اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان — مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۴)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان» (بند ۲-۴) از مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
- الزام استفاده از مجری صلاحیت‌دار (۲-۴-۱ و ۲-۴-۲)
- مسئولیت صحت اجرا و ایمنی کارگاه (۲-۴-۳ و ۲-۴-۴)
- هماهنگی با ناظر و بررسی نقشه‌ها (۲-۴-۵ و ۲-۴-۶)
- نیروهای فنی و مصالح (۲-۴-۷ و ۲-۴-۸)
- تحویل نقشه‌های چون‌ساخت و تضمین کیفیت (۲-۴-۹ و ۲-۴-۱۰)
- بررسی عملکرد و صلاحیت توأم طرح‌وساخت (۲-۴-۱۱ و ۲-۴-۱۲)
خلاصه درسنامه
الزام استفاده از مجری صلاحیت‌دار (۲-۴-۱ و ۲-۴-۲)
- کلیه‌ی عملیات اجرایی ساختمان باید توسط اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان به‌عنوان «مجری»، طبق دستورالعمل ابلاغی از طرف وزارت مسکن و شهرسازی، انجام شود؛ مالکان مکلفند از این‌گونه مجریان استفاده نمایند.
- مجری ساختمان دارای پروانه‌ی اشتغال به کار اجرا از وزارت مسکن و شهرسازی است و مطابق قراردادهای همسان با مالکان، اجرای عملیات را بر اساس نقشه‌های مصوب و کلیه‌ی مدارک منضم به قرارداد بر عهده دارد.
- مجری، نماینده‌ی فنی مالک در اجرای ساختمان است و پاسخگوی کلیه‌ی مراحل اجرای کار به ناظر و دیگر مراجع کنترل ساختمان می‌باشد.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی — تبصره: شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه موظفند نام و مشخصات مجری واجد شرایط را که مالک معرفی کرده، در پروانه قید نمایند؛ مالکانی که خود دارای پروانه‌ی اشتغال در زمینه‌ی اجرا هستند، نیازی به ارائه‌ی قرارداد ندارند.
مسئولیت صحت اجرا و ایمنی کارگاه (۲-۴-۳ و ۲-۴-۴)
- مجری مسئولیت صحت انجام کلیه‌ی عملیات اجرایی ساختمان را بر عهده دارد و باید مقررات ملی ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازی، محتوای پروانه‌ی ساختمان و نقشه‌های مصوب مرجع صدور پروانه را رعایت نماید.
- رعایت اصول ایمنی و حفاظت کارگاه و مسائل زیست‌محیطی نیز بر عهده‌ی مجری است.
هماهنگی با ناظر و بررسی نقشه‌ها (۲-۴-۵ و ۲-۴-۶)
- مجری موظف است برنامه‌ی زمان‌بندی کارهای اجرایی را به اطلاع ناظر برساند و به‌ویژه قسمت‌هایی از ساختمان که پوشیده خواهند شد را با هماهنگی ناظر اجرا کند و شرایط نظارت را در محدوده‌ی کارگاه فراهم سازد.
- مجری موظف است پیش از اجرا، کلیه‌ی نقشه‌ها را بررسی و در صورت مشاهده‌ی اشکال، نظرات پیشنهادی خود را به‌طور کتبی به طراح اعلام نماید.
- تبصره: اگر مجری در حین اجرا تشخیص دهد تغییراتی در برنامه‌ی تفصیلی اجرایی ضروری است، باید پیش از موعد انجام کار، مراتب را با ذکر دلیل به‌طور کتبی به مالک اطلاع دهد؛ اعمال هرگونه تغییر، مستلزم کسب مجوز کتبی ناظر است.
نیروهای فنی و مصالح (۲-۴-۷ و ۲-۴-۸)
- مجری مکلف است حسب مورد از مهندسان رشته‌های دیگر ساختمان، کاردان‌های فنی، معماران تجربی، کارگران و استادکاران و عوامل فنی ماهر استفاده کند و هرجا داشتن پروانه‌ی مهارت فنی طبق ماده‌ی ۴ قانون نظام مهندسی الزامی باشد، آن مقررات را رعایت نماید.
- مجری مکلف است از مصالح مناسب مطابق مشخصات فنی نقشه‌ها استفاده نموده و در صورتی‌که مصالحی دارای استاندارد اجباری باشد، از همان نوع مصالح استفاده نماید.
تحویل نقشه‌های چون‌ساخت و تضمین کیفیت (۲-۴-۹ و ۲-۴-۱۰)
- مجری مکلف است پس از پایان کار، نقشه‌های چون‌ساخت (معماری، سازه‌ای، تأسیساتی و مانند آن) را به همان صورتی که اجرا شده تهیه نموده و پس از امضاء و اخذ تایید ناظر، یک نسخه به مالک و یک نسخه به شهرداری مربوط تحویل دهد.
- مجری مکلف است نسبت به تضمین کیفیت اجرای ساختمانی که به مسئولیت خود می‌سازد، طبق دستورالعمل ابلاغی وزارت مسکن و شهرسازی اقدام نماید؛ در مواردی که ارائه‌ی بیمه‌نامه‌ی تضمین کیفیت الزامی باشد، بیمه‌ی مزبور باید به نفع مالک یا مالکان بعدی تهیه و در اختیار ایشان قرار گیرد.
بررسی عملکرد و صلاحیت توأم طرح‌وساخت (۲-۴-۱۱ و ۲-۴-۱۲)
- سازمان نظام مهندسی ساختمان استان و سایر مراجع کنترل ساختمان می‌توانند عملکرد اجرایی اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرا را بررسی نمایند و در صورت مشاهده‌ی تخلف، مراتب را حسب مورد به سازمان مسکن و شهرسازی استان و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی اعلام و تا حد ابطال پروانه‌ی اشتغال اقدام کنند.
- تبصره: در صورت بروز خسارت ناشی از عملکرد مجری، وی موظف است خسارت مربوط را که به تایید مراجع ذی‌صلاح رسیده، جبران نماید.
- اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی که توان طراحی و اجرای پروژه را به‌صورت توأم دارند، می‌توانند از وزارت مسکن و شهرسازی درخواست صلاحیت «طرح و ساخت» بنمایند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| تعداد زیربندهای ۲-۴ | ۱۲ بند (۲-۴-۱ تا ۲-۴-۱۲) |
| صادرکننده‌ی پروانه‌ی اشتغال مجری | وزارت مسکن و شهرسازی |
| نقش مجری نسبت به مالک | نماینده‌ی فنی مالک در اجرا |
| مسئول ایمنی و حفاظت کارگاه | مجری |
| مرجع اطلاع از تغییرات اجرایی | ناظر (با اطلاع کتبی مالک، مستلزم مجوز کتبی ناظر) |
| مبنای الزام پروانه‌ی مهارت فنی | ماده‌ی (۴) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان |
| گیرندگان نقشه‌های چون‌ساخت پس از پایان کار | مالک (یک نسخه) و شهرداری مربوط (یک نسخه) |
| نفع بیمه‌نامه‌ی تضمین کیفیت | مالک یا مالکان بعدی |
| صلاحیت ویژه‌ی اشخاص توانمند در طراحی و اجرا | صلاحیت «طرح و ساخت» |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲-۴-۱، عملیات اجرایی ساختمان باید توسط چه کسی و طبق چه چیزی انجام شود؟
الف) توسط خود مالک، بدون الزام ثبت رسمی
ب) توسط اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان به‌عنوان مجری، طبق دستورالعمل ابلاغی وزارت مسکن و شهرسازی
ج) توسط هر پیمانکار آزاد فاقد پروانه
د) توسط شهرداری، به‌صورت مستقیم
پاسخ صحیح: گزینه ب — توسط اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان به‌عنوان مجری، طبق دستورالعمل ابلاغی وزارت مسکن و شهرسازی
طبق بند ۲-۴-۱، کلیه‌ی عملیات اجرایی ساختمان باید توسط اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان به‌عنوان مجری، طبق دستورالعمل ابلاغی از طرف وزارت مسکن و شهرسازی انجام شود.
طبق بند ۲-۴-۱، کلیه‌ی عملیات اجرایی ساختمان باید توسط اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمان به‌عنوان مجری، طبق دستورالعمل ابلاغی از طرف وزارت مسکن و شهرسازی انجام شود.
سوال ۲: طبق بند ۲-۴-۳، مجری در اجرای عملیات ساختمانی باید چه مواردی را رعایت نماید؟
الف) فقط نظر شفاهی مالک
ب) مقررات ملی ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازی، محتوای پروانه‌ی ساختمان و نقشه‌های مصوب مرجع صدور پروانه
ج) فقط استانداردهای بین‌المللی دلخواه
د) فقط توصیه‌های فنی سازمان نظام مهندسی کشور
پاسخ صحیح: گزینه ب — مقررات ملی ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازی، محتوای پروانه‌ی ساختمان و نقشه‌های مصوب مرجع صدور پروانه
طبق بند ۲-۴-۳، مجری مسئول صحت انجام عملیات اجرایی است و باید مقررات ملی ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازی، محتوای پروانه و نقشه‌های مصوب را رعایت نماید.
طبق بند ۲-۴-۳، مجری مسئول صحت انجام عملیات اجرایی است و باید مقررات ملی ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازی، محتوای پروانه و نقشه‌های مصوب را رعایت نماید.
سوال ۳: طبق بند ۲-۴-۶، اگر مجری قبل از اجرا در نقشه‌ها اشکالی مشاهده کند، چه باید بکند؟
الف) خودسرانه نقشه را اصلاح و اجرا کند
ب) نظرات پیشنهادی خود را به‌طور کتبی به طراح اعلام نماید
ج) کار را متوقف کرده و به شهرداری گزارش دهد
د) منتظر درخواست مالک بماند
پاسخ صحیح: گزینه ب — نظرات پیشنهادی خود را به‌طور کتبی به طراح اعلام نماید
طبق بند ۲-۴-۶، مجری موظف است قبل از اجرا، کلیه‌ی نقشه‌ها را بررسی و در صورت مشاهده‌ی اشکال، نظرات پیشنهادی خود را برای اصلاح به‌طور کتبی به طراح اعلام نماید.
طبق بند ۲-۴-۶، مجری موظف است قبل از اجرا، کلیه‌ی نقشه‌ها را بررسی و در صورت مشاهده‌ی اشکال، نظرات پیشنهادی خود را برای اصلاح به‌طور کتبی به طراح اعلام نماید.
سوال ۴: طبق بند ۲-۴-۸، اگر یک نوع مصالح دارای استاندارد اجباری باشد، مجری چه تکلیفی دارد؟
الف) می‌تواند مصالح ارزان‌تر فاقد استاندارد را جایگزین کند
ب) باید از همان نوع مصالح دارای استاندارد اجباری استفاده کند
ج) این تصمیم صرفا با طراح است
د) بند ۲-۴-۸ در مورد مصالح سکوت کرده است
پاسخ صحیح: گزینه ب — باید از همان نوع مصالح دارای استاندارد اجباری استفاده کند
طبق بند ۲-۴-۸، مجری مکلف است از مصالح مناسب مطابق مشخصات فنی نقشه‌ها استفاده نموده و در صورتی‌که مصالحی دارای استاندارد اجباری است، از این نوع مصالح استفاده نماید.
طبق بند ۲-۴-۸، مجری مکلف است از مصالح مناسب مطابق مشخصات فنی نقشه‌ها استفاده نموده و در صورتی‌که مصالحی دارای استاندارد اجباری است، از این نوع مصالح استفاده نماید.
سوال ۵: طبق بند ۲-۴-۱۱، مراجع کنترل ساختمان در صورت مشاهده‌ی تخلف مجری، مراتب را به کدام مراجع اعلام می‌کنند؟
الف) فقط پلیس راهور
ب) سازمان مسکن و شهرسازی استان و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی ساختمان
ج) فقط رسانه‌های عمومی
د) فقط وزارت کشور
پاسخ صحیح: گزینه ب — سازمان مسکن و شهرسازی استان و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی ساختمان
طبق بند ۲-۴-۱۱، در صورت مشاهده‌ی تخلف، مراتب حسب مورد به سازمان مسکن و شهرسازی استان و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی ساختمان اعلام می‌شود، تا در صورت محکومیت، برخورد انضباطی تا حد ابطال پروانه‌ی اشتغال صورت گیرد.
طبق بند ۲-۴-۱۱، در صورت مشاهده‌ی تخلف، مراتب حسب مورد به سازمان مسکن و شهرسازی استان و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی ساختمان اعلام می‌شود، تا در صورت محکومیت، برخورد انضباطی تا حد ابطال پروانه‌ی اشتغال صورت گیرد.
سوال ۶: طبق تبصره‌ی بند ۲-۴-۱، شهرداری‌ها موظفند نام و مشخصات چه کسی را در پروانه قید نمایند؟
الف) نام همسایه‌ی ملک مجاور
ب) نام مجری واجد شرایط که توسط مالک معرفی شده است
ج) نام پیمانکار فرعی
د) نام فروشنده‌ی مصالح
پاسخ صحیح: گزینه ب — نام مجری واجد شرایط که توسط مالک معرفی شده است
طبق تبصره‌ی بند ۲-۴-۱، شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه‌ی ساختمانی موظفند نام و مشخصات مجری واجد شرایط را که توسط مالک معرفی شده، در پروانه‌ی مربوط قید نمایند.
طبق تبصره‌ی بند ۲-۴-۱، شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه‌ی ساختمانی موظفند نام و مشخصات مجری واجد شرایط را که توسط مالک معرفی شده، در پروانه‌ی مربوط قید نمایند.
سایر فصل‌های مبحث ۲
فصل ۱: تعاریففصل ۲: مقررات ملی ساختمانفصل ۳: اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی طراحی ساختمانفصل ۵: ناظرفصل ۶: شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه ساختمانفصل ۷: سازمان نظام مهندسی ساختمانفصل ۸: وزارت مسکن و شهرسازیفصل ۹: شناسنامه فنی و ملکی ساختمانفصل ۱۰: ترویجفصل ۱۱: متفرقه
مباحث مرتبط
مبحث ۲: نظامات اداریهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی