ضوابط حمایت از محیط‌زیست — مبحث ۱۱ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ضوابط حمایت از محیط‌زیست» (بند ۵-۱۱) از مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- دامنه‌ی کاربرد (۱-۵-۱۱)
- امتیاز کاهش آب مصرفی (۱-۲-۵-۱۱، جمع ۱۶ از ۱۰۰)
- امتیاز کاهش انرژی مصرفی و انرژی تجدیدپذیر (۲-۲-۵-۱۱، جمع ۸۴ از ۱۰۰)
- حداقل لازم برای شاخص حامی محیط‌زیست (۳-۵-۱۱)
خلاصه درسنامه
دامنه‌ی کاربرد (۱-۵-۱۱)
- برای کلیه‌ی ساختمان‌های ساخته‌شده به روش صنعتی، تامین حداقل امتیاز قیدشده در بند ۳-۵-۱۱ الزامی است — یعنی این ضوابط، مستقل از رده‌ی کوچک/متوسط/بزرگ، برای همه‌ی ساختمان‌های مشمول مبحث ۱۱ کاربرد دارد.
امتیاز کاهش آب مصرفی (۱-۲-۵-۱۱، جمع ۱۶ از ۱۰۰)
- برای کاهش آب مصرفی در دوران بهره‌برداری، ۱۶ امتیاز به‌شرح زیر منظور می‌شود: نصب شمارنده در ورودی هر واحد: ۱ امتیاز؛ کاربرد سیفون دو حالته: ۱ امتیاز؛ جمع‌آوری و تصفیه‌ی آب باران یا آب خاکستری برای استفاده‌ی مجدد در موارد مجاز، طبق مبحث شانزدهم: ۱۴ امتیاز.
- بیشترین سهم در این بخش (۱۴ از ۱۶) به جمع‌آوری/تصفیه‌ی آب باران یا آب خاکستری تعلق دارد، نه به اقدامات ساده‌تر نصب شمارنده یا سیفون دو حالته.
امتیاز کاهش انرژی مصرفی و انرژی تجدیدپذیر (۲-۲-۵-۱۱، جمع ۸۴ از ۱۰۰)
- برای کاهش انرژی مصرفی ساختمان در دوران بهره‌برداری و استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر، ۸۴ امتیاز به‌شرح زیر تعلق می‌گیرد: به‌ازای تولید ۴۰ درصد برق مصرفی سالیانه با منابع تجدیدپذیر، ۲۴ امتیاز به‌تناسب؛ به‌ازای تولید ۳۰ درصد آب گرم مصرفی سالیانه با منابع تجدیدپذیر، ۶ امتیاز به‌تناسب.
- مطابق مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان، برای ساختمان‌های متناظر با هر یک از سه رده‌ی رده انرژی، به‌ترتیب ۹، ۲۲ یا ۵۴ امتیاز منظور می‌شود (سه رده‌ی متناظر با رده انرژی مبحث ۱۹، از پایین‌ترین تا بالاترین رده). ⚠️ توجه: نمادهای دقیق این سه رده انرژی، در متن استخراج‌شده از سند اصلی به‌صورت خوانا ثبت نشده بودند (احتمالا نماد حروفی/رده‌ای جدول مبحث ۱۹) و از حدس آن‌ها خودداری شده است؛ فقط امتیازهای عددی ۹، ۲۲ و ۵۴ که خود قابل‌خواندن بودند، در این‌جا آمده‌اند.
- در انتخاب منبع انرژی تجدیدپذیر (چه برای برق و چه برای آب گرم)، توجه به شرایط اقلیمی یا محیطی ضروری است.
- جمع امتیاز کاهش آب (۱۶) و کاهش انرژی (۸۴) برابر ۱۰۰ است — یعنی شاخص حامی محیط‌زیست از این دو معیار اصلی (مدیریت مصرف آب و مدیریت مصرف انرژی) تشکیل می‌شود.
حداقل لازم برای شاخص حامی محیط‌زیست (۳-۵-۱۱)
- در صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک، کسب حداقل ۱۰ امتیاز برای شاخص حامی محیط‌زیست الزامی است (طبق الزام عمومی بند ۳-۲-۲-۱۱).
- در صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط، کسب حداقل ۱۵ امتیاز الزامی است (طبق الزام عمومی بند ۳-۲-۳-۱۱).
- در صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ ساختمانی، کسب حداقل ۱۵ امتیاز الزامی است (طبق الزام عمومی بند ۵-۲-۴-۱۱).
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: حداقل لازم برای رده‌ی کوچک (۱۰) کمتر از دو رده‌ی بزرگ‌تر (هر دو ۱۵) است — یعنی هرچه پروژه بزرگ‌تر باشد، حداقل الزامی شاخص حامی محیط‌زیست نیز بیشتر می‌شود (البته بین رده‌ی متوسط و بزرگ، این حداقل یکسان است).
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| بازه‌ی شاخص حامی محیط‌زیست | صفر تا ۱۰۰ = کاهش آب مصرفی (۱۶) + کاهش/تامین انرژی (۸۴) |
| بیشترین امتیاز زیربخش آب | ۱۴ (جمع‌آوری/تصفیه‌ی آب باران یا آب خاکستری طبق مبحث ۱۶) |
| امتیاز نصب شمارنده در ورودی هر واحد | ۱ |
| امتیاز سیفون دو حالته | ۱ |
| امتیاز تولید ۴۰٪ برق مصرفی با تجدیدپذیر | ۲۴ (به‌تناسب) |
| امتیاز تولید ۳۰٪ آب گرم مصرفی با تجدیدپذیر | ۶ (به‌تناسب) |
| سهم رده انرژی مبحث ۱۹ در شاخص | ۹، ۲۲ یا ۵۴ امتیاز (بسته به رده انرژی ساختمان) |
| حداقل شاخص حامی محیط‌زیست الزامی | کوچک: ۱۰ — متوسط: ۱۵ — بزرگ: ۱۵ |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: شاخص حامی محیط‌زیست، طبق بند ۱-۵-۱۱، برای چه ساختمان‌هایی الزامی است؟
الف) فقط برای پروژه‌های بزرگ ساختمانی
ب) برای کلیه‌ی ساختمان‌های ساخته‌شده به روش صنعتی
ج) فقط برای ساختمان‌های اداری/تجاری
د) فقط در مناطق کم‌آب
پاسخ صحیح: گزینه ب — برای کلیه‌ی ساختمان‌های ساخته‌شده به روش صنعتی
طبق بند ۱-۵-۱۱، برای کلیه‌ی ساختمان‌های ساخته‌شده به روش صنعتی، تامین حداقل امتیاز قیدشده در بند ۳-۵-۱۱ الزامی است.
طبق بند ۱-۵-۱۱، برای کلیه‌ی ساختمان‌های ساخته‌شده به روش صنعتی، تامین حداقل امتیاز قیدشده در بند ۳-۵-۱۱ الزامی است.
سوال ۲: شاخص حامی محیط‌زیست از جمع چه دو زیرشاخصی و با چه امتیازهایی تشکیل می‌شود؟
الف) کاهش آب مصرفی (۱۶) + کاهش انرژی مصرفی/تجدیدپذیر (۸۴) = ۱۰۰
ب) کاهش آب (۵۰) + کاهش انرژی (۵۰)
ج) فقط انرژی، بدون سهم آب
د) کاهش زباله (۳۰) + کاهش آب (۷۰)
پاسخ صحیح: گزینه الف — کاهش آب مصرفی (۱۶) + کاهش انرژی مصرفی/تجدیدپذیر (۸۴) = ۱۰۰
طبق بند ۲-۵-۱۱، شاخص حامی محیط‌زیست از جمع ۱۶ امتیاز کاهش آب مصرفی و ۸۴ امتیاز کاهش انرژی مصرفی/استفاده از تجدیدپذیر تشکیل می‌شود؛ مجموع = ۱۰۰.
طبق بند ۲-۵-۱۱، شاخص حامی محیط‌زیست از جمع ۱۶ امتیاز کاهش آب مصرفی و ۸۴ امتیاز کاهش انرژی مصرفی/استفاده از تجدیدپذیر تشکیل می‌شود؛ مجموع = ۱۰۰.
سوال ۳: برای تولید ۴۰ درصد برق مصرفی سالیانه با منابع انرژی تجدیدپذیر، چند امتیاز به‌تناسب تعلق می‌گیرد؟
الف) ۶ امتیاز
ب) ۱۴ امتیاز
ج) ۲۴ امتیاز
د) ۵۴ امتیاز
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۲۴ امتیاز
طبق بند ۱-۲-۲-۵-۱۱، به‌ازای تولید ۴۰ درصد برق مصرفی سالیانه با منابع انرژی تجدیدپذیر، ۲۴ امتیاز به‌تناسب تعلق می‌گیرد.
طبق بند ۱-۲-۲-۵-۱۱، به‌ازای تولید ۴۰ درصد برق مصرفی سالیانه با منابع انرژی تجدیدپذیر، ۲۴ امتیاز به‌تناسب تعلق می‌گیرد.
سوال ۴: طبق بند ۳-۲-۲-۵-۱۱، امتیاز مربوط به رده انرژی ساختمان (مطابق مبحث نوزدهم) چه اعدادی را شامل می‌شود؟
الف) ۱، ۲ و ۳
ب) ۹، ۲۲ و ۵۴ (به‌ترتیب برای سه رده متناظر با مبحث ۱۹)
ج) ۱۰، ۲۰ و ۳۰
د) ۵۰، ۶۰ و ۷۰
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۹، ۲۲ و ۵۴ (به‌ترتیب برای سه رده متناظر با مبحث ۱۹)
طبق بند ۳-۲-۲-۵-۱۱، مطابق مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان، برای ساختمان‌های متناظر با سه رده انرژی، به‌ترتیب ۹، ۲۲ و ۵۴ امتیاز منظور می‌شود (نمادهای دقیق خود رده‌ها در سند استخراج‌شده خوانا نبودند).
طبق بند ۳-۲-۲-۵-۱۱، مطابق مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان، برای ساختمان‌های متناظر با سه رده انرژی، به‌ترتیب ۹، ۲۲ و ۵۴ امتیاز منظور می‌شود (نمادهای دقیق خود رده‌ها در سند استخراج‌شده خوانا نبودند).
سوال ۵: حداقل امتیاز الزامی شاخص حامی محیط‌زیست برای پروژه‌های غیرانبوه متوسط و پروژه‌های بزرگ به‌ترتیب چند است؟
الف) ۱۰ و ۱۰
ب) ۱۵ و ۱۵
ج) ۱۰ و ۱۵
د) ۲۰ و ۲۵
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱۵ و ۱۵
طبق بندهای ۲-۳-۵-۱۱ و ۳-۳-۵-۱۱، حداقل امتیاز الزامی برای پروژه‌های غیرانبوه متوسط و پروژه‌های بزرگ، هر دو ۱۵ امتیاز است.
طبق بندهای ۲-۳-۵-۱۱ و ۳-۳-۵-۱۱، حداقل امتیاز الزامی برای پروژه‌های غیرانبوه متوسط و پروژه‌های بزرگ، هر دو ۱۵ امتیاز است.
سوال ۶: کدام گزینه در مورد حداقل الزامی شاخص حامی محیط‌زیست میان سه رده‌ی پروژه درست است؟
الف) هر سه رده حداقل یکسان (۱۵) دارند
ب) حداقل رده‌ی کوچک (۱۰) کمتر از رده‌های متوسط و بزرگ (هر دو ۱۵) است
ج) حداقل رده‌ی بزرگ کمترین است
د) هیچ حداقلی برای هیچ رده‌ای تعیین نشده است
پاسخ صحیح: گزینه ب — حداقل رده‌ی کوچک (۱۰) کمتر از رده‌های متوسط و بزرگ (هر دو ۱۵) است
حداقل الزامی برای رده‌ی کوچک ۱۰ امتیاز، و برای رده‌های متوسط و بزرگ هر دو ۱۵ امتیاز است — یعنی حداقل رده‌ی کوچک کمتر از دو رده‌ی دیگر است.
حداقل الزامی برای رده‌ی کوچک ۱۰ امتیاز، و برای رده‌های متوسط و بزرگ هر دو ۱۵ امتیاز است — یعنی حداقل رده‌ی کوچک کمتر از دو رده‌ی دیگر است.
→ فصل ۸: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۱۰: روش‌های ساخت صنعتی — مقدمه و سیستم قاب‌های سبک فولادی (LSF) ←
سایر فصل‌های مبحث ۱۱
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — دامنه و الزاماتفصل ۴: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه کوچک — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۵: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — دامنه و الزاماتفصل ۶: صنعتی‌سازی پروژه‌های غیرانبوه متوسط — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۷: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ ساختمانی — دامنه و الزاماتفصل ۸: صنعتی‌سازی پروژه‌های بزرگ — شاخص تکمیلی و درجه‌بندیفصل ۱۰: روش‌های ساخت صنعتی — مقدمه و سیستم قاب‌های سبک فولادی (LSF)فصل ۱۱: ساختمان‌های بتن‌آرمه با قالب‌های عایق ماندگار (ICF)فصل ۱۲: ساختمان‌های بتنی پیش‌ساختهفصل ۱۳: روش تیلت-آپفصل ۱۴: ساختمان‌های نیمه‌پیش‌ساخته با صفحات بتن پاششی سه‌بعدی (3D پانل)فصل ۱۵: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجا به شیوه قالب‌های تونلیفصل ۱۶: ساختمان‌های بتن‌آرمه درجای یکپارچه
مباحث مرتبط
مبحث ۱۱: طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی