مقررات عمومی — مبحث ۱۸ مقررات ملی ساختمان (فصل ۳)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «مقررات عمومی» (بند ۱-۲-۱۸) از مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان (عایق‌بندی و تنظیم صدا). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- منطقه‌بندی شهری از نظر تراز نوفه‌ی محیطی
- روش راستی‌آزمایی و حاشیه‌ی مجاز اندازه‌گیری میدانی
- نحوه‌ی ارجاع بین کاربری‌ها و مواد و مصالح
خلاصه درسنامه
منطقه‌بندی شهری از نظر تراز نوفه‌ی محیطی
- برای ارائه‌ی مقررات آکوستیکی کاربری‌های گوناگون، مناطق شهری از نظر تراز نوفه به سه دسته تقسیم می‌شوند: نوفه‌ی پایین، نوفه‌ی متوسط، نوفه‌ی بالا.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: منطقه‌ی نوفه‌ی پایین (مسکونی، جهانگردی، بهداشتی‌درمانی، فرهنگی، ورزشی، تجاری محله‌ای) — حداکثر تراز معادل صدا ۵۵ دسی‌بل از ۷ صبح تا ۱۰ شب، و ۴۵ دسی‌بل از ۱۰ شب تا ۷ صبح.
- منطقه‌ی نوفه‌ی متوسط (آموزشی، اداری، باشگاه‌های سرپوشیده، مختلط مسکونی-تجاری-اداری، مجتمع‌های تجاری، بازار، نمایشگاه) — حداکثر ۶۵ دسی‌بل روز، ۵۵ دسی‌بل شب.
- منطقه‌ی نوفه‌ی بالا (ترمینال‌ها، انبارها، پارکینگ‌ها، استادیوم‌های روباز، میادین میوه‌وتره‌بار، صنعتی، نظامی، فرودگاه‌ها) — حداکثر ۷۵ دسی‌بل روز، ۶۵ دسی‌بل شب.
- یادآوری: اگر کاربری‌های مجاز منطقه‌ی نوفه‌ی پایین/متوسط در یک منطقه‌ی نوفه‌ی بالا ساخته شوند، باید تمهیدات خاصی در صدابندی پوسته‌ی خارجی آن‌ها در نظر گرفته شود.
روش راستی‌آزمایی و حاشیه‌ی مجاز اندازه‌گیری میدانی
- روش راستی‌آزمایی الزامات آکوستیکی، از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی انجام می‌شود.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: چون ارقام صدابندی هوابرد به‌دست‌آمده از اندازه‌گیری میدانی نسبت به اندازه‌گیری آزمایشگاهی معمولا کاهش نشان می‌دهند، این مقررات تا حداکثر ۳ دسی‌بل کاهش نسبت به ارقام جداول را قابل‌قبول می‌داند.
- در مورد زمان واخنش بهینه‌ی ارائه‌شده در بندهای ۱۸-۲-۲ تا ۱۸-۲-۷ و نیز بند ۱۸-۲-۹، روان‌سازی تا میزان حداکثر ۱۵٪ مجاز است.
نحوه‌ی ارجاع بین کاربری‌ها و مواد و مصالح
- در مجموعه‌هایی با چند کاربرد مختلف، برای هر کاربرد باید به ضوابط مربوط به همان کاربرد مراجعه شود — مثلا سالن سخنرانی درون یک مجتمع مسکونی، از ضوابط سالن‌های سخنرانی (بند ۱۸-۲-۷) تبعیت می‌کند، نه ضوابط مسکونی.
- برای جلوگیری از تکرار، ضوابط فضاهای مشابه که در کاربری‌های مختلف مقادیر یکسانی دارند، به‌صورت مشترک در بند ۱۸-۲-۱۰ («فضاهای مشترک در کاربردهای گوناگون») ارائه شده‌اند.
- اندازه‌گیری صدابندی جداکننده‌های ساده (دیوار/در/پنجره) توسط آزمایشگاه‌های آکوستیک معتبر انجام می‌شود؛ مقادیر راهنمای صدابندی برای تعدادی از جداکننده‌ها در پیوست ۳، و برای سقف‌ها در پیوست ۴ ارائه شده است. مقادیر ضریب جذب مواد گوناگون نیز در پیوست ۲ آمده است.
- مصالح و سامانه‌های ساختمانی به‌کاررفته برای تأمین الزامات آکوستیکی، باید تأییدیه از سازمان استاندارد و گواهینامه‌ی فنی از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی داشته باشند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حداکثر نوفه‌ی محیطی منطقه‌ی نوفه‌ی پایین (روز/شب) | ۵۵ / ۴۵ دسی‌بل |
| حداکثر نوفه‌ی محیطی منطقه‌ی نوفه‌ی متوسط (روز/شب) | ۶۵ / ۵۵ دسی‌بل |
| حداکثر نوفه‌ی محیطی منطقه‌ی نوفه‌ی بالا (روز/شب) | ۷۵ / ۶۵ دسی‌بل |
| بازه‌ی «روز» در جدول منطقه‌بندی نوفه | ۷ صبح تا ۱۰ شب |
| حداکثر کاهش مجاز صدابندی هوابرد در اندازه‌گیری میدانی نسبت به آزمایشگاه | ۳ دسی‌بل |
| حداکثر روان‌سازی مجاز زمان واخنش بهینه | ۱۵٪ |
| محل ضوابط فضاهای مشترک بین کاربری‌های گوناگون | بند ۱۸-۲-۱۰ |
| مرجع گواهی فنی مواد آکوستیکی | مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق جدول ۱۸-۲-۱-۱، حداکثر تراز معادل صدای مجاز در منطقه‌ی شهری با «نوفه‌ی پایین» از ساعت ۷ صبح تا ۱۰ شب چند دسی‌بل است؟
الف) ۴۵ دسی‌بل
ب) ۵۵ دسی‌بل
ج) ۶۵ دسی‌بل
د) ۷۵ دسی‌بل
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۵۵ دسی‌بل
در منطقه‌ی نوفه‌ی پایین (مسکونی، جهانگردی، بهداشتی‌درمانی، فرهنگی، ورزشی)، حداکثر تراز معادل صدا از ۷ صبح تا ۱۰ شب برابر ۵۵ دسی‌بل است.
در منطقه‌ی نوفه‌ی پایین (مسکونی، جهانگردی، بهداشتی‌درمانی، فرهنگی، ورزشی)، حداکثر تراز معادل صدا از ۷ صبح تا ۱۰ شب برابر ۵۵ دسی‌بل است.
سوال ۲: کاربری‌های «ترمینال‌ها، انبارها، پارکینگ‌ها، استادیوم‌های روباز و فرودگاه‌ها» در کدام دسته از منطقه‌بندی نوفه‌ی محیطی قرار می‌گیرند؟
الف) نوفه‌ی پایین
ب) نوفه‌ی متوسط
ج) نوفه‌ی بالا
د) خارج از دسته‌بندی
پاسخ صحیح: گزینه ج — نوفه‌ی بالا
این کاربری‌ها در منطقه‌ی «نوفه‌ی بالا» قرار می‌گیرند که حداکثر تراز معادل صدای آن ۷۵ دسی‌بل (روز) و ۶۵ دسی‌بل (شب) است.
این کاربری‌ها در منطقه‌ی «نوفه‌ی بالا» قرار می‌گیرند که حداکثر تراز معادل صدای آن ۷۵ دسی‌بل (روز) و ۶۵ دسی‌بل (شب) است.
سوال ۳: روش راستی‌آزمایی الزامات آکوستیکی مبحث ۱۸ چگونه انجام می‌شود؟
الف) فقط از طریق شبیه‌سازی رایانه‌ای
ب) از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی
ج) فقط بر اساس نقشه‌های اجرایی، بدون اندازه‌گیری واقعی
د) از طریق استعلام از سازندگان مصالح
پاسخ صحیح: گزینه ب — از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی
طبق بند ۲-۱-۲-۱۸، روش راستی‌آزمایی این مقررات از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی انجام می‌پذیرد.
طبق بند ۲-۱-۲-۱۸، روش راستی‌آزمایی این مقررات از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی انجام می‌پذیرد.
سوال ۴: چرا مبحث ۱۸ حداکثر ۳ دسی‌بل کاهش نسبت به ارقام صدابندی هوابرد جداول را قابل‌قبول می‌داند؟
الف) چون ابزارهای اندازه‌گیری میدانی دقت کمتری از آزمایشگاه دارند و خطای انسانی بالاست
ب) چون ارقام صدابندی هوابرد حاصل از اندازه‌گیری میدانی، معمولا نسبت به اندازه‌گیری آزمایشگاهی کاهش نشان می‌دهند
ج) چون استانداردهای بین‌المللی این رقم را الزامی کرده‌اند
د) این حاشیه فقط برای ساختمان‌های بلندمرتبه اعمال می‌شود
پاسخ صحیح: گزینه ب — چون ارقام صدابندی هوابرد حاصل از اندازه‌گیری میدانی، معمولا نسبت به اندازه‌گیری آزمایشگاهی کاهش نشان می‌دهند
طبق بند ۲-۱-۲-۱۸، ارقام صدابندی هوابرد به‌دست‌آمده از اندازه‌گیری میدانی نسبت به اندازه‌گیری آزمایشگاهی کاهش نشان می‌دهند، و این مقررات تا حداکثر ۳ دسی‌بل کاهش را قابل‌قبول می‌داند.
طبق بند ۲-۱-۲-۱۸، ارقام صدابندی هوابرد به‌دست‌آمده از اندازه‌گیری میدانی نسبت به اندازه‌گیری آزمایشگاهی کاهش نشان می‌دهند، و این مقررات تا حداکثر ۳ دسی‌بل کاهش را قابل‌قبول می‌داند.
سوال ۵: سالن سخنرانی واقع در یک مجتمع مسکونی، بر اساس کدام ضوابط ارزیابی می‌شود؟
الف) ضوابط ساختمان‌های مسکونی (بند ۱۸-۲-۲)
ب) ضوابط سالن‌های سخنرانی (بند ۱۸-۲-۷، مراکز فرهنگی)
ج) میانگین دو ضابطه
د) هیچ‌کدام؛ سالن سخنرانی از این مبحث معاف است
پاسخ صحیح: گزینه ب — ضوابط سالن‌های سخنرانی (بند ۱۸-۲-۷، مراکز فرهنگی)
طبق یادآوری ۱ در بند ۲-۱-۲-۱۸، برای هر کاربرد باید به ضوابط مربوط به همان کاربرد مراجعه شود؛ سالن سخنرانی از ضوابط بند ۱۸-۲-۷ تبعیت می‌کند، حتی اگر درون یک مجتمع مسکونی باشد.
طبق یادآوری ۱ در بند ۲-۱-۲-۱۸، برای هر کاربرد باید به ضوابط مربوط به همان کاربرد مراجعه شود؛ سالن سخنرانی از ضوابط بند ۱۸-۲-۷ تبعیت می‌کند، حتی اگر درون یک مجتمع مسکونی باشد.
سوال ۶: «فضاهای مشترک در کاربردهای گوناگون» (مانند سرویس بهداشتی عمومی یا موتورخانه) در کدام بند تجمیع شده‌اند تا از تکرار جلوگیری شود؟
الف) بند ۱۸-۲-۱
ب) بند ۱۸-۲-۶
ج) بند ۱۸-۲-۱۰
د) بند ۱۸-۱
پاسخ صحیح: گزینه ج — بند ۱۸-۲-۱۰
طبق یادآوری ۲ در بند ۲-۱-۲-۱۸، ضوابط فضاهای مشابه با مقادیر یکسان در کاربری‌های مختلف، به‌صورت مشترک در بند ۱۸-۲-۱۰ («فضاهای مشترک در کاربردهای گوناگون») ارائه شده‌اند.
طبق یادآوری ۲ در بند ۲-۱-۲-۱۸، ضوابط فضاهای مشابه با مقادیر یکسان در کاربری‌های مختلف، به‌صورت مشترک در بند ۱۸-۲-۱۰ («فضاهای مشترک در کاربردهای گوناگون») ارائه شده‌اند.
سایر فصل‌های مبحث ۱۸
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۴: ساختمان‌های مسکونیفصل ۵: هتل‌هافصل ۶: تصرف‌های آموزشیفصل ۷: مراکز بهداشتی درمانیفصل ۸: تصرف‌های اداری/کسبی و تجاریفصل ۹: مراکز فرهنگیفصل ۱۰: مراکز ورزشی و تفریحیفصل ۱۱: مراکز ترابریفصل ۱۲: فضاهای مشترک در کاربردهای گوناگون
مباحث مرتبط
مبحث ۱۸: عایق‌بندی و تنظیم صداهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی