آسانسورها و پلکان برقی — مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۰)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «آسانسورها و پلکان برقی» (بند ۲۲-۱۰) از مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۷ سوال دارد.
فهرست مطالب
- کلیات و الزامات عمومی
- بازرسی و نگهداری توسط مسئول نگهداری ساختمان
- بازرسی توسط بازرس
- تغییرات سیستم و تجهیزات کنترلی خاص
خلاصه درسنامه
کلیات و الزامات عمومی
- به‌کارگیری آسانسورها و پله‌های برقی در ساختمان‌ها برای تسهیل جابه‌جایی بین طبقات غیرهم‌سطح صورت می‌گیرد؛ این تجهیزات شامل سیستم‌های برقی و مکانیکی بوده و برای عملکرد ایمن و مطلوب نیاز به کنترل و بازرسی مداوم دارند.
- هدف این فصل، تعیین حداقل الزاماتی است تا تمهیدات لازم برای بهره‌برداری ایمن و مناسب از این تجهیزات فراهم شود.
- کلیه‌ی مقررات و اصول ایمنی باید مطابق مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط تعیین‌شده از طرف سازمان ملی استاندارد ایران، برای آسانسورها و پله‌های برقی نصب‌شده یا آینده، رعایت شود.
بازرسی و نگهداری توسط مسئول نگهداری ساختمان
- مالک یا نماینده‌ی قانونی او باید مسئول نگهداری ساختمان را برای انجام بازدیدهای ادواری و نگهداری مشخص کند؛ این اشخاص باید دارای صلاحیت معتبر نگهداری آسانسور و پله‌برقی از مراجع ذی‌صلاح باشند.
- ⚠️ مسئول نگهداری باید حداقل ماهانه یک‌بار از کلیه‌ی قطعات و تجهیزات برقی و مکانیکی بازدید نموده و گزارشی از نتیجه در پرونده‌ی نگهداری ساختمان ثبت کند.
- چنانچه در بازدیدهای ادواری مشخص شود قطعه‌ای نیاز به تعمیر، تنظیم یا تعویض دارد، تا نصب قطعه و حصول اطمینان از عملکرد ایمن، دستگاه باید خاموش شود؛ مسئول نگهداری باید با نصب اطلاعیه بر روی درهای آسانسور یا ورودی پله‌برقی، خرابی یا خارج‌از‌سرویس‌بودن را به استفاده‌کنندگان اطلاع دهد.
بازرسی توسط بازرس
- ⚠️ بازرسی آسانسورها و پله‌های برقی باید حداقل سالانه یک‌بار توسط بازرس انجام شود؛ اگر در بازرسی سالانه مغایرتی با اصول ایمنی مشاهده شود، دستگاه تا رفع مغایرت باید خاموش شود.
- در صورت نیاز، بازرس می‌تواند از خدمات افراد متخصص یا مشاور استفاده کند و چنانچه نیاز به آزمون قطعه یا قطعات خاصی باشد، مسئول نگهداری باید تمهیدات لازم را فراهم کند.
- بازرس باید مجوز استفاده از دستگاه را در صورتی صادر نماید که الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان و اصول ایمنی رعایت شده باشد.
تغییرات سیستم و تجهیزات کنترلی خاص
- اگر مسئول نگهداری برای افزایش ایمنی و آسایش استفاده‌کنندگان تصمیم به انجام تغییرات در سیستم یا نصب تجهیزات کنترلی خاص (که در زمان طراحی/نصب پیش‌بینی نشده) داشته باشد، این کار در صورت مطابقت با الزامات مباحث مقررات ملی بلامانع است و باید توسط اشخاص دارای صلاحیت انجام شود.
- دستگاه پس از انجام تغییرات باید توسط بازرس مورد بازرسی واقع شده و در صورت رعایت الزامات، مجوز استفاده از آن صادر شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع استانداردهای آسانسور و پله‌برقی | مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران |
| مرجع تخصصی آسانسور در بازرسی رسمی | مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان |
| تناوب بازدید ماهانه‌ی مسئول نگهداری | حداقل ماهانه یک‌بار (کلیه‌ی قطعات برقی و مکانیکی) |
| تناوب بازرسی سالانه‌ی بازرس | حداقل سالانه یک‌بار |
| اقدام الزامی هنگام عیب کشف‌شده در بازدید | دستگاه باید تا حصول اطمینان از عملکرد ایمن، خاموش نگهداری شود |
| شرط مجازبودن تغییرات سیستم/تجهیزات کنترلی خاص | مطابقت با مقررات ملی + اجرا توسط اشخاص دارای صلاحیت + بازرسی نهایی و صدور مجوز بازرس |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۲-۱۰-۱، هدف اصلی این فصل چیست؟
الف) تعیین حداقل الزاماتی برای بهره‌برداری ایمن و مناسب از آسانسورها و پله‌های برقی
ب) تعیین رنگ استاندارد درهای آسانسور
ج) تعیین تعرفه‌ی نصب آسانسور
د) تعیین حداکثر ارتفاع ساختمان‌های دارای آسانسور
پاسخ صحیح: گزینه الف — تعیین حداقل الزاماتی برای بهره‌برداری ایمن و مناسب از آسانسورها و پله‌های برقی
طبق بند ۲۲-۱۰-۱، هدف این فصل تعیین حداقل الزاماتی است تا تمهیدات لازم برای بهره‌برداری ایمن و مناسب از آسانسورها و پله‌های برقی فراهم شود.
طبق بند ۲۲-۱۰-۱، هدف این فصل تعیین حداقل الزاماتی است تا تمهیدات لازم برای بهره‌برداری ایمن و مناسب از آسانسورها و پله‌های برقی فراهم شود.
سوال ۲: طبق بند ۲۲-۱۰-۲، الزامات ایمنی آسانسورها و پله‌های برقی باید مطابق کدام مراجع رعایت شود؟
الف) فقط سلیقه‌ی مالک
ب) مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران
ج) فقط استانداردهای خارجی، بدون ارجاع به مقررات داخلی
د) این موضوع در مبحث ۲۲ مسکوت است
پاسخ صحیح: گزینه ب — مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران
طبق بند ۲۲-۱۰-۲، کلیه‌ی مقررات و اصول ایمنی باید مطابق مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط تعیین‌شده از طرف سازمان ملی استاندارد ایران رعایت شود.
طبق بند ۲۲-۱۰-۲، کلیه‌ی مقررات و اصول ایمنی باید مطابق مباحث مقررات ملی ساختمان و ضوابط تعیین‌شده از طرف سازمان ملی استاندارد ایران رعایت شود.
سوال ۳: طبق بند ۲۲-۱۰-۳، مسئول نگهداری ساختمان باید حداقل با چه تناوبی از کلیه‌ی قطعات برقی و مکانیکی آسانسور بازدید کند؟
الف) هفتگی
ب) حداقل ماهانه یک‌بار
ج) هر شش ماه یک‌بار
د) سالانه یک‌بار
پاسخ صحیح: گزینه ب — حداقل ماهانه یک‌بار
طبق بند ۲۲-۱۰-۳، مسئول نگهداری باید حداقل ماهانه یک‌بار از کلیه‌ی قطعات و تجهیزات برقی و مکانیکی بازدید کرده و گزارشی از نتیجه در پرونده‌ی نگهداری ثبت کند.
طبق بند ۲۲-۱۰-۳، مسئول نگهداری باید حداقل ماهانه یک‌بار از کلیه‌ی قطعات و تجهیزات برقی و مکانیکی بازدید کرده و گزارشی از نتیجه در پرونده‌ی نگهداری ثبت کند.
سوال ۴: اگر در بازدید ادواری مشخص شود قطعه‌ای از آسانسور نیاز به تعمیر یا تعویض دارد، طبق بند ۲۲-۱۰-۳، چه باید کرد؟
الف) می‌توان بدون توقف، همچنان از دستگاه استفاده کرد
ب) تا نصب قطعه و حصول اطمینان از عملکرد ایمن، دستگاه باید خاموش شود
ج) فقط باید سرعت آسانسور کاهش یابد
د) باید فورا آسانسور تخریب شود
پاسخ صحیح: گزینه ب — تا نصب قطعه و حصول اطمینان از عملکرد ایمن، دستگاه باید خاموش شود
طبق بند ۲۲-۱۰-۳، در چنین حالتی مسئول نگهداری باید نسبت به اصلاح یا تعویض قطعه اقدام کرده و تا نصب قطعه و عدم حصول اطمینان از عملکرد ایمن، دستگاه باید خاموش شود.
طبق بند ۲۲-۱۰-۳، در چنین حالتی مسئول نگهداری باید نسبت به اصلاح یا تعویض قطعه اقدام کرده و تا نصب قطعه و عدم حصول اطمینان از عملکرد ایمن، دستگاه باید خاموش شود.
سوال ۵: بازرسی آسانسورها و پله‌های برقی توسط بازرس، طبق بند ۲۲-۱۰-۴، باید حداقل با چه تناوبی انجام شود؟
الف) ماهانه
ب) هر سه ماه یک‌بار
ج) حداقل سالانه یک‌بار
د) هر پنج سال یک‌بار
پاسخ صحیح: گزینه ج — حداقل سالانه یک‌بار
طبق بند ۲۲-۱۰-۴، بازرسی آسانسورها و پله‌های برقی باید حداقل سالانه یک‌بار توسط بازرس انجام شود.
طبق بند ۲۲-۱۰-۴، بازرسی آسانسورها و پله‌های برقی باید حداقل سالانه یک‌بار توسط بازرس انجام شود.
سوال ۶: طبق همین بند، بازرس مجوز استفاده از آسانسور را در صورت رعایت چه الزاماتی صادر می‌کند؟
الف) فقط رعایت استاندارد رنگ کابین
ب) الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان و اصول ایمنی
ج) فقط پرداخت هزینه‌ی بازرسی
د) فقط رضایت ساکنین
پاسخ صحیح: گزینه ب — الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان و اصول ایمنی
طبق بند ۲۲-۱۰-۴، بازرس باید مجوز استفاده از دستگاه را در صورتی صادر کند که الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان و اصول ایمنی رعایت شده باشد.
طبق بند ۲۲-۱۰-۴، بازرس باید مجوز استفاده از دستگاه را در صورتی صادر کند که الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان و اصول ایمنی رعایت شده باشد.
سایر فصل‌های مبحث ۲۲
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: نظامات اداریفصل ۳: معماری و سازهفصل ۴: نور، تهویه و شرایط سکونتفصل ۵: تأسیسات مکانیکیفصل ۶: تأسیسات بهداشتیفصل ۷: تأسیسات برقیفصل ۸: تأسیسات گازرسانی ساختمان‌هافصل ۹: حفاظت در برابر حریق
مباحث مرتبط
مبحث ۲۲: مراقبت و نگهداری از ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی