ناظر — مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ناظر» (بند ۲-۵) از مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۴ سوال دارد.
فهرست مطالب
- تعریف ناظر و دامنه‌ی نظارت الزامی (۲-۵-۱)
- تعهدات گزارش‌دهی و مراحل اصلی کار (۲-۵-۲ و ۲-۵-۳)
- نحوه‌ی انتخاب و معرفی ناظر (۲-۵-۴)
- ممنوعیت تعارض منافع (۲-۵-۵)
خلاصه درسنامه
تعریف ناظر و دامنه‌ی نظارت الزامی (۲-۵-۱)
- ناظر شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه‌ی اشتغال به کار در یکی از رشته‌های موضوع قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی، در حیطه‌ی صلاحیت مندرج در پروانه‌ی اشتغال خود، نظارت می‌نماید.
- عملیات اجرایی تمامی ساختمان‌های مشمول ماده‌ی (۴) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، باید تحت نظارت ناظر انجام پذیرد.
تعهدات گزارش‌دهی و مراحل اصلی کار (۲-۵-۲ و ۲-۵-۳)
- ناظران مکلفند بر عملیات اجرایی ساختمانی که تحت نظارت آنها احداث می‌گردد، از لحاظ انطباق با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه‌ی آن نظارت کرده و در پایان کار، مطابقت عملیات با مدارک فوق را گواهی نمایند.
- ناظران باید گزارش پایان هر یک از مراحل اصلی کار را به مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان ارائه نمایند. مراحل اصلی کار عبارت‌اند از: الف) پی‌سازی، ب) اجرای اسکلت، پ) سفت‌کاری، ت) نازک‌کاری، ث) پایان کار.
- هرگاه ناظران در حین اجرا با تخلفی برخورد نمایند، باید مورد را به مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یا دفاتر نمایندگی آن اعلام نمایند.
- تبصره: تغییرات بعدی مراحل اصلی کار، با توجه به نوع ساختمان، توسط وزارت مسکن و شهرسازی اعلام خواهد شد.
نحوه‌ی انتخاب و معرفی ناظر (۲-۵-۴)
- ناظر به هنگام صدور پروانه‌ی ساختمان، توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب و به مالک و مراجع صدور پروانه معرفی می‌گردد.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: ناظر نمی‌تواند شاغل در دستگاه صادرکننده‌ی پروانه‌ی ساختمان در همان منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن احداث می‌شود.
- تبصره‌ی ۱: تا زمانی که سازمان نظام مهندسی استان در یک شهر/منطقه دفتر نمایندگی تأسیس نکرده باشد، مراجع صدور پروانه با هماهنگی آن سازمان، وظیفه‌ی معرفی ناظر را انجام می‌دهند.
- تبصره‌ی ۲: دستورالعمل نحوه‌ی ارجاع کار، نظارت، میزان حق‌الزحمه و نحوه‌ی دریافت/پرداخت آن و رفع اختلاف نظر بین ناظر و مجری، توسط وزارت مسکن و شهرسازی استان تهیه و ابلاغ خواهد شد.
ممنوعیت تعارض منافع (۲-۵-۵)
- ناظر نمی‌تواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد؛ اما انجام نظارت توسط خود طراح ساختمان، بلامانع است.
- ناظر همچنین نمی‌تواند هیچ‌گونه رابطه‌ی مالی با مالک ایجاد نماید یا به‌نحوی عمل کند که دارای منافعی در پروژه گردد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مبنای قانونی الزام نظارت | ماده‌ی (۴) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان |
| مراحل اصلی کار (بند ۲-۵-۳) | پی‌سازی، اجرای اسکلت، سفت‌کاری، نازک‌کاری، پایان کار |
| مرجع انتخاب و معرفی ناظر | سازمان نظام مهندسی ساختمان استان |
| محدودیت محل اشتغال ناظر | نمی‌تواند شاغل دستگاه صادرکننده‌ی پروانه در همان منطقه باشد |
| مرجع گزارش پایان هر مرحله | مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان |
| آیا ناظر می‌تواند هم‌زمان مجری باشد؟ | خیر — ممنوع |
| آیا طراح می‌تواند هم‌زمان ناظر باشد؟ | بله — بلامانع |
| رابطه‌ی مالی ناظر با مالک | ممنوع، در هیچ شکلی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲-۵-۱، «ناظر» چگونه تعریف شده است؟
الف) شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه‌ی اشتغال به کار در یکی از رشته‌های موضوع قانون نظام مهندسی، که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی نظارت می‌نماید
ب) هر شهروند ساکن محل ساختمان
ج) کارمند رسمی شهرداری
د) فقط مهندس سازه، بدون توجه به رشته‌های دیگر
پاسخ صحیح: گزینه الف — شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه‌ی اشتغال به کار در یکی از رشته‌های موضوع قانون نظام مهندسی، که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی نظارت می‌نماید
طبق بند ۲-۵-۱، ناظر شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه‌ی اشتغال به کار در یکی از رشته‌های موضوع قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی، در حیطه‌ی صلاحیت پروانه‌ی خود، نظارت می‌نماید.
طبق بند ۲-۵-۱، ناظر شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه‌ی اشتغال به کار در یکی از رشته‌های موضوع قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی، در حیطه‌ی صلاحیت پروانه‌ی خود، نظارت می‌نماید.
سوال ۲: طبق بند ۲-۵-۲، ناظران چه چیزی را باید در پایان کار گواهی نمایند؟
الف) میزان رضایت مالک از کیفیت کار
ب) مطابقت عملیات اجرایی ساختمان با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه‌ی آن
ج) قیمت نهایی تمام‌شده‌ی ساختمان
د) میزان مصرف انرژی ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه ب — مطابقت عملیات اجرایی ساختمان با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه‌ی آن
طبق بند ۲-۵-۲، ناظران باید در پایان کار، مطابقت عملیات اجرایی ساختمان را با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه‌ی آن گواهی نمایند.
طبق بند ۲-۵-۲، ناظران باید در پایان کار، مطابقت عملیات اجرایی ساختمان را با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه‌ی آن گواهی نمایند.
سوال ۳: طبق بند ۲-۵-۳، اگر ناظر در حین اجرا با تخلفی مواجه شود، مورد را باید به کجا اعلام کند؟
الف) فقط به رسانه‌های محلی
ب) مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان (یا دفاتر نمایندگی آن)
ج) فقط به مالک، بدون گزارش رسمی
د) به هیچ مرجعی؛ ناظر فقط باید در گزارش پایان کار ذکر کند
پاسخ صحیح: گزینه ب — مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان (یا دفاتر نمایندگی آن)
طبق بند ۲-۵-۳، هرگاه ناظران در حین اجرا با تخلفی برخورد نمایند، باید مورد را به مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یا دفاتر نمایندگی آن اعلام نمایند.
طبق بند ۲-۵-۳، هرگاه ناظران در حین اجرا با تخلفی برخورد نمایند، باید مورد را به مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یا دفاتر نمایندگی آن اعلام نمایند.
سوال ۴: طبق بند ۲-۵-۴، چه محدودیتی برای محل اشتغال ناظر مقرر شده است؟
الف) هیچ محدودیتی وجود ندارد
ب) ناظر نمی‌تواند شاغل دستگاه صادرکننده‌ی پروانه‌ی ساختمان در همان منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن احداث می‌شود
ج) ناظر باید حتما ساکن همان منطقه باشد
د) ناظر باید عضو شورای شهر همان منطقه باشد
پاسخ صحیح: گزینه ب — ناظر نمی‌تواند شاغل دستگاه صادرکننده‌ی پروانه‌ی ساختمان در همان منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن احداث می‌شود
طبق بند ۲-۵-۴، ناظر نمی‌تواند شاغل در دستگاه صادرکننده‌ی پروانه‌ی ساختمان در منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن منطقه احداث می‌شود.
طبق بند ۲-۵-۴، ناظر نمی‌تواند شاغل در دستگاه صادرکننده‌ی پروانه‌ی ساختمان در منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن منطقه احداث می‌شود.
سوال ۵: طبق تبصره‌ی ۲ بند ۲-۵-۴، دستورالعمل نحوه‌ی ارجاع کار، میزان حق‌الزحمه و رفع اختلاف نظر بین ناظر و مجری توسط چه مرجعی تهیه و ابلاغ می‌شود؟
الف) وزارت مسکن و شهرسازی استان
ب) سازمان برنامه و بودجه
ج) اتاق بازرگانی
د) دادگاه عمومی
پاسخ صحیح: گزینه الف — وزارت مسکن و شهرسازی استان
طبق تبصره‌ی ۲ بند ۲-۵-۴، این دستورالعمل توسط وزارت مسکن و شهرسازی استان تهیه و ابلاغ خواهد شد.
طبق تبصره‌ی ۲ بند ۲-۵-۴، این دستورالعمل توسط وزارت مسکن و شهرسازی استان تهیه و ابلاغ خواهد شد.
سوال ۶: طبق بند ۲-۵-۵، آیا خود طراح ساختمان می‌تواند هم‌زمان ناظر همان ساختمان باشد؟
الف) خیر، تحت هیچ شرایطی
ب) بله، انجام نظارت ساختمان توسط طراح ساختمان بلامانع است
ج) فقط با اجازه‌ی شهرداری
د) فقط برای ساختمان‌های زیر ۳ طبقه
پاسخ صحیح: گزینه ب — بله، انجام نظارت ساختمان توسط طراح ساختمان بلامانع است
طبق بند ۲-۵-۵، ناظر نمی‌تواند مجری باشد، اما انجام نظارت ساختمان توسط طراح ساختمان بلامانع است.
طبق بند ۲-۵-۵، ناظر نمی‌تواند مجری باشد، اما انجام نظارت ساختمان توسط طراح ساختمان بلامانع است.
→ فصل ۴: اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمانفصل ۶: شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه ساختمان ←
سایر فصل‌های مبحث ۲
فصل ۱: تعاریففصل ۲: مقررات ملی ساختمانفصل ۳: اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی طراحی ساختمانفصل ۴: اشخاص حقوقی و دفاتر مهندسی اجرای ساختمانفصل ۶: شهرداری‌ها و سایر مراجع صدور پروانه ساختمانفصل ۷: سازمان نظام مهندسی ساختمانفصل ۸: وزارت مسکن و شهرسازیفصل ۹: شناسنامه فنی و ملکی ساختمانفصل ۱۰: ترویجفصل ۱۱: متفرقه
مباحث مرتبط
مبحث ۲: نظامات اداریهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی