ساختمان‌های بتن‌آرمه درجا به شیوه قالب‌های تونلی — مبحث ۱۱ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ساختمان‌های بتن‌آرمه درجا به شیوه قالب‌های تونلی» (بند ۷-۶-۱۱) از مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
کلیات (۱-۷-۶-۱۱)
- سیستم موسوم به «تونلی»، فقط در انبوه‌سازی‌ها استفاده می‌شود و از نوع سیستم دیوار باربر و سقف بتنی است. از آن‌جا که سقف و دیوارها به‌صورت سلولی و هم‌زمان، آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی می‌شوند، این سیستم به «تونلی» شهرت یافته است.
- قالب‌ها به‌صورت یکپارچه، بسته و باز می‌شوند؛ خروج قالب‌های تونلی، پس از بتن‌ریزی دیوار و سقف و گیرش اولیه‌ی بتن، با فاصله‌دادن قالب‌ها از جدارهای بتن‌ریزی‌شده و با حرکت افقی روی چرخ یا غلطک صورت می‌گیرد.
- با این شیوه‌ی اجرا، ضمن افزایش سرعت و کیفیت، عملکرد سازه‌ای و رفتار لرزه‌ای مجموعه‌ی سازه، به‌لحاظ یکپارچگی اعضا و اتصالات آن‌ها، به‌نحو چشمگیری بهبود می‌یابد؛ تجربه‌ی زلزله‌های گذشته، عموما رفتار مناسب سازه‌ی این ساختمان‌ها را نشان داده است.
- ⚠️ از معایب این روش، محدودیت در طراحی معماری است. برای افزایش سهولت و سرعت اجرا، اجزای غیرسازه‌ای (دیوارهای جداکننده، پله‌ها، پنل‌های نما) به‌صورت پیش‌ساخته درنظر گرفته و پس از تکمیل سازه‌ی اصلی، به آن متصل می‌شوند. اجرای جداره‌های بتنی پرداخت‌شده، نیاز به نازک‌کاری بر روی سطوح آن‌ها را برطرف می‌کند.
الزامات طراحی و اجرا (۲-۷-۶-۱۱)
- مبانی کلی طراحی این سیستم، مطابق با ساختمان‌های بتن مسلح از نوع دیوار باربر است؛ بارگذاری و طرح سازه‌ای باید به‌ترتیب، بر اساس مباحث ششم و نهم انجام گیرد؛ رعایت ضوابط مربوط به شکل‌پذیری زیاد، متناسب با لرزه‌خیزی مناطق مختلف ایران، الزامی است.
- اجرای این سیستم در کلیه‌ی پهنه‌های لرزه‌خیزی ایران، حداکثر تا ۵۰ متر از تراز پایه، بلامانع است.
- حداکثر ارتفاع خالص ۳ متر (بدون احتساب ضخامت سقف) و حداقل ضخامت ۱۵۰ میلی‌متر برای دیوارهای هر طبقه در این سیستم مجاز است؛ سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای در هر جهت باید حداقل ۳ درصد سطح زیربنای طبقه باشد و سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای یک جهت باید حداقل ۸۰ درصد جهت دیگر باشد.
- رعایت حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای ۲۵ مگاپاسکال برای بتن سازه‌ای، و حداقل تنش تسلیم ۴۰۰ مگاپاسکال برای فولاد، الزامی است.
- قالب‌برداری باید با تامین ضوابط پایه‌ی موقت، طبق مراجع معتبر انجام شود؛ درنظرگرفتن ملاحظات لازم در پلان معماری برای بستن و بازکردن قالب‌های تونلی ضروری است.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مختص کدام دسته‌ی پروژه | فقط انبوه‌سازی‌ها |
| نوع سیستم سازه‌ای | دیوار باربر و سقف بتنی، به‌صورت سلولی و هم‌زمان قالب‌بندی/آرماتوربندی/بتن‌ریزی |
| روش خروج قالب | فاصله‌دادن از جداره پس از گیرش اولیه، با حرکت افقی روی چرخ یا غلطک |
| عیب اصلی | محدودیت در طراحی معماری |
| حداکثر ارتفاع مجاز اجرا (کلیه‌ی پهنه‌های لرزه‌خیزی) | ۵۰ متر از تراز پایه |
| حداکثر ارتفاع خالص/حداقل ضخامت دیوار هر طبقه | ۳ متر (بدون سقف) / ۱۵۰ میلی‌متر |
| حداقل سطح مقطع اسمی دیوار در هر جهت | ۳٪ سطح زیربنای طبقه |
| نسبت حداقل سطح مقطع دو جهت متعامد | یک جهت حداقل ۸۰٪ جهت دیگر |
| حداقل مقاومت بتن / تنش تسلیم فولاد | ۲۵ مگاپاسکال / ۴۰۰ مگاپاسکال |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: سیستم موسوم به «تونلی» فقط در چه نوع پروژه‌هایی استفاده می‌شود؟
الف) فقط در پروژه‌های غیرانبوه کوچک
ب) فقط در انبوه‌سازی‌ها
ج) در همه‌ی رده‌های پروژه به‌طور یکسان
د) فقط در پروژه‌های اداری
پاسخ صحیح: گزینه ب — فقط در انبوه‌سازی‌ها
طبق کلیات این فصل، سیستم موسوم به تونلی، فقط در انبوه‌سازی‌ها استفاده می‌شود و از نوع سیستم دیوار باربر و سقف بتنی است.
طبق کلیات این فصل، سیستم موسوم به تونلی، فقط در انبوه‌سازی‌ها استفاده می‌شود و از نوع سیستم دیوار باربر و سقف بتنی است.
سوال ۲: دلیل نام‌گذاری این سیستم به «تونلی» چیست؟
الف) چون فقط در تونل‌ها استفاده می‌شود
ب) چون سقف و دیوارها به‌صورت سلولی و هم‌زمان، آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی می‌شوند
ج) چون قالب‌ها به شکل استوانه هستند
د) چون از تجهیزات حفاری تونل استفاده می‌کند
پاسخ صحیح: گزینه ب — چون سقف و دیوارها به‌صورت سلولی و هم‌زمان، آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی می‌شوند
از آن‌جا که سقف و دیوارها به‌صورت سلولی و هم‌زمان، آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی می‌شوند، این سیستم به تونلی شهرت یافته است.
از آن‌جا که سقف و دیوارها به‌صورت سلولی و هم‌زمان، آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی می‌شوند، این سیستم به تونلی شهرت یافته است.
سوال ۳: از معایب اصلی روش قالب‌های تونلی، طبق متن کلیات، کدام است؟
الف) افزایش هزینه‌ی کلی
ب) محدودیت در طراحی معماری
ج) کاهش کیفیت سازه
د) عدم رفتار لرزه‌ای مناسب
پاسخ صحیح: گزینه ب — محدودیت در طراحی معماری
طبق کلیات این فصل، از معایب این روش، محدودیت در طراحی معماری است؛ در مقابل، رفتار لرزه‌ای این سیستم، طبق تجربه‌ی زلزله‌های گذشته، عموما مناسب گزارش شده است.
طبق کلیات این فصل، از معایب این روش، محدودیت در طراحی معماری است؛ در مقابل، رفتار لرزه‌ای این سیستم، طبق تجربه‌ی زلزله‌های گذشته، عموما مناسب گزارش شده است.
سوال ۴: طبق الزامات طراحی و اجرا، اجرای سیستم قالب‌های تونلی در کلیه‌ی پهنه‌های لرزه‌خیزی ایران، حداکثر تا چه ارتفاعی از تراز پایه بلامانع است؟
الف) ۱۰ متر
ب) ۱۵ متر
ج) ۵۰ متر
د) بدون محدودیت ارتفاع
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۵۰ متر
طبق بند ۲-۲-۷-۶-۱۱، اجرای این سیستم در کلیه‌ی پهنه‌های لرزه‌خیزی ایران، حداکثر تا ۵۰ متر از تراز پایه، بلامانع است.
طبق بند ۲-۲-۷-۶-۱۱، اجرای این سیستم در کلیه‌ی پهنه‌های لرزه‌خیزی ایران، حداکثر تا ۵۰ متر از تراز پایه، بلامانع است.
سوال ۵: سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای در هر جهت، در سیستم قالب‌های تونلی، باید حداقل چند درصد سطح زیربنای طبقه باشد؟
الف) ۱ درصد
ب) ۳ درصد
ج) ۸۰ درصد
د) ۱۰ درصد
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۳ درصد
طبق بند ۶-۲-۷-۶-۱۱، سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای در هر جهت باید حداقل ۳ درصد سطح زیربنای طبقه باشد.
طبق بند ۶-۲-۷-۶-۱۱، سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای در هر جهت باید حداقل ۳ درصد سطح زیربنای طبقه باشد.
سوال ۶: طبق الزامات این فصل، سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای در یک جهت باید حداقل چند درصد جهت دیگر باشد؟
الف) ۵۰ درصد
ب) ۶۰ درصد
ج) ۸۰ درصد
د) ۱۰۰ درصد
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۸۰ درصد
طبق بند ۷-۲-۷-۶-۱۱، سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای یک جهت باید حداقل ۸۰ درصد جهت دیگر باشد.
طبق بند ۷-۲-۷-۶-۱۱، سطح مقطع اسمی دیوارهای سازه‌ای یک جهت باید حداقل ۸۰ درصد جهت دیگر باشد.
→ فصل ۱۴: ساختمان‌های نیمه‌پیش‌ساخته با صفحات بتن پاششی سه‌بعدی (3D پانل)فصل ۱۶: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجای یکپارچه ←
سایر فصل‌های مبحث ۱۱
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — دامنه و الزاماتفصل ۴: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۵: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — دامنه و الزاماتفصل ۶: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۷: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ ساختمانی — دامنه و الزاماتفصل ۸: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۹: ضوابط حمایت از محیط‌زیستفصل ۱۰: روش‌های ساخت صنعتی — مقدمه و سیستم قاب‌های سبک فولادی (LSF)فصل ۱۱: ساختمان‌های بتن‌آرمه با قالب‌های عایق ماندگار (ICF)فصل ۱۲: ساختمان‌های بتنی پیش‌ساختهفصل ۱۳: روش تیلت-آپفصل ۱۴: ساختمان‌های نیمه‌پیش‌ساخته با صفحات بتن پاششی سه‌بعدی (3D پانل)فصل ۱۶: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجای یکپارچه
مباحث مرتبط
مبحث ۱۱: طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی