روش‌های ساخت صنعتی — مقدمه و سیستم قاب‌های سبک فولادی (LSF) — مبحث ۱۱ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۰)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «روش‌های ساخت صنعتی — مقدمه و سیستم قاب‌های سبک فولادی (LSF)» (بند ۱-۶-۱۱ و ۲-۶-۱۱) از مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
مقدمه (۱-۶-۱۱)
- در این بخش، الزامات عمده‌ی فنی و اجرایی هفت روش ساخت صنعتی ذکر می‌شود.
- معرفی این سیستم‌ها دلیلی بر رجحان آن‌ها بر دیگر شیوه‌ها نیست؛ استفاده‌کننده، خود موظف است با توجه به مقتضیات پروژه، برتری آن‌ها را از لحاظ مقاومت، پایداری سازه‌ای، صرفه‌ی اقتصادی و سهولت اجرا بررسی نماید.
- ⚠️ اگر در بین ضوابط ارایه‌شده در این بخش، با سایر مقررات ملی ساختمان و استانداردهای ساختمانی اجباری اختلافی موجود باشد، ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم خواهد بود.
کلیات سیستم LSF (۱-۲-۶-۱۱)
- سیستم قاب‌های سبک فولادی، متشکل از مقاطع فولادی سردنوردشده به روش غلطکی است که اجزای آن با اتصالات پیچی، پرچی یا جوشی به یکدیگر متصل می‌شوند. این مقاطع معمولا ضخامتی بین ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر دارند و طبق نشریه‌ی ض-۶۰۸ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ساخته می‌شوند.
- این سیستم از نوع دیوار باربر است و می‌تواند با سیستم‌های سازه‌ای دیگر (مانند دیوارهای بتن‌آرمه) ترکیب شود. اجزای قائم به‌عنوان عضو باربر ستونی، «استاد» نامیده می‌شوند و اعضای افقی اتصال‌دهنده، «رانر» یا «ترگ»؛ سقف از تیرچه/لابه‌های فلزی سردنوردشده (معمولا مقاطع C یا Z) تشکیل می‌شود.
- دو روش اجرای عمده وجود دارد: روش متداول طبقه‌ای (استادها توسط دیافراگم سقف قطع شده و طبقات مجزا اجرا می‌شوند؛ پنل‌های پیش‌ساخته در ارتفاع نصب می‌شوند) و روش اجرای یکپارچه (استادها یکسره و بدون قطع در تراز طبقه طراحی می‌شوند و تیرریزی اسکلت با عبور از کنار ستون، یکسره اجرا می‌شود).
- پروفیل‌های سردنوردشده مقاومت کمی در برابر حریق دارند و باید به‌خوبی محافظت شوند؛ کاربرد گچ به‌عنوان پوشش داخلی، یکی از راه‌های دستیابی به این هدف است. از عمده مزایای این سیستم، کاهش جرم ساختمان و در نتیجه کاهش هزینه‌های مصالح، نیروی انسانی و زمان اجراست.
الزامات سیستم LSF (۲-۲-۶-۱۱)
- سیستم به‌همراه مهاربند جانبی، حداکثر تا ارتفاع ۱۵ متر از تراز پایه در تمام کشور مجاز است؛ در این سیستم، حداکثر بار مرده برای سقف‌ها ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع و بار زنده ۲۵۰ کیلوگرم بر مترمربع است.
- انتخاب ترکیبات بار و کنترل سازه در برابر بار باد باید مطابق مبحث ششم انجام شود؛ طراحی لرزه‌ای و سازه‌ای باید بر اساس نشریه‌ی ض-۶۰۸ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی باشد.
- حداکثر وزن دیوار تمام‌شده در جداکننده‌های داخلی نباید از ۵۰ کیلوگرم بر مترمربع، و در دیوارهای خارجی نباید از ۱۰۰ کیلوگرم بر مترمربع بیشتر باشد؛ به‌کارگیری مصالح بنایی در دیوارهای داخلی/خارجی دهانه‌ی قاب‌های سبک، مجاز نیست.
- مقاطع سبک فولادی سردنوردشده نباید در تماس مستقیم با خاک و محیط‌های مرطوب باشند؛ به‌منظور کاهش اثر پل حرارتی، لازم است حد فاصل استادها و لایه‌ی خارجی جداره، با نوعی عایق حرارتی متراکم پر شود.
- مهاربندی‌های تسمه‌ای قطری باید صرفا به‌عنوان اعضای کششی در تحلیل و طراحی در نظر گرفته شوند و با روش پیش‌کشیدگی برای رفع شل‌شدگی اولیه نصب شوند؛ اتصال دیوارهای غیرباربر و جداکننده‌ها به سیستم سازه‌ای باید به‌نحوی باشد که مشارکتی در سختی جانبی سازه نداشته باشد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| تعداد روش ساخت صنعتی معرفی‌شده در بخش ۶-۱۱ | هفت روش |
| اصل حاکم بر اختلاف ضوابط این بخش با سایر مقررات | ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم است |
| بازه‌ی ضخامت مقاطع سردنوردشده‌ی LSF | ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر |
| مرجع طراحی لرزه‌ای/سازه‌ای LSF | نشریه‌ی ض-۶۰۸ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی |
| حداکثر ارتفاع LSF با مهاربند جانبی | ۱۵ متر از تراز پایه، در تمام کشور |
| حداکثر بار مرده/زنده‌ی سقف LSF | ۳۵۰ و ۲۵۰ کیلوگرم بر مترمربع، به‌ترتیب |
| حداکثر وزن دیوار داخلی/خارجی LSF | ۵۰ و ۱۰۰ کیلوگرم بر مترمربع، به‌ترتیب |
| نام اجزای قائم و افقی LSF | استاد (قائم) و رانر/ترگ (افقی) |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق مقدمه‌ی بخش ۶-۱۱، معرفی هفت روش ساخت صنعتی در این بخش، به چه معناست؟
الف) این هفت روش بر سایر شیوه‌ها رجحان دارند و باید در اولویت انتخاب شوند
ب) معرفی این سیستم‌ها دلیلی بر رجحان آن‌ها بر دیگر شیوه‌ها نیست؛ استفاده‌کننده باید برتری آن‌ها را با توجه به مقتضیات پروژه بررسی کند
ج) این هفت روش، تنها روش‌های مجاز ساخت صنعتی در ایران‌اند
د) استفاده از هر هفت روش در هر پروژه‌ای اجباری است
پاسخ صحیح: گزینه ب — معرفی این سیستم‌ها دلیلی بر رجحان آن‌ها بر دیگر شیوه‌ها نیست؛ استفاده‌کننده باید برتری آن‌ها را با توجه به مقتضیات پروژه بررسی کند
طبق بند ۱-۶-۱۱، معرفی سیستم‌های حاضر دلیلی بر رجحان آن‌ها بر دیگر شیوه‌ها نیست و استفاده‌کننده، خود موظف است با توجه به مقتضیات پروژه، برتری آن‌ها را بررسی نماید.
طبق بند ۱-۶-۱۱، معرفی سیستم‌های حاضر دلیلی بر رجحان آن‌ها بر دیگر شیوه‌ها نیست و استفاده‌کننده، خود موظف است با توجه به مقتضیات پروژه، برتری آن‌ها را بررسی نماید.
سوال ۲: اگر بین ضوابط بخش ۶-۱۱ و سایر مقررات ملی ساختمان یا استانداردهای اجباری، اختلافی موجود باشد، کدام ضابطه حاکم است؟
الف) ضابطه‌ی بخش ۶-۱۱ همیشه حاکم است
ب) ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم است
ج) ضابطه‌ی قدیمی‌تر حاکم است
د) هیچ‌کدام، باید از وزارتخانه استعلام شود
پاسخ صحیح: گزینه ب — ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم است
طبق توضیح بند ۱-۶-۱۱، اگر در بین ضوابط این بخش با سایر مقررات ملی ساختمان و استانداردهای ساختمانی اجباری اختلافی موجود باشد، ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم خواهد بود.
طبق توضیح بند ۱-۶-۱۱، اگر در بین ضوابط این بخش با سایر مقررات ملی ساختمان و استانداردهای ساختمانی اجباری اختلافی موجود باشد، ضابطه‌ی سخت‌گیرانه‌تر حاکم خواهد بود.
سوال ۳: بازه‌ی متعارف ضخامت مقاطع سردنوردشده در سیستم LSF چقدر است؟
الف) ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر
ب) ۵ تا ۱۰ میلی‌متر
ج) ۱۰ تا ۲۰ میلی‌متر
د) ۰.۱ تا ۰.۵ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه الف — ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر
طبق بند ۱-۲-۶-۱۱، مقاطع سردنوردشده‌ی LSF معمولا ابعاد متنوع با محدوده‌ی تغییرات ضخامتی بین ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر دارند.
طبق بند ۱-۲-۶-۱۱، مقاطع سردنوردشده‌ی LSF معمولا ابعاد متنوع با محدوده‌ی تغییرات ضخامتی بین ۰.۶ تا ۲.۵ میلی‌متر دارند.
سوال ۴: دو روش عمده‌ی اجرای سیستم LSF کدام‌اند؟
الف) روش طبقه‌ای و روش دیوارهای یکپارچه
ب) روش تونلی و روش تیلت‌آپ
ج) روش خشک و روش تر
د) روش درجا و روش پیش‌ساخته
پاسخ صحیح: گزینه الف — روش طبقه‌ای و روش دیوارهای یکپارچه
طبق بند ۱-۲-۶-۱۱، سیستم قاب‌های فولادی سردنوردشده عموما به دو روش طبقه‌ای و دیوارهای یکپارچه اجرا می‌شود.
طبق بند ۱-۲-۶-۱۱، سیستم قاب‌های فولادی سردنوردشده عموما به دو روش طبقه‌ای و دیوارهای یکپارچه اجرا می‌شود.
سوال ۵: حداکثر ارتفاع مجاز سیستم LSF به‌همراه مهاربند جانبی، از تراز پایه، چقدر است؟
الف) ۱۰ متر
ب) ۱۵ متر
ج) ۲۰ متر
د) ۵۰ متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱۵ متر
طبق بند ۱-۲-۲-۶-۱۱، سیستم به‌همراه مهاربند جانبی، حداکثر تا ارتفاع ۱۵ متر از تراز پایه در تمام کشور مجاز است.
طبق بند ۱-۲-۲-۶-۱۱، سیستم به‌همراه مهاربند جانبی، حداکثر تا ارتفاع ۱۵ متر از تراز پایه در تمام کشور مجاز است.
سوال ۶: حداکثر وزن دیوار تمام‌شده در جداکننده‌های داخلی و در دیوارهای خارجی سیستم LSF، به‌ترتیب چند کیلوگرم بر مترمربع است؟
الف) ۱۰۰ و ۵۰
ب) ۵۰ و ۱۰۰
ج) ۲۵۰ و ۳۵۰
د) ۱۵۰ و ۲۰۰
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۵۰ و ۱۰۰
طبق بند ۱۳-۲-۲-۶-۱۱، حداکثر وزن دیوار تمام‌شده در جداکننده‌های داخلی نباید از ۵۰ کیلوگرم بر مترمربع، و در دیوارهای خارجی نباید از ۱۰۰ کیلوگرم بر مترمربع بیشتر باشد.
طبق بند ۱۳-۲-۲-۶-۱۱، حداکثر وزن دیوار تمام‌شده در جداکننده‌های داخلی نباید از ۵۰ کیلوگرم بر مترمربع، و در دیوارهای خارجی نباید از ۱۰۰ کیلوگرم بر مترمربع بیشتر باشد.
سایر فصل‌های مبحث ۱۱
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — دامنه و الزاماتفصل ۴: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۵: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — دامنه و الزاماتفصل ۶: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۷: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ ساختمانی — دامنه و الزاماتفصل ۸: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۹: ضوابط حمایت از محیط‌زیستفصل ۱۱: ساختمان‌های بتن‌آرمه با قالب‌های عایق ماندگار (ICF)فصل ۱۲: ساختمان‌های بتنی پیش‌ساختهفصل ۱۳: روش تیلت-آپفصل ۱۴: ساختمان‌های نیمه‌پیش‌ساخته با صفحات بتن پاششی سه‌بعدی (3D پانل)فصل ۱۵: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجا به شیوه قالب‌های تونلیفصل ۱۶: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجای یکپارچه
مباحث مرتبط
مبحث ۱۱: طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی