بار مرده — مبحث ۶ مقررات ملی ساختمان (فصل ۳)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «بار مرده» (بند ۳-۶) از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان (بارهای وارد بر ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۶ سوال دارد.
فهرست مطالب
- کلیات و وزن اجزا و مصالح (بندهای ۱-۳-۶ و ۲-۳-۶)
- وزن تیغه‌ها و دیوارها، و تأسیسات ثابت (بندهای ۳-۳-۶ و ۴-۳-۶)
خلاصه درسنامه
کلیات و وزن اجزا و مصالح (بندهای ۱-۳-۶ و ۲-۳-۶)
- بارهای مرده عبارتند از وزن اجزای دائمی ساختمان‌ها مانند تیر و ستون‌ها، دیوارها، کف‌ها، بام، سقف، راه‌پله، نازک‌کاری و پوشش‌ها؛ هم‌چنین وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت — از جمله وزن جرثقیل ثابت — در ردیف این بارها محسوب می‌شود.
- در محاسبه‌ی بارهای مرده باید وزن واقعی مصالح مصرفی و اجزای ساختمان استفاده شود. در صورت عدم وجود اطلاعات معتبر، جرم واحد حجم یا جرم واحد سطح اجزا باید طبق جداول پیوست شماره‌ی ۶-۲ در نظر گرفته شود.
وزن تیغه‌ها و دیوارها، و تأسیسات ثابت (بندهای ۳-۳-۶ و ۴-۳-۶)
- کلیه‌ی تیغه‌ها و دیوارها با وزن هر مترمربع بیش از یک کیلونیوتن بر مترمربع، به‌عنوان بار مرده در محاسبات منظور می‌شوند. اگر وزن هر مترمربع تیغه یا دیوار بین ۱ تا ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، بار معادل را می‌توان به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت بر مساحت کف اعمال کرد.
- وزن معادل بار مرده‌ی تیغه‌ها که بر مساحت هر فضا اعمال می‌شود، از تقسیم وزن کل تیغه‌ها بر مساحت همان فضا به دست می‌آید، اما در هر صورت نباید کمتر از یک کیلونیوتن بر مترمربع منظور شود.
- چنانچه وزن تیغه یا دیوار بیشتر از ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، بار مرده آن باید در محل واقعی خود اعمال شود (نه به‌صورت گسترده). وزن سایر جداکننده‌های سبک مطابق ضوابط بند ۶-۵-۲-۲ (بار زنده) در محاسبات منظور می‌شود.
- وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت — از قبیل لوله‌های شبکه‌ی آب و فاضلاب، تجهیزات برقی، گرمایشی و تهویه‌ای — باید به‌نحو مناسبی برآورد و در محاسبه‌ی بارهای مرده منظور شود؛ چنانچه احتمال اضافه‌شدن این تجهیزات در آینده وجود داشته باشد، وزن آن‌ها نیز باید در نظر گرفته شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع جرم واحد حجم/سطح اجزا (در نبود اطلاعات معتبر) | جداول پیوست شماره‌ی ۶-۲ |
| آستانه‌ی منظورشدن تیغه/دیوار به‌عنوان بار مرده | بیش از ۱ کیلونیوتن بر مترمربع سطح |
| بازه‌ی توزیع تیغه به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت | ۱ تا ۲ کیلونیوتن بر مترمربع |
| حداقل وزن معادل تیغه‌های توزیع‌شده بر کف | ۱ کیلونیوتن بر مترمربع |
| آستانه‌ی لزوم اعمال بار تیغه در محل واقعی (نه توزیع‌شده) | بیش از ۲ کیلونیوتن بر مترمربع |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۱-۳-۶، بار مرده شامل چه اجزایی از ساختمان می‌شود؟
الف) وزن اجزای دائمی ساختمان (تیر، ستون، دیوار، کف، بام، نازک‌کاری) و تأسیسات/تجهیزات ثابت از جمله جرثقیل ثابت
ب) فقط وزن ساکنان ساختمان
ج) فقط بار ناشی از باد و زلزله
د) فقط وزن اثاثیه‌ی متحرک
پاسخ صحیح: گزینه الف — وزن اجزای دائمی ساختمان (تیر، ستون، دیوار، کف، بام، نازک‌کاری) و تأسیسات/تجهیزات ثابت از جمله جرثقیل ثابت
طبق بند ۱-۳-۶، بارهای مرده عبارتند از وزن اجزای دائمی ساختمان مانند تیر و ستون‌ها، دیوارها، کف‌ها، بام، سقف، راه‌پله، نازک‌کاری و پوشش‌ها؛ وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت (از جمله جرثقیل ثابت) نیز در ردیف این بارها محسوب می‌شود.
طبق بند ۱-۳-۶، بارهای مرده عبارتند از وزن اجزای دائمی ساختمان مانند تیر و ستون‌ها، دیوارها، کف‌ها، بام، سقف، راه‌پله، نازک‌کاری و پوشش‌ها؛ وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت (از جمله جرثقیل ثابت) نیز در ردیف این بارها محسوب می‌شود.
سوال ۲: در صورت نبود اطلاعات معتبر برای وزن واقعی مصالح، جرم واحد حجم یا جرم واحد سطح اجزای ساختمانی باید از کجا اخذ شود؟
الف) جداول پیوست شماره‌ی ۶-۲ این مبحث
ب) استاندارد ۲۸۰۰
ج) مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان
د) کاتالوگ تولیدکننده به‌تنهایی، بدون مرجع دیگر
پاسخ صحیح: گزینه الف — جداول پیوست شماره‌ی ۶-۲ این مبحث
طبق بند ۲-۳-۶، در صورت عدم وجود اطلاعات معتبر، جرم واحد حجم یا جرم واحد سطح اجزای ساختمانی باید به شرح مندرج در جداول ارائه‌شده در پیوست شماره‌ی ۶-۲ در نظر گرفته شود.
طبق بند ۲-۳-۶، در صورت عدم وجود اطلاعات معتبر، جرم واحد حجم یا جرم واحد سطح اجزای ساختمانی باید به شرح مندرج در جداول ارائه‌شده در پیوست شماره‌ی ۶-۲ در نظر گرفته شود.
سوال ۳: طبق بند ۳-۳-۶، از چه وزنی به بالا، تیغه‌ها و دیوارها به‌عنوان بار مرده در محاسبات منظور می‌شوند؟
الف) بیش از یک کیلونیوتن بر مترمربع سطح تیغه یا دیوار
ب) بیش از پنج کیلونیوتن بر مترمربع
ج) بدون حد آستانه — همیشه منظور می‌شوند
د) فقط دیوارهای باربر، صرف‌نظر از وزن
پاسخ صحیح: گزینه الف — بیش از یک کیلونیوتن بر مترمربع سطح تیغه یا دیوار
طبق بند ۳-۳-۶، کلیه‌ی تیغه‌ها و دیوارها با وزن هر مترمربع سطح بیش از یک کیلونیوتن بر مترمربع، به‌عنوان بار مرده در محاسبات منظور می‌شوند.
طبق بند ۳-۳-۶، کلیه‌ی تیغه‌ها و دیوارها با وزن هر مترمربع سطح بیش از یک کیلونیوتن بر مترمربع، به‌عنوان بار مرده در محاسبات منظور می‌شوند.
سوال ۴: اگر وزن هر مترمربع یک تیغه بین ۱ تا ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، بار آن چگونه در محاسبات وارد می‌شود؟
الف) می‌توان آن را به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت بر مساحت کف اعمال کرد
ب) باید حذف شود
ج) باید فقط در محل دقیق تیغه به‌صورت بار متمرکز وارد شود
د) باید دو برابر شود
پاسخ صحیح: گزینه الف — می‌توان آن را به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت بر مساحت کف اعمال کرد
طبق بند ۳-۳-۶، درصورتی‌که وزن هر مترمربع تیغه یا دیوار بین ۱ تا ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، بار معادل تیغه را می‌توان به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت بر مساحت کف اعمال نمود.
طبق بند ۳-۳-۶، درصورتی‌که وزن هر مترمربع تیغه یا دیوار بین ۱ تا ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، بار معادل تیغه را می‌توان به‌صورت بار گسترده‌ی یکنواخت بر مساحت کف اعمال نمود.
سوال ۵: حداقل وزن معادل بار مرده تیغه‌ها که بر مساحت یک فضا توزیع می‌شود، طبق بند ۳-۳-۶ چقدر است؟
الف) ۰٫۵ کیلونیوتن بر مترمربع
ب) ۱ کیلونیوتن بر مترمربع
ج) ۲ کیلونیوتن بر مترمربع
د) ۵ کیلونیوتن بر مترمربع
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱ کیلونیوتن بر مترمربع
طبق بند ۳-۳-۶، وزن معادل بار مرده تیغه‌های توزیع‌شده بر مساحت فضا، در هر صورت نباید کمتر از یک کیلونیوتن بر مترمربع منظور شود.
طبق بند ۳-۳-۶، وزن معادل بار مرده تیغه‌های توزیع‌شده بر مساحت فضا، در هر صورت نباید کمتر از یک کیلونیوتن بر مترمربع منظور شود.
سوال ۶: چنانچه وزن یک تیغه یا دیوار بیشتر از ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، چه الزامی برای اعمال بار آن وجود دارد؟
الف) لازم است بار مرده آن در محل واقعی خودش اعمال شود
ب) می‌توان آن را نادیده گرفت
ج) باید فقط به‌صورت بار زنده در نظر گرفته شود
د) باید به نصف کاهش یابد
پاسخ صحیح: گزینه الف — لازم است بار مرده آن در محل واقعی خودش اعمال شود
طبق بند ۳-۳-۶، چنانچه وزن تیغه یا دیوار بیشتر از ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، لازم است بار مرده تیغه یا دیوار در محل واقعی خود اعمال شود (نه به‌صورت بار گسترده‌ی معادل).
طبق بند ۳-۳-۶، چنانچه وزن تیغه یا دیوار بیشتر از ۲ کیلونیوتن بر مترمربع باشد، لازم است بار مرده تیغه یا دیوار در محل واقعی خود اعمال شود (نه به‌صورت بار گسترده‌ی معادل).
سایر فصل‌های مبحث ۶
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: ترکیب بارهافصل ۴: بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکیفصل ۵: بار زندهفصل ۶: بار سیلفصل ۷: بار برففصل ۸: بار بارانفصل ۹: بار یخفصل ۱۰: بار بادفصل ۱۱: بار زلزله
مباحث مرتبط
مبحث ۶: بارهای وارد بر ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی