حفاظت در برابر حریق — مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «حفاظت در برابر حریق» (بند ۲۲-۹) از مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۱ سوال دارد.
فهرست مطالب
- کلیات و الزامات عمومی
- بازدید توسط مسئول نگهداری: دسترسی و پلکان فرار
- سیستم‌های اعلام حریق و شبکه‌ی آب آتش‌نشانی
- خاموش‌کننده‌های دستی، موتورخانه و پارکینگ
- دوره‌ی تناوب بازرسی
خلاصه درسنامه
کلیات و الزامات عمومی
- این فصل حداقل الزاماتی را که به‌منظور نگهداری و بهره‌برداری مناسب از تأسیسات و تجهیزات حفاظت مقابل حریق نصب‌شده در ساختمان‌ها تعیین می‌کند؛ نگهداری مناسب طول عمر تجهیزات را افزایش داده و احتمال بروز خطا یا عملکرد نامناسب را در مواقع اضطراری کاهش می‌دهد.
- ضوابط و مقررات حفاظت در مقابل حریق باید مطابق الزامات مجموعه‌مباحث مقررات ملی، به‌ویژه مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، و قوانین سازمان آتش‌نشانی رعایت شود.
بازدید توسط مسئول نگهداری: دسترسی و پلکان فرار
- ⚠️ مسئول نگهداری باید حداقل هر سه ماه یک بار نسبت به کنترل و بازدید ساختمان اقدام کند؛ تبصره: علاوه بر بازدیدهای ادواری، پس از بروز آتش‌سوزی و هرگونه تعمیر/تغییر/اشکال، سیستم باید به‌طور کامل مجددا بازدید شود.
- قابلیت دسترسی: هر ساختمان باید برای مأموران آتش‌نشانی و وسایل مورد نیازشان قابل‌دسترسی باشد؛ فضای اطراف ساختمان و مسیرهای دسترسی باید همواره باز باشند.
- تحمل بار محل تردد: در ساختمان‌های دارای محوطه‌ی باز که امکان ورود ماشین آتش‌نشانی وجود دارد، کف محوطه و راه‌های دسترسی از نظر تحمل بار ماشین‌های سنگین باید بررسی شود.
- محوطه‌ی پلکان و راه‌های ارتباطی: معابر دسترسی به دهلیز پلکان باید کاملا باز باشد؛ ⚠️ درهای ورود پلکان فرار داخل ساختمان باید به‌آسانی باز شده و خودبهخود بسته شوند (آسان‌بازشو و خودبست)؛ عملکرد تهویه‌ی مکانیکی و فشار مثبت هوا در دهلیز پلکانی که به هوای باز ارتباط ندارد، باید کنترل شود.
سیستم‌های اعلام حریق و شبکه‌ی آب آتش‌نشانی
- سیستم‌های اعلام حریق و متعلقات آن — دتکتورها، شستی‌ها، آژیرها، چراغ‌های کنترل‌شونده از راه دور، باتری‌های سیستم اضطراری و مدارهای ارتباطی (کابل و سیم) — باید بازرسی و از عملکرد لازم و کافی آن‌ها در مواقع ضروری اطمینان حاصل شود.
- شبکه‌ی آب آتش‌نشانی ساختمان: عملکرد پمپ و متعلقات افزایش فشار، شبکه‌ی لوله‌های آبرسانی خشک و تر، مخزن ذخیره‌ی آب (حجم، پوسیدگی، نشتی، حفاظت در برابر یخ‌زدگی)، جعبه‌های آتش‌نشانی، سیستم برق اضطراری، و شبکه‌ی بارنده/افشانه باید کنترل شود.
خاموش‌کننده‌های دستی، موتورخانه و پارکینگ
- خاموش‌کننده‌های دستی: باید از نظر تناسب با نوع حریق، تعداد، سالم‌بودن و عملکرد مناسب، وضعیت نصب و دسترسی و تاریخ شارژ بازرسی و کنترل شوند.
- ⚠️ موتورخانه از جمله محل‌های باپتانسیل حریق بالاست؛ در موتورخانه‌ها باید نوع/تعداد/محل نصب خاموش‌کننده‌ها، تهویه و تأمین هوای لازم برای احتراق و تجهیزات تخلیه‌ی دود، و راه‌های دسترسی کنترل شود.
- پارکینگ: شبکه‌ی بارنده و آب آتش‌نشانی، سیستم‌های تهویه/تخلیه‌ی هوا، سیستم کشف و اعلام حریق، راه‌های خروجی و نشانگرهای خروجی، و چراغ‌های اضطراری/تابلوهای هشداردهنده باید کنترل شود.
دوره‌ی تناوب بازرسی
- بازرسی توسط بازرس باید سالانه یک‌بار انجام شود؛ علاوه بر بازرسی موارد یادشده، بازرس باید سوابق ثبت‌شده در پرونده‌ی نگهداری ساختمان را نیز بررسی کرده و راهکارهای لازم را در ارتباط با اشکالات ارائه دهد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع اصلی ضوابط حفاظت حریق | مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و قوانین سازمان آتش‌نشانی |
| تناوب بازدید مسئول نگهداری از تأسیسات حفاظت حریق | حداقل هر سه ماه یک‌بار |
| زمان بازدید اضافی الزامی (فراتر از تناوب منظم) | بلافاصله پس از هر آتش‌سوزی، تعمیر، تغییر یا اشکال |
| ویژگی الزامی درهای پلکان فرار داخل ساختمان | آسان‌بازشو و خودبست |
| تناوب بازرسی سالانه‌ی بازرس | سالانه یک‌بار |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۲-۹-۱، نگهداری مناسب تجهیزات حفاظت حریق چه تأثیری دارد؟
الف) هیچ تأثیری ندارد
ب) طول عمر تجهیزات را افزایش داده و احتمال بروز خطا یا عملکرد نامناسب در مواقع اضطراری را کاهش می‌دهد
ج) فقط ظاهر تجهیزات را بهتر می‌کند
د) فقط هزینه‌ی بیمه را افزایش می‌دهد
پاسخ صحیح: گزینه ب — طول عمر تجهیزات را افزایش داده و احتمال بروز خطا یا عملکرد نامناسب در مواقع اضطراری را کاهش می‌دهد
طبق بند ۲۲-۹-۱، نگهداری مناسب از تجهیزات نصب‌شده سبب افزایش طول عمر آن‌ها شده و احتمال بروز خطا، خرابی یا عملکرد نامناسب را در مواقع اضطراری کاهش می‌دهد.
طبق بند ۲۲-۹-۱، نگهداری مناسب از تجهیزات نصب‌شده سبب افزایش طول عمر آن‌ها شده و احتمال بروز خطا، خرابی یا عملکرد نامناسب را در مواقع اضطراری کاهش می‌دهد.
سوال ۲: طبق بند ۲۲-۹-۲، ضوابط حفاظت در مقابل حریق باید مطابق کدام مبحث مقررات ملی، به‌ویژه، رعایت شود؟
الف) مبحث سوم
ب) مبحث هفتم
ج) مبحث سیزدهم
د) مبحث هفدهم
پاسخ صحیح: گزینه الف — مبحث سوم
طبق بند ۲۲-۹-۲، ضوابط و مقررات حفاظت در مقابل حریق باید مطابق الزامات مجموعه‌مباحث مقررات ملی، به‌ویژه مبحث سوم، و قوانین سازمان آتش‌نشانی رعایت شود.
طبق بند ۲۲-۹-۲، ضوابط و مقررات حفاظت در مقابل حریق باید مطابق الزامات مجموعه‌مباحث مقررات ملی، به‌ویژه مبحث سوم، و قوانین سازمان آتش‌نشانی رعایت شود.
سوال ۳: طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۹-۳، علاوه بر بازدیدهای ادواری، چه زمان دیگری نیاز به بازدید کامل سیستم است؟
الف) هیچ زمان اضافه‌ای لازم نیست
ب) بلافاصله پس از بروز آتش‌سوزی یا هرگونه تعمیر، تغییر یا اشکال پیش‌آمده
ج) فقط هر ده سال یک‌بار
د) فقط زمان فروش ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه ب — بلافاصله پس از بروز آتش‌سوزی یا هرگونه تعمیر، تغییر یا اشکال پیش‌آمده
طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۹-۳، علاوه بر بازدیدهای ادواری، پس از بروز آتش‌سوزی و هرگونه تعمیر، تغییر یا اشکال پیش‌آمده، سیستم باید به‌طور کامل مجددا بازدید شود.
طبق تبصره‌ی بند ۲۲-۹-۳، علاوه بر بازدیدهای ادواری، پس از بروز آتش‌سوزی و هرگونه تعمیر، تغییر یا اشکال پیش‌آمده، سیستم باید به‌طور کامل مجددا بازدید شود.
سوال ۴: طبق بند ۲۲-۹-۳-۳، درهای ورود پلکان فرار داخل ساختمان باید چه ویژگی‌ای داشته باشند؟
الف) همیشه قفل باشند تا امنیت حفظ شود
ب) به‌آسانی باز شده و خودبهخود بسته شوند (آسان‌بازشو و خودبست)
ج) فقط با کلید مخصوص بازرس باز شوند
د) هیچ الزامی برای آن‌ها وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ب — به‌آسانی باز شده و خودبهخود بسته شوند (آسان‌بازشو و خودبست)
طبق بند ۲۲-۹-۳-۳(ب)، در مواردی که پلکان فرار در داخل ساختمان واقع است، درهای ورود در هر طبقه باید به‌آسانی باز شده و خودبهخود بسته شوند (آسان‌بازشو و خودبست).
طبق بند ۲۲-۹-۳-۳(ب)، در مواردی که پلکان فرار در داخل ساختمان واقع است، درهای ورود در هر طبقه باید به‌آسانی باز شده و خودبهخود بسته شوند (آسان‌بازشو و خودبست).
سوال ۵: کدام‌یک از موارد زیر جزو اقلام بازرسی شبکه‌ی آب آتش‌نشانی ساختمان (بند ۲۲-۹-۳-۵) است؟
الف) فقط رنگ نمای ساختمان
ب) عملکرد پمپ افزایش فشار، شبکه‌ی لوله‌های خشک/تر، مخزن ذخیره‌ی آب، جعبه‌های آتش‌نشانی و شبکه‌ی بارنده
ج) فقط تعداد پنجره‌های ساختمان
د) فقط ارتفاع سقف پارکینگ
پاسخ صحیح: گزینه ب — عملکرد پمپ افزایش فشار، شبکه‌ی لوله‌های خشک/تر، مخزن ذخیره‌ی آب، جعبه‌های آتش‌نشانی و شبکه‌ی بارنده
طبق بند ۲۲-۹-۳-۵، بازرسی شبکه‌ی آب آتش‌نشانی شامل پمپ و متعلقات افزایش فشار، شبکه‌ی لوله‌های آبرسانی خشک و تر، مخزن ذخیره‌ی آب، جعبه‌های آتش‌نشانی و شبکه‌ی بارنده/افشانه‌هاست.
طبق بند ۲۲-۹-۳-۵، بازرسی شبکه‌ی آب آتش‌نشانی شامل پمپ و متعلقات افزایش فشار، شبکه‌ی لوله‌های آبرسانی خشک و تر، مخزن ذخیره‌ی آب، جعبه‌های آتش‌نشانی و شبکه‌ی بارنده/افشانه‌هاست.
سوال ۶: طبق بند ۲۲-۹-۳-۷، چرا موتورخانه نیازمند توجه ویژه از نظر ایمنی حریق است؟
الف) چون معمولا بزرگ‌ترین فضای ساختمان است
ب) چون موتورخانه از جمله محل‌هایی است که در آن پتانسیل ایجاد حریق زیاد است
ج) چون موتورخانه معمولا نزدیک در ورودی است
د) این موضوع در مقررات ذکر نشده است
پاسخ صحیح: گزینه ب — چون موتورخانه از جمله محل‌هایی است که در آن پتانسیل ایجاد حریق زیاد است
طبق بند ۲۲-۹-۳-۷، با توجه به این‌که موتورخانه در ساختمان از جمله محل‌هایی است که در آن پتانسیل ایجاد حریق زیاد است، باید توجه ویژه‌ای به نگهداری و برقراری شرایط ایمنی آن شود.
طبق بند ۲۲-۹-۳-۷، با توجه به این‌که موتورخانه در ساختمان از جمله محل‌هایی است که در آن پتانسیل ایجاد حریق زیاد است، باید توجه ویژه‌ای به نگهداری و برقراری شرایط ایمنی آن شود.
سایر فصل‌های مبحث ۲۲
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: نظامات اداریفصل ۳: معماری و سازهفصل ۴: نور، تهویه و شرایط سکونتفصل ۵: تأسیسات مکانیکیفصل ۶: تأسیسات بهداشتیفصل ۷: تأسیسات برقیفصل ۸: تأسیسات گازرسانی ساختمان‌هافصل ۱۰: آسانسورها و پلکان برقی
مباحث مرتبط
مبحث ۲۲: مراقبت و نگهداری از ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی