بار باران — مبحث ۶ مقررات ملی ساختمان (فصل ۸)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «بار باران» (بند ۸-۶) از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان (بارهای وارد بر ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
- کلیات، علائم و تخلیه آب بام (بندهای ۱-۸-۶ تا ۳-۸-۶)
- بارهای ناشی از باران طرح و ناپایداری برکهای (بندهای ۴-۸-۶ و ۵-۸-۶)
خلاصه درسنامه
کلیات، علائم و تخلیه آب بام (بندهای ۱-۸-۶ تا ۳-۸-۶)
- در طراحی سازهی ساختمانها، اثر بار باران باید مطابق ضوابط این فصل در نظر گرفته شود. طراحی تخلیهی آب باران بام باید بر اساس ملاحظات معماری، مکانیکی و سازهای صورت گیرد و شبکههای تخلیه باید مطابق مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان طراحی شوند.
- علائم کلیدی: R بار باران روی بام تغییرشکلنیافته (کیلونیوتن بر مترمربع)؛ ds ارتفاع آب تا دهانهی ورودی شبکهی فرعی هنگام مسدودشدن شبکهی اصلی («ارتفاع استاتیکی»)؛ dh ارتفاع آب مازاد ناشی از جریان طرح («ارتفاع هیدرولیکی»)؛ جریان طرح بر اساس حداکثر بارندگی یکساعته طبق مبحث شانزدهم تعیین میشود.
- شبکههای تخلیهی فرعی (شامل مسیرها و نقاط تخلیه) باید از شبکههای اصلی مجزا باشند و ترازشان همواره بالاتر از شبکهی اصلی است — تا در صورت مسدودشدن سیستم اصلی، بهعنوان سرریز اضطراری عمل کنند.
بارهای ناشی از باران طرح و ناپایداری برکهای (بندهای ۴-۸-۶ و ۵-۸-۶)
- هر بخش از بام باید طوری طراحی شود که در صورت مسدودشدن شبکهی اصلی برای آن بخش، بار کل آب باران جمعشده (بر اساس ds) بهعلاوهی بار یکنواخت ناشی از جریان طرح (بر اساس dh، بالای دهانهی شبکهی فرعی) را تحمل کند (رابطهی ۶-۸-۱).
- برکهایشدن: به انباشتگی آب باران صرفا بهواسطهی تغییرشکل بامهای نسبتا تخت گفته میشود؛ صرفنظر از شیب بام، اگر امکان جمعشدن آب تا رسیدن به شبکهی فرعی وجود داشته باشد، برکهایشدن میتواند رخ دهد.
- هر دهانهی بام که مستعد برکهایشدن باشد باید تحلیل سازهای شود تا از سختی کافی آن برای جلوگیری از تغییرشکل مستمر اطمینان حاصل گردد؛ تمام دهانههای بام با شیب کمتر از ۲٪ (یا شیب بیشتر با شبکهی اصلی مسدود) که امکان بهرهبرداری از شبکهی فرعی وجود داشته باشد، دهانهی مستعد تلقی میشوند؛ در تحلیل، بزرگتر بار برف یا بار باران معادل باید استفاده شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع طراحی شبکههای تخلیهی آب بام | مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان |
| مبنای تعیین جریان طرح | حداکثر بارندگی ظرف یک ساعت در محل ساختمان |
| رابطهی تراز شبکهی فرعی نسبت به اصلی | همواره بالاتر از شبکهی اصلی (نقش سرریز اضطراری) |
| آستانهی شیب بام برای دهانهی «مستعد برکهایشدن» | شیب کمتر از ۲٪ (یا شیب بیشتر با شبکهی اصلی مسدود) |
| بار ملاک تحلیل دهانههای مستعد | بزرگتر بار برف یا بار باران معادل |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طراحی شبکههای تخلیهی آب باران بام، طبق بند ۳-۸-۶، باید مطابق کدام مبحث مقررات ملی ساختمان انجام شود؟
الف) مبحث هفتم
ب) مبحث دهم
ج) مبحث شانزدهم
د) مبحث نوزدهم
پاسخ صحیح: گزینه ج — مبحث شانزدهم
طبق بند ۳-۸-۶، شبکههای تخلیهی آب باران بام باید مطابق شرایط و ضوابط مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان طراحی شوند.
طبق بند ۳-۸-۶، شبکههای تخلیهی آب باران بام باید مطابق شرایط و ضوابط مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان طراحی شوند.
سوال ۲: «جریان طرح» در محاسبهی بار باران، طبق بند ۲-۸-۶، بر چه مبنایی تعیین میشود؟
الف) حداکثر بارندگی ظرف یک ساعت در محل ساختمان، طبق ضوابط مبحث شانزدهم
ب) میانگین بارندگی سالانه
ج) بارندگی ثبتشده در نزدیکترین فرودگاه، بدون ارجاع به مبحث دیگر
د) همواره یک مقدار ثابت کشوری
پاسخ صحیح: گزینه الف — حداکثر بارندگی ظرف یک ساعت در محل ساختمان، طبق ضوابط مبحث شانزدهم
طبق تعریف dh در بند ۲-۸-۶، جریان طرح جریانی است که بر اساس حداکثر بارندگی ظرف مدت یک ساعت در محل ساختمان، مطابق ضوابط مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان تعیین میگردد.
طبق تعریف dh در بند ۲-۸-۶، جریان طرح جریانی است که بر اساس حداکثر بارندگی ظرف مدت یک ساعت در محل ساختمان، مطابق ضوابط مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان تعیین میگردد.
سوال ۳: رابطهی تراز بین شبکهی تخلیهی فرعی و شبکهی اصلی، طبق بند ۴-۸-۶، چگونه است؟
الف) تراز شبکههای فرعی همواره بالاتر از شبکههای اصلی است
ب) تراز شبکههای فرعی همواره پایینتر از شبکههای اصلی است
ج) این دو شبکه همواره همتراز طراحی میشوند
د) تراز آنها ارتباطی با یکدیگر ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — تراز شبکههای فرعی همواره بالاتر از شبکههای اصلی است
طبق بند ۴-۸-۶، شبکههای تخلیهی آب باران فرعی باید از مسیرهای اصلی مجزا در نظر گرفته شوند و تراز آنها همواره بالاتر از شبکههای اصلی است، تا در صورت مسدودشدن شبکهی اصلی، بهعنوان سرریز اضطراری عمل کنند.
طبق بند ۴-۸-۶، شبکههای تخلیهی آب باران فرعی باید از مسیرهای اصلی مجزا در نظر گرفته شوند و تراز آنها همواره بالاتر از شبکههای اصلی است، تا در صورت مسدودشدن شبکهی اصلی، بهعنوان سرریز اضطراری عمل کنند.
سوال ۴: «برکهایشدن» (Ponding) طبق بند ۵-۸-۶ چگونه تعریف میشود؟
الف) انباشتگی آب باران صرفا بهواسطهی تغییرشکل بامهای نسبتا تخت
ب) ذوبشدن برف انباشته بر بام
ج) نشست نامتقارن پی در اثر رطوبت
د) فقط تجمع آب زیرزمینی در زیر شالوده
پاسخ صحیح: گزینه الف — انباشتگی آب باران صرفا بهواسطهی تغییرشکل بامهای نسبتا تخت
طبق بند ۵-۸-۶، برکهایشدن به انباشتگی آب باران صرفا بهواسطهی تغییرشکل بامهای نسبتا تخت اطلاق میشود.
طبق بند ۵-۸-۶، برکهایشدن به انباشتگی آب باران صرفا بهواسطهی تغییرشکل بامهای نسبتا تخت اطلاق میشود.
سوال ۵: کدام دهانههای بام، طبق بند ۵-۸-۶، بهعنوان «دهانههای مستعد» ناپایداری برکهای در نظر گرفته میشوند؟
الف) دهانههای با شیب کمتر از ۲٪، یا شیب بیشتر با شبکهی اصلی مسدود، که امکان استفاده از شبکهی فرعی وجود دارد
ب) فقط دهانههای با شیب صفر و بدون هیچ شبکهی تخلیهای
ج) همهی دهانههای بام، صرفنظر از شیب یا شبکهی تخلیه
د) فقط دهانههای بام گنبدی
پاسخ صحیح: گزینه الف — دهانههای با شیب کمتر از ۲٪، یا شیب بیشتر با شبکهی اصلی مسدود، که امکان استفاده از شبکهی فرعی وجود دارد
طبق بند ۵-۸-۶، تمامی دهانهها در بامهای با شیب کمتر از ۲٪، یا بامهای با شیب بیشتر که شبکهی تخلیهی اولیهشان مسدود شده اما امکان بهرهبرداری از شبکهی فرعی وجود دارد، باید بهعنوان دهانههای مستعد ناپایداری در نظر گرفته شوند.
طبق بند ۵-۸-۶، تمامی دهانهها در بامهای با شیب کمتر از ۲٪، یا بامهای با شیب بیشتر که شبکهی تخلیهی اولیهشان مسدود شده اما امکان بهرهبرداری از شبکهی فرعی وجود دارد، باید بهعنوان دهانههای مستعد ناپایداری در نظر گرفته شوند.
سوال ۶: در تحلیل سازهای دهانههای مستعد ناپایداری برکهای، طبق بند ۵-۸-۶، کدام بار باید مورد استفاده قرار گیرد؟
الف) بار برف یا بار باران معادل، هرکدام بزرگتر باشد
ب) همواره بار زلزله
ج) همواره میانگین بار برف و بار باران
د) فقط بار زنده بام، بدون توجه به برف یا باران
پاسخ صحیح: گزینه الف — بار برف یا بار باران معادل، هرکدام بزرگتر باشد
طبق بند ۵-۸-۶، در تجزیهوتحلیل دهانههای مستعد برکهایشدن، بار برف یا بار باران معادل بزرگتر باید مورد استفاده قرار گیرد.
طبق بند ۵-۸-۶، در تجزیهوتحلیل دهانههای مستعد برکهایشدن، بار برف یا بار باران معادل بزرگتر باید مورد استفاده قرار گیرد.
سایر فصلهای مبحث ۶
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: ترکیب بارهافصل ۳: بار مردهفصل ۴: بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکیفصل ۵: بار زندهفصل ۶: بار سیلفصل ۷: بار برففصل ۹: بار یخفصل ۱۰: بار بادفصل ۱۱: بار زلزله
مباحث مرتبط
مبحث ۶: بارهای وارد بر ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی