نور، تهویه و شرایط سکونت — مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۴)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «نور، تهویه و شرایط سکونت» (بند ۲۲-۴) از مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
کلیات، مسئولیت و تجهیزات
- مقررات این فصل، حداقل شرایط و استانداردهای لازم برای نور، تهویه و فضای لازم جهت سکونت در یک ساختمان را تعیین می‌کند (بند ۲۲-۴-۱).
- مالک، نماینده‌ی قانونی او یا مسئول نگهداری ساختمان باید سازگاری مسائل مربوط به نور، تهویه و فضای مناسب ساختمان را مطابق الزامات این مقررات کنترل نماید (بند ۲۲-۴-۲).
- به‌جای دستگاه‌های تولیدکننده‌ی نور و تهویه‌ی طبیعی، استفاده از وسایل تولید نور مصنوعی و تهویه‌ی مکانیکی — در صورت مطابقت با مقررات ملی ساختمان — مجاز است (بند ۲۲-۴-۳).
نور
- روشنایی فضاهای مختلف ساختمان باید بر اساس مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان تأمین شود (بند ۲۲-۴-۴).
- ⚠️ راه‌پله‌ها و فضاهای مشترک: در ساختمان‌های با بیش از دو واحد مسکونی که روشنایی طبیعی آن‌ها کمتر از ۱۱ لوکس باشد، باید در تمام ساعات شبانه‌روز توسط نور مصنوعی تأمین شود؛ فضای خارجی (راهروهای خارجی، پاگردها، راه‌های خروجی) نیز باید حداقل ۱۱ لوکس در تمام ساعات شبانه‌روز داشته باشد.
- سایر فضاها: روشنایی سایر فضاهای ساختمان در روز باید توسط نور طبیعی یا مصنوعی، و در شب توسط نور مصنوعی، مطابق مبحث سیزدهم تأمین شود.
تهویه
- فضاهای مختلف ساختمان باید بر اساس مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان تهویه شوند (بند ۲۲-۴-۵)؛ تهویه‌ی حمام‌ها و دستشویی‌ها و فضاهای پخت‌وپز نیز باید مطابق همان مبحث باشد.
- ⚠️ تبصره: پختن غذا در واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی و استفاده از وسایل پخت‌وپز در این‌گونه فضاها مجاز نیست.
- فرآیند تهویه: در فضایی که امکان تولید مواد سمی، گازهای مهلک یا گردوغبار وجود دارد، یک دستگاه موضعی باید برای خروج این آلاینده‌ها تعبیه شود؛ هدایت هوای آلوده به فضای آزاد بیرون باید کنترل شده و از عدم گردش دوباره‌ی آن در فضای داخلی اطمینان حاصل شود.
الزامات سکونت
- کلیه‌ی واحدهای مسکونی، هتل‌ها، خوابگاه‌ها، آپارتمان‌ها و اتاق‌های اجاره‌ای باید به‌گونه‌ای باشند که از فضاهای مجاور مجزا بوده و حریم خصوصی افراد حفظ شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع الزامات نور در مبحث ۲۲ | مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان |
| مرجع الزامات تهویه در مبحث ۲۲ | مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان |
| حداقل روشنایی راه‌پله/فضای مشترک هنگام کمبود نور طبیعی | ۱۱ لوکس، در تمام ساعات شبانه‌روز |
| حداقل روشنایی فضای خارجی ساختمان (راهرو/پاگرد/راه خروج) | ۱۱ لوکس، در تمام ساعات شبانه‌روز |
| ممنوعیت پخت‌وپز | پختن غذا در واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی مجاز نیست |
| اصل حریم خصوصی | واحدهای سکونتی باید از فضاهای مجاور مجزا بوده و حریم خصوصی حفظ شود |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۲-۴-۱، مقررات این فصل حداقل شرایط و استانداردهای لازم برای چه مواردی را تعیین می‌کند؟
الف) نور، تهویه و فضای لازم جهت سکونت
ب) مقاومت سازه‌ای در برابر زلزله
ج) عایق‌بندی صوتی جداکننده‌ها
د) مصرف انرژی سیستم‌های سرمایشی
پاسخ صحیح: گزینه الف — نور، تهویه و فضای لازم جهت سکونت
طبق بند ۲۲-۴-۱، مقررات این فصل حداقل شرایط و استانداردهای لازم برای نور، تهویه و فضای لازم جهت سکونت در یک ساختمان را تعیین می‌کند.
طبق بند ۲۲-۴-۱، مقررات این فصل حداقل شرایط و استانداردهای لازم برای نور، تهویه و فضای لازم جهت سکونت در یک ساختمان را تعیین می‌کند.
سوال ۲: استفاده از وسایل تولید نور مصنوعی به‌جای نور طبیعی، طبق بند ۲۲-۴-۳، تحت چه شرطی مجاز است؟
الف) هیچ‌گاه مجاز نیست
ب) در صورت مطابقت با مقررات ملی ساختمان
ج) فقط در طبقات زیرزمین
د) فقط با اجازه‌ی شفاهی همسایگان
پاسخ صحیح: گزینه ب — در صورت مطابقت با مقررات ملی ساختمان
طبق بند ۲۲-۴-۳، استفاده از وسایل تولیدکننده‌ی نور مصنوعی و تهویه‌ی مکانیکی به‌جای دستگاه‌های طبیعی، در صورت مطابقت با مقررات ملی ساختمان، مجاز است.
طبق بند ۲۲-۴-۳، استفاده از وسایل تولیدکننده‌ی نور مصنوعی و تهویه‌ی مکانیکی به‌جای دستگاه‌های طبیعی، در صورت مطابقت با مقررات ملی ساختمان، مجاز است.
سوال ۳: طبق بند ۲۲-۴-۴-۱، اگر روشنایی طبیعی راه‌پله‌ها و فضاهای مشترک ساختمانی با بیش از دو واحد مسکونی کمتر از چه مقدار باشد، باید در تمام ساعات شبانه‌روز نور مصنوعی تأمین شود؟
الف) ۵ لوکس
ب) ۱۱ لوکس
ج) ۵۰ لوکس
د) ۱۰۰ لوکس
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱۱ لوکس
طبق بند ۲۲-۴-۴-۱، اگر روشنایی طبیعی راه‌پله‌ها و فضاهای مشترک کمتر از ۱۱ لوکس باشد، باید در تمام ساعات شبانه‌روز توسط نور مصنوعی تأمین شود.
طبق بند ۲۲-۴-۴-۱، اگر روشنایی طبیعی راه‌پله‌ها و فضاهای مشترک کمتر از ۱۱ لوکس باشد، باید در تمام ساعات شبانه‌روز توسط نور مصنوعی تأمین شود.
سوال ۴: روشنایی سایر فضاهای یک ساختمان، طبق بند ۲۲-۴-۴-۲، در روز و شب چگونه باید تأمین شود؟
الف) در روز، فقط نور مصنوعی؛ در شب، نور طبیعی
ب) در روز، توسط نور طبیعی یا مصنوعی؛ در شب، توسط نور مصنوعی
ج) همیشه فقط نور طبیعی، بدون استثنا
د) هیچ الزامی برای روشنایی وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ب — در روز، توسط نور طبیعی یا مصنوعی؛ در شب، توسط نور مصنوعی
طبق بند ۲۲-۴-۴-۲، روشنایی سایر فضاها در روز باید توسط نور طبیعی یا مصنوعی و در شب توسط نور مصنوعی، مطابق مبحث سیزدهم تأمین شود.
طبق بند ۲۲-۴-۴-۲، روشنایی سایر فضاها در روز باید توسط نور طبیعی یا مصنوعی و در شب توسط نور مصنوعی، مطابق مبحث سیزدهم تأمین شود.
سوال ۵: طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۴-۵-۲، پختن غذا و استفاده از وسایل پخت‌وپز در کدام فضاها مجاز نیست؟
الف) آشپزخانه‌های اصلی واحد مسکونی
ب) واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی
ج) رستوران‌های تجاری
د) این محدودیت در مبحث ۲۲ وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ب — واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی
طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۴-۵-۲، پختن غذا در واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی و استفاده از وسایل پخت‌وپز در این‌گونه فضاها مجاز نیست.
طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۴-۵-۲، پختن غذا در واحدهای خوابگاهی و اتاق‌های مسکونی و استفاده از وسایل پخت‌وپز در این‌گونه فضاها مجاز نیست.
سوال ۶: طبق بند ۲۲-۴-۵-۳ (فرآیند تهویه)، در فضایی که امکان تولید مواد سمی یا گازهای مهلک وجود دارد، چه تمهیدی باید در نظر گرفته شود؟
الف) هیچ تمهید خاصی لازم نیست
ب) یک دستگاه موضعی برای خروج این آلاینده‌ها تعبیه شود و از گردش دوباره‌ی هوای آلوده در فضای داخلی جلوگیری شود
ج) فقط بازکردن پنجره کافی است
د) استفاده از عطر خوشبوکننده الزامی است
پاسخ صحیح: گزینه ب — یک دستگاه موضعی برای خروج این آلاینده‌ها تعبیه شود و از گردش دوباره‌ی هوای آلوده در فضای داخلی جلوگیری شود
طبق بند ۲۲-۴-۵-۳، در چنین فضایی یک دستگاه موضعی برای خروج آلاینده‌ها باید تعبیه شود و هدایت هوای آلوده به بیرون کنترل شده و از گردش دوباره‌ی آن در فضای داخلی جلوگیری شود.
طبق بند ۲۲-۴-۵-۳، در چنین فضایی یک دستگاه موضعی برای خروج آلاینده‌ها باید تعبیه شود و هدایت هوای آلوده به بیرون کنترل شده و از گردش دوباره‌ی آن در فضای داخلی جلوگیری شود.
سایر فصل‌های مبحث ۲۲
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: نظامات اداریفصل ۳: معماری و سازهفصل ۵: تأسیسات مکانیکیفصل ۶: تأسیسات بهداشتیفصل ۷: تأسیسات برقیفصل ۸: تأسیسات گازرسانی ساختمان‌هافصل ۹: حفاظت در برابر حریقفصل ۱۰: آسانسورها و پلکان برقی
مباحث مرتبط
مبحث ۲۲: مراقبت و نگهداری از ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی