برابر ۵۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود.
طبق بند ۸-۴-۴-۶ (مورد ۱-الف)، در مواردی‌که نمای بنایی در معرض خاک یا هوای بیرونی است، پوشش میلگرد به‌قطر بزرگ‌تر از ۱۶ میلی‌متر برابر ۵۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود.
سوال ۵: یک وصله‌ی جوشی یا مکانیکی میلگرد باید حداقل چند درصد مقاومت تسلیم میلگرد را در کشش یا فشار تامین کند؟
الف) ۱۰۰٪
ب) ۱۱۰٪
ج) ۱۲۵٪
د) ۱۵۰٪
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۱۲۵٪
طبق بند ۸-۴-۴-۹ (موارد ۲ و ۳)، یک وصله‌ی جوشی یا مکانیکی باید حداقل ۱۲۵ درصد مقاومت تسلیم میلگرد در کشش یا فشار را تامین کند.
طبق بند ۸-۴-۴-۹ (موارد ۲ و ۳)، یک وصله‌ی جوشی یا مکانیکی باید حداقل ۱۲۵ درصد مقاومت تسلیم میلگرد در کشش یا فشار را تامین کند.
سوال ۶: طبق بند ۸-۴-۵ (الزامات اجرا)، هر واحد مصالح بنایی در چینش باید حداقل چه مقدار با واحدهای رگ قبلی هم‌پوشانی داشته باشد؟
الف) یک‌هشتم طول
ب) یک‌چهارم طول
ج) یک‌سوم طول
د) نصف طول
پاسخ صحیح: گزینه ب — یک‌چهارم طول
طبق بند ۸-۴-۵ (مورد ۴)، در چینش عضو بنایی، هر واحد مصالح بنایی باید حداقل به‌اندازه‌ی یک‌چهارم طول خود با واحدهای رگ قبلی هم‌پوشانی داشته باشد.
طبق بند ۸-۴-۵ (مورد ۴)، در چینش عضو بنایی، هر واحد مصالح بنایی باید حداقل به‌اندازه‌ی یک‌چهارم طول خود با واحدهای رگ قبلی هم‌پوشانی داشته باشد.
→ فصل ۸: کلیات، بارگذاری و تحلیل ساختمان بنایی مسلحفصل ۱۰: فرضیات طراحی، مقاومت اسمی و ضرایب کاهش مقاومت ←
سایر فصل‌های مبحث ۸
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: مصالح ساختمانی (سنگدانه، چسباننده، آب، واحد مصالح بنایی و فولاد)فصل ۴: ملات، دوغاب و سایر مصالح؛ ویژگی‌های مکانیکی و کنترل کیفیتفصل ۵: کلیات، ساختگاه و پیکره‌بندی ساختمانفصل ۶: اعضای سازه‌ای بناییفصل ۷: اعضای غیرسازه‌ای و دیوار محوطهفصل ۸: کلیات، بارگذاری و تحلیل ساختمان بنایی مسلحفصل ۱۰: فرضیات طراحی، مقاومت اسمی و ضرایب کاهش مقاومتفصل ۱۱: طراحی تیر، تیر عمیق، ستون و جرز بنایی مسلحفصل ۱۲: طراحی دیوار برشی بنایی مسلحفصل ۱۳: دیوارهای متقاطع، پیچ مهار، پی و دال بنایی مسلحفصل ۱۴: کلیات، محدوده کاربرد و الزامات معماری بنایی با کلاففصل ۱۵: شالوده و پی بنایی با کلاففصل ۱۶: دیوار در ساختمان بنایی با کلاففصل ۱۷: بازشو، نعل درگاه و کلاف‌بندیفصل ۱۸: جان‌پناه، سقف، خرپشته و الزامات غیرسازه‌ای بنایی با کلاف
مباحث مرتبط
مبحث ۸: طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بناییهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی