جزئیات آرماتورگذاری — مبحث ۹ مقررات ملی ساختمان (فصل ۲۱)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «جزئیات آرماتورگذاری» (بند ۹-۲۱) از مبحث نهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای ساختمان‌های بتن‌آرمه). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۲۴ سوال دارد.
فهرست مطالب
- گستره و فاصله‌ی حداقل میلگردها (۹-۲۱-۱ و ۹-۲۱-۲-۱)
- قلاب‌های استاندارد، لرزه‌ای و سنجاقی (۹-۲۱-۲-۲)
- کلیات طول گیرایی (۹-۲۱-۳-۱)
- طول گیرایی میلگرد مستقیم در کشش (۹-۲۱-۳-۲)
- طول گیرایی قلاب‌دار و سردار در کشش (۹-۲۱-۳-۳ و ۴)
- شبکه‌ی جوشی، گیرایی فشاری و کاهش برای آرماتور اضافی (۹-۲۱-۳-۵ تا ۹)
- وصله‌ها — کلیات و وصله‌ی کششی (۹-۲۱-۴-۱ تا ۴)
- وصله‌ی فشاری، اتکایی، جوشی و مکانیکی (۹-۲۱-۴-۵ تا ۷)
- گروه‌میلگردها (۹-۲۱-۵)
- خاموت‌ها (۹-۲۱-۶-۱)
- تنگ‌ها (۹-۲۱-۶-۲)
- دورپیچ‌ها و دورگیرها (۹-۲۱-۶-۳ و ۴)
خلاصه درسنامه
گستره و فاصله‌ی حداقل میلگردها (۹-۲۱-۱ و ۹-۲۱-۲-۱)
- این فصل برای میلگردهایی است که **عمدتا تحت بار استاتیکی** هستند؛ بار **دینامیکی، رفت‌وبرگشتی پرتکرار یا ضربه‌ای** را پوشش نمی‌دهد. الزامات اضافی اعضای شکل‌پذیر متوسط و زیاد در **فصل ۹-۲۰** است.
- ⚠️ فاصله‌ی آزاد میلگردهای موازی در **یک سفره** ≥ بزرگ‌ترین: **۲۵ میلی‌متر**، **قطر بزرگ‌ترین میلگرد** و **۱٫۳۳ برابر قطر اسمی بزرگ‌ترین سنگ‌دانه**.
- ⚠️ در **چند سفره**: میلگردهای لایه‌ی بالا **دقیقا روی** میلگردهای پایین و فاصله‌ی آزاد دو لایه **≥ ۲۵ میلی‌متر**.
- ⚠️ در **ستون‌ها، ستون‌پایه‌ها، بست‌ها و اجزای مرزی دیوار**: فاصله‌ی آزاد میلگردهای طولی ≥ بزرگ‌ترین **۴۰ میلی‌متر**، **۱٫۵ برابر قطر بزرگ‌ترین میلگرد** و **۱٫۳۳ برابر قطر سنگ‌دانه**.
- این ضوابط فاصله برای **بتن‌ریزی پاششی** به کار نمی‌روند.
قلاب‌های استاندارد، لرزه‌ای و سنجاقی (۹-۲۱-۲-۲)
- قلاب استاندارد **میلگرد طولی** (جدول ۹-۲۱-۱) در سه دسته‌ی قطر: **۱۰ تا ۲۵**، **۲۸ تا ۳۴** و **۳۶ تا ۵۵ میلی‌متر** — هرچه قطر بزرگ‌تر، قطر داخلی خم بزرگ‌تر (در ACI 318: ۶db، ۸db و ۱۰db).
- ⚠️ قلاب **۱۸۰ درجه**: طول مستقیم پس از خم = **بزرگ‌تر ۴db و ۶۵ میلی‌متر**.
- ⚠️ قلاب استاندارد **آرماتور عرضی** (جدول ۹-۲۱-۲): قلاب **۹۰ و ۱۳۵ درجه** برای قطر ۱۰ تا ۱۶ و قلاب ۱۳۵ درجه برای ۱۸ تا ۲۵ با طول مستقیم **بزرگ‌تر ۶db و ۷۵ میلی‌متر**؛ قلاب ۱۸۰ درجه **بزرگ‌تر ۴db و ۶۵ میلی‌متر**. قلاب باید **میلگرد طولی را دربرگیرد**.
- طول مستقیم قلاب را می‌توان بلندتر از جدول گرفت، ولی **این افزایش در ظرفیت مهار حساب نمی‌شود**.
- ⚠️ **قلاب لرزه‌ای**: خم **حداقل ۱۳۵ درجه** و طول مستقیم **حداقل ۶db یا ۷۵ میلی‌متر**؛ در **دورگیرهای دایروی** خم **۹۰ درجه** هم مجاز است.
- شبکه‌ی سیمی جوشی به‌عنوان خاموت/تنگ: قطر داخلی خم ≥ **۴ برابر قطر سیم** برای سیم **بیش از ۶ میلی‌متر** و **۲ برابر** برای بقیه؛ خم با قطر کمتر از **۸ برابر** نباید در فاصله‌ی کمتر از **۴ برابر قطر** از جوش باشد.
- ⚠️ **سنجاقی (قلاب دوخت)**: **یکپارچه**؛ **یک سر قلاب لرزه‌ای** و سر دیگر **قلاب حداقل ۹۰ درجه**؛ دربرگیرنده‌ی میلگرد طولی پیرامونی؛ **سرهای ۹۰ درجه‌ی سنجاقی‌های متوالی یک‌درمیان در وجوه مقابل**.
کلیات طول گیرایی (۹-۲۱-۳-۱)
- نیروی کششی یا فشاری میلگرد در هر مقطع باید با **مهار در دو طرف مقطع** به بتن منتقل شود.
- پنج روش مهار: **پیوستگی (طول گیرایی)**، **قلاب استاندارد**، **اتکا (میلگرد سردار)**، **مهار مکانیکی** و **ترکیبی بر پایه‌ی آزمایش**.
- ⚠️ **قلاب یا سر سردار برای مهار میلگرد فشاری کارایی ندارد** و نباید به کار رود.
- ⚠️ در محاسبه‌ی طول گیرایی **ضریب کاهش مقاومت φ اعمال نمی‌شود**.
- ⚠️ در محاسبه‌ی طول گیرایی **√f'c حداکثر ۸٫۳ مگاپاسکال** گرفته می‌شود.
- ضریب λ برای بتن سبک کمتر از ۱ و برای بتن معمولی ۱ است.
طول گیرایی میلگرد مستقیم در کشش (۹-۲۱-۳-۲)
- ld از رابطه‌ی کامل (۹-۲۱-۱) یا جدول ساده‌ی ۹-۲۱-۴؛ ⚠️ در هر حال **ld ≥ ۳۰۰ میلی‌متر**.
- ⚠️ در رابطه‌ی کامل، **(cb + Ktr)/db حداکثر ۲٫۵**؛ و گرفتن **Ktr = ۰** حتی با وجود آرماتور عرضی مجاز است (محافظه‌کارانه).
- ⚠️ **ψg (رده‌ی فولاد)**: S340 تا S420 → **۱٫۰**؛ S500 و S520 → **۱٫۱۵**.
- ⚠️ **ψe (اندود)**: اپوکسی با پوشش کمتر از **۳db** یا فاصله‌ی آزاد کمتر از **۶db** → **۱٫۵**؛ سایر اپوکسی‌ها → **۱٫۲**؛ بدون اندود یا گالوانیزه → **۱٫۰**.
- ⚠️ **ψs (اندازه)**: قطر **۲۰ میلی‌متر و بیشتر → ۱٫۰**؛ **کمتر از ۲۰ → ۰٫۸**.
- ⚠️ **ψt (موقعیت)**: میلگرد افقی با **حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بتن تازه در زیر آن → ۱٫۳**؛ سایر → ۱٫۰.
- ⚠️ حاصل‌ضرب **ψt × ψe لازم نیست بیش از ۱٫۷** گرفته شود.
طول گیرایی قلاب‌دار و سردار در کشش (۹-۲۱-۳-۳ و ۴)
- ⚠️ **ldh (قلاب‌دار) ≥ بزرگ‌تر ۸db و ۱۵۰ میلی‌متر** و مقدار رابطه با ضرایب ψe، ψr، ψo و ψc.
- ⚠️ ψe قلاب: اپوکسی **۱٫۲**، بدون اندود **۱٫۰**؛ ψr: با آرماتور محصورکننده‌ی کافی (قطر ≤ ۳۴) یا فاصله‌ی میلگردها > ۶db → **۱٫۰**، سایر → **۱٫۶**.
- ⚠️ ψo: قطر ≤ ۳۴ مهارشده در **هسته‌ی ستون** با پوشش جانبی **> ۶۵ میلی‌متر** یا **> ۶db** → **۱٫۰**؛ سایر → **۱٫۲۵**. ψc: بتن **≥ ۴۲ مگاپاسکال → ۱٫۰**.
- تنگ‌های محصورکننده‌ی قلاب: **حداقل دو** عدد با فاصله‌ی **کمتر از ۸db**.
- ⚠️ قلاب در **انتهای غیرممتد** با پوشش جانبی و بالا (یا پایین) **کمتر از ۶۵ میلی‌متر**: باید با تنگ یا خاموت عمود با فاصله‌ی **کمتر از ۳db** محصور شود؛ اولین تنگ حداکثر **۲db** از بر بیرونی خم.
- ⚠️ **میلگرد سردار** فقط با: **قطر ≤ ۳۴ میلی‌متر**، **سطح اتکای خالص سر ≥ ۴ برابر مقطع میلگرد**، **بتن معمولی (نه سبک)**، **پوشش خالص ≥ ۲db** و **فاصله‌ی مرکز به مرکز ≥ ۳db**.
- ⚠️ **ldt (سردار) ≥ بزرگ‌تر ۸db و ۱۵۰ میلی‌متر**.
- اگر ظرفیت خمشی منفی تیر با میلگرد سردار در اتصال تأمین شود، ستون باید بالای اتصال حداقل به اندازه‌ی **بعد افقی اتصال** ادامه یابد (یا آرماتور قائم اضافی محصورکننده).
شبکه‌ی جوشی، گیرایی فشاری و کاهش برای آرماتور اضافی (۹-۲۱-۳-۵ تا ۹)
- هر وسیله‌ی مکانیکی قادر به تأمین fy با **تأیید مهندس طراح** برای مهار مجاز است.
- ⚠️ **شبکه‌ی سیمی آجدار جوشی** (سیم ≤ ۱۶ میلی‌متر): **ld ≥ ۲۰۰ میلی‌متر**؛ اگر سیم متعامدی حداقل **۵۰ میلی‌متر** از مقطع بحرانی در طول گیرایی باشد، ضریب ψw کاهنده است؛ وگرنه **ψw = ۱٫۰**.
- شبکه‌ی آجدار با سیم ساده، سیم آجدار > ۱۶ میلی‌متر یا **گالوانیزه** → طبق ضوابط **شبکه‌ی ساده**.
- ⚠️ **شبکه‌ی سیمی ساده‌ی جوشی**: حداقل **دو سیم متعامد** در طول گیرایی؛ ld ≥ بزرگ‌تر **۱۵۰ میلی‌متر** و **فاصله‌ی سیم‌های متعامد + ۵۰ میلی‌متر**.
- ⚠️ **گیرایی در فشار**: **ldc ≥ ۲۰۰ میلی‌متر**؛ با محصورشدگی دورپیچ/تنگ دایروی (قطر > ۶ mm و گام ≤ ۱۰۰ mm)، تنگ > ۱۲ mm با فاصله ≤ ۱۰۰ mm یا دورگیر با فاصله ≤ ۱۰۰ mm، ضریب کاهنده اعمال می‌شود.
- ⚠️ کاهش طول گیرایی به نسبت **As لازم / As موجود** مجاز است، **جز** در: (الف) **تکیه‌گاه غیرممتد**، (ب) جایی که **مهار برای fy** لازم است، (پ) میلگردهای **پیوسته‌ی الزامی**، (ت) **سیستم باربر لرزه‌ای متوسط و زیاد**، (ث) میلگرد **سردار، قلاب‌دار یا مهار مکانیکی**، (ج) **مهار آرماتور شمع در سرشمع**.
- طول کاهش‌یافته هرگز از حداقل‌های مطلق (۳۰۰، ۲۰۰ و ۱۵۰ میلی‌متر) کمتر نمی‌شود.
وصله‌ها — کلیات و وصله‌ی کششی (۹-۲۱-۴-۱ تا ۴)
- چهار نوع وصله: **پوششی**، **اتکایی**، **جوشی** و **مکانیکی**.
- ⚠️ **وصله‌ی پوششی** در کشش و فشار فقط برای **قطر ≤ ۳۴ میلی‌متر**؛ استثنا: در **فشار**، وصله‌ی میلگرد **تا ۴۲ میلی‌متر** به میلگرد **۳۴ میلی‌متر و کوچک‌تر**.
- ⚠️ وصله‌ی پوششی **غیرتماسی** در اعضای خمشی: فاصله‌ی عرضی مرکز به مرکز دو میلگرد ≤ کمتر **یک‌پنجم طول وصله** و **۱۵۰ میلی‌متر**.
- ⚠️ **کاهش طول برای آرماتور اضافی در طول وصله مجاز نیست**.
- ⚠️ وصله‌ی کششی **نوع B** حالت کلی است (در ACI 318: ۱٫۳ld)؛ **نوع A** (برابر ld) فقط اگر **(الف) آرماتور موجود ≥ ۲ برابر لازم** در طول وصله و **(ب) حداکثر نصف آرماتور** در آن ناحیه وصله شده باشد. **حداقل طول وصله‌ی کششی ۳۰۰ میلی‌متر**.
- وصله‌ی دو قطر متفاوت در کشش: ≥ بزرگ‌تر **ld میلگرد بزرگ‌تر** و **طول وصله‌ی میلگرد کوچک‌تر**.
- ⚠️ شبکه‌ی آجدار جوشی: وصله ≥ **۲۰۰ میلی‌متر**؛ هم‌پوشانی بیرونی‌ترین سیم‌های متعامد **≥ ۵۰ میلی‌متر**؛ همه‌ی سیم‌ها آجدار و **≤ ۲۰ میلی‌متر**. شبکه‌ی ساده: ≥ **۱٫۵ برابر ld** و ≥ **(فاصله‌ی سیم‌ها + ۵۰) یا ۱۵۰ میلی‌متر**.
وصله‌ی فشاری، اتکایی، جوشی و مکانیکی (۹-۲۱-۴-۵ تا ۷)
- طول وصله‌ی پوششی **فشاری** (قطر ≤ ۳۴) با دو رابطه برای **fy ≤ ۴۲۰** و **fy > ۴۲۰**؛ ⚠️ در هر حال **≥ ۳۰۰ میلی‌متر**.
- وصله‌ی فشاری دو قطر متفاوت: ≥ بزرگ‌تر **ldc میلگرد بزرگ‌تر** و **طول وصله‌ی میلگرد کوچک‌تر**.
- ⚠️ **وصله‌ی اتکایی (انتها به انتها)** فقط برای میلگردهای **صرفا فشاری**؛ دو میلگرد با وسیله‌ای مثل **طوقه‌ی گوه‌دار** هم‌محور نگه داشته می‌شوند؛ فقط در اعضای دارای **خاموت بسته، تنگ، دورپیچ یا دورگیر**.
- ⚠️ انتهای میلگرد در وصله‌ی اتکایی: سطح صاف عمود با انحراف **حداکثر ۱٫۵ درجه**؛ اختلاف امتداد دو میلگرد پس از اتصال **حداکثر ۳ درجه**.
- وصله‌ی **جوشی** عمدتا برای قطر **۲۰ میلی‌متر و بیشتر** توصیه می‌شود؛ برای قطرهای زیاد **جوش نفوذی سر به سر** ارجح است؛ جوشکاری طبق **مبحث دهم**.
- در وصله‌ی مکانیکی، اثر **افزایش ابعاد میلگرد** در تأمین پوشش بتن باید منظور شود.
- ⚠️ وصله‌ی **مکانیکی یا جوشی** باید تنشی **حداقل ۱٫۲۵ برابر تنش تسلیم** را در کشش یا فشار منتقل کند.
- ⚠️ یک‌درمیان‌کردن وصله‌های مکانیکی/جوشی **الزامی نیست**، جز در **اعضای کششی** (بند کششی قوس، عضو کششی خرپا و…) که وصله‌ی میلگردهای مجاور باید **۷۵۰ میلی‌متر** فاصله داشته باشند.
گروه‌میلگردها (۹-۲۱-۵)
- ⚠️ حداکثر **چهار میلگرد** در هر گروه‌میلگرد.
- ⚠️ گروه‌میلگرد باید با آرماتور عرضی محاط شود؛ آرماتور عرضی گروه‌میلگرد **فشاری ≥ ۱۲ میلی‌متر**.
- ⚠️ در **تیرها**، میلگردهای با قطر **بیش از ۳۴ میلی‌متر** نباید به‌صورت گروه‌میلگرد به کار روند.
- ⚠️ محل قطع هر میلگرد در گروه در طول دهانه‌ی اعضای خمشی باید **حداقل ۴۰db** از محل قطع سایر میلگردهای گروه فاصله داشته باشد.
- در گروه بیش از دو میلگرد، محور همه‌ی میلگردها نباید در یک صفحه باشد و جز در محل وصله **حداکثر دو میلگرد در یک صفحه**.
- برای فاصله، پوشش و ضرایب، گروه با **میلگرد معادل هم‌مساحت** جایگزین می‌شود.
- ⚠️ طول گیرایی: گروه **۲تایی = میلگرد منفرد**؛ **۳تایی +۲۰٪**؛ **۴تایی +۳۳٪**. وصله‌های تک‌تک میلگردهای گروه نباید روی هم بیفتند.
خاموت‌ها (۹-۲۱-۶-۱)
- خاموت تا جایی که پوشش اجازه دهد تا نزدیکی **وجوه کششی و فشاری** ادامه یابد؛ خاموت برشی باید به اندازه‌ی **d از وجه فشاری** ادامه داشته باشد؛ هر خم باید **یک میلگرد طولی** را دربرگیرد.
- ⚠️ مهار خاموت: قطر **≤ ۱۶ میلی‌متر** (و ۱۸ تا ۲۵ با fy **کمتر از ۲۸۰ MPa**) → **قلاب استاندارد** دور میلگرد طولی؛ ۱۸ تا ۲۵ با fy **بیش از ۲۸۰** → قلاب + طول مدفون اضافی؛ در **تیرچه‌ها** قطر ≤ **۱۲ میلی‌متر** با قلاب استاندارد.
- خاموت U از شبکه‌ی جوشی: دو سیم طولی به فاصله‌ی **۵۰ میلی‌متر** در بالای U، یا آرایش جایگزین با قطر خم **۸ برابر قطر سیم**.
- ⚠️ خاموت **پیچشی یا یکپارچگی** باید **بسته و عمود بر محور** باشد و دو انتها با **قلاب ۱۳۵ درجه** دور میلگرد طولی؛ یا **U با خم ۱۳۵ درجه + سنجاقی** که خم ۹۰ درجه‌اش کنار وجه **محصور با بال یا دال** باشد.
- ⚠️ خاموت بسته از **دو U** (غیر پیچشی/یکپارچگی): طول وصله‌ی ساق‌ها **≥ ۱٫۳۳ برابر طول مهاری**.
تنگ‌ها (۹-۲۱-۶-۲)
- تنگ = حلقه‌ی بسته از میلگرد آجدار؛ فاصله‌ی آزاد ≥ **۱٫۳۳ برابر سنگ‌دانه**.
- ⚠️ فاصله‌ی مرکز به مرکز تنگ‌ها ≤ کمترین **۱۶ برابر قطر میلگرد طولی**، **۴۸ برابر قطر تنگ** و **کوچک‌ترین بعد عضو**.
- ⚠️ قطر تنگ: **۱۰ میلی‌متر** برای میلگرد طولی **تا ۳۲ میلی‌متر**؛ **۱۲ میلی‌متر** برای طولی **۳۴ و بزرگ‌تر** یا **گروه‌میلگرد**.
- ⚠️ تنگ مستطیلی: **هر میلگرد گوشه** و **یک‌درمیان** بقیه با خم **≤ ۱۳۵ درجه** مهار شوند؛ هیچ میلگرد بدون مهار جانبی نباید بیش از **۱۵۰ میلی‌متر** فاصله‌ی آزاد از میلگرد مهارشده داشته باشد.
- ⚠️ **مجموعه‌ی میلگردهای سردار به‌عنوان تنگ (و دورگیر) مجاز نیست**.
- ⚠️ تنگ **دایروی**: هم‌پوشانی دو انتها **≥ ۱۵۰ میلی‌متر** با قلاب استاندارد؛ هم‌پوشانی تنگ‌های متوالی در وجوه مقابل (نه روی هم).
- تنگ پیوسته‌ی پیچیده (سیم/میلگرد آجدار) مجاز است؛ مهار انتها با **یک دور اضافی**. تنگ پیچشی: قلاب ۱۳۵ درجه یا لرزه‌ای، مهار در هسته.
دورپیچ‌ها و دورگیرها (۹-۲۱-۶-۳ و ۴)
- دورپیچ: میلگرد یا سیم **پیوسته با فواصل مساوی**.
- ⚠️ فاصله‌ی آزاد دورپیچ: **حداقل بزرگ‌تر ۱٫۳۳ برابر سنگ‌دانه و ۲۵ میلی‌متر**؛ **حداکثر ۷۵ میلی‌متر**.
- ⚠️ قطر دورپیچ در بتن درجا **≥ ۱۰ میلی‌متر**.
- ⚠️ در رابطه‌ی نسبت حجمی دورپیچ، **fyt حداکثر ۷۰۰ مگاپاسکال**.
- ⚠️ مهار دورپیچ در هر انتها با **یک و نیم دور اضافی**.
- ⚠️ وصله‌ی دورپیچ: **جوشی/مکانیکی**، یا **پوششی فقط برای fy ≤ ۴۲۰**؛ طول وصله‌ی پوششی **≥ ۳۰۰ میلی‌متر** و قلاب‌ها در هسته‌ی محصور.
- ⚠️ **دورگیر** = تنگ بسته یا پیچیده‌ی پیوسته؛ می‌تواند از **چند جزء** باشد به شرط **قلاب لرزه‌ای در دو انتهای هر جزء** که یک میلگرد طولی را دربرگیرد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| فاصله‌ی آزاد یک سفره | max(۲۵ mm ، db ، ۱٫۳۳ dagg) |
| فاصله‌ی آزاد بین سفره‌ها | ≥ ۲۵ mm، میلگردها روی هم |
| فاصله‌ی آزاد طولی ستون | max(۴۰ mm ، ۱٫۵ db ، ۱٫۳۳ dagg) |
| قلاب ۱۸۰ درجه | طول مستقیم max(۴db ، ۶۵ mm) |
| قلاب ۹۰/۱۳۵ درجه‌ی عرضی | max(۶db ، ۷۵ mm) |
| قلاب لرزه‌ای | ≥ ۱۳۵° و ≥ ۶db یا ۷۵ mm (دایروی: ۹۰°) |
| سنجاقی | یک سر لرزه‌ای، یک سر ≥ ۹۰°، یک‌درمیان |
| قلاب/سر در فشار | بی‌اثر؛ مجاز نیست |
| √f'c در گیرایی | ≤ ۸٫۳ MPa |
| φ در گیرایی | اعمال نمی‌شود |
| ld حداقل | ۳۰۰ mm |
| (cb+Ktr)/db | ≤ ۲٫۵ |
| ψg: تا S420 / S500–S520 | ۱٫۰ / ۱٫۱۵ |
| ψe اپوکسی (پوشش < ۳db یا فاصله < ۶db) / سایر | ۱٫۵ / ۱٫۲ |
| ψs: < ۲۰ mm / ≥ ۲۰ mm | ۰٫۸ / ۱٫۰ |
| ψt: ≥ ۳۰۰ mm بتن زیر | ۱٫۳ |
| سقف ψt×ψe | ۱٫۷ |
| ldh و ldt حداقل | max(۸db ، ۱۵۰ mm) |
| شرایط میلگرد سردار | db ≤ ۳۴، Abrg ≥ ۴Ab، بتن معمولی، پوشش ≥ ۲db، فاصله ≥ ۳db |
| ldc حداقل | ۲۰۰ mm |
| شبکه‌ی آجدار جوشی ld | ≥ ۲۰۰ mm |
| وصله‌ی پوششی مجاز | db ≤ ۳۴ (فشار: ۴۲ به ≤ ۳۴) |
| وصله‌ی غیرتماسی | فاصله ≤ min(طول/۵ ، ۱۵۰ mm) |
| شرط وصله‌ی نوع A | As موجود ≥ ۲×لازم و حداکثر نصف وصله |
| حداقل وصله‌ی کششی/فشاری | ۳۰۰ mm |
| وصله‌ی اتکایی: انحراف | انتها ≤ ۱٫۵° ؛ امتداد ≤ ۳° |
| ظرفیت وصله‌ی مکانیکی/جوشی | ≥ ۱٫۲۵ fy |
| یک‌درمیانی وصله در عضو کششی | ۷۵۰ mm |
| گروه‌میلگرد | ≤ ۴ میلگرد؛ قطع یک‌درمیان ≥ ۴۰db |
| گروه‌میلگرد در تیر | قطر > ۳۴ ممنوع |
| ld گروه ۳ / ۴ تایی | +۲۰٪ / +۳۳٪ |
| فاصله‌ی تنگ | min(۱۶db ، ۴۸dt ، بعد کوچک) |
| قطر تنگ | ۱۰ (طولی ≤ ۳۲) / ۱۲ (≥ ۳۴ یا گروه) |
| میلگرد بدون مهار جانبی | ≤ ۱۵۰ mm فاصله‌ی آزاد |
| هم‌پوشانی تنگ دایروی | ≥ ۱۵۰ mm |
| فاصله‌ی آزاد دورپیچ | ≥ max(۱٫۳۳dagg ، ۲۵) ؛ ≤ ۷۵ mm |
| قطر دورپیچ / fyt سقف | ≥ ۱۰ mm / ≤ ۷۰۰ MPa |
| مهار دورپیچ | ۱٫۵ دور اضافی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: حداقل فاصله‌ی آزاد میلگردهای موازی در یک سفره‌ی افقی کدام است؟
الف) دو برابر قطر میلگرد
ب) بزرگ‌ترین ۴۰ میلی‌متر و ۱٫۵ برابر قطر میلگرد
ج) ۲۰ میلی‌متر
د) بزرگ‌ترین ۲۵ میلی‌متر، قطر بزرگ‌ترین میلگرد و ۱٫۳۳ برابر قطر اسمی بزرگ‌ترین سنگ‌دانه
پاسخ صحیح: گزینه د — بزرگ‌ترین ۲۵ میلی‌متر، قطر بزرگ‌ترین میلگرد و ۱٫۳۳ برابر قطر اسمی بزرگ‌ترین سنگ‌دانه
طبق ۹-۲۱-۲-۱-۱، فاصله‌ی آزاد میلگردهای موازی در یک سفره نباید کمتر از ۲۵ میلی‌متر، قطر بزرگ‌ترین میلگرد و ۱٫۳۳ برابر قطر اسمی بزرگ‌ترین سنگ‌دانه باشد.
طبق ۹-۲۱-۲-۱-۱، فاصله‌ی آزاد میلگردهای موازی در یک سفره نباید کمتر از ۲۵ میلی‌متر، قطر بزرگ‌ترین میلگرد و ۱٫۳۳ برابر قطر اسمی بزرگ‌ترین سنگ‌دانه باشد.
سوال ۲: کدام گزاره درباره‌ی **سنجاقی (قلاب دوخت)** درست است؟
الف) هر دو سر باید قلاب ۹۰ درجه داشته باشند
ب) سنجاقی می‌تواند از دو تکه وصله شود
ج) یک سر قلاب لرزه‌ای و سر دیگر قلاب حداقل ۹۰ درجه؛ سرهای ۹۰ درجه‌ی سنجاقی‌های متوالی یک‌درمیان در وجوه مقابل
د) نیازی به دربرگرفتن میلگرد طولی ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ج — یک سر قلاب لرزه‌ای و سر دیگر قلاب حداقل ۹۰ درجه؛ سرهای ۹۰ درجه‌ی سنجاقی‌های متوالی یک‌درمیان در وجوه مقابل
طبق ۹-۲۱-۲-۲-۶، سنجاقی باید یکپارچه باشد، یک انتها قلاب لرزه‌ای و انتهای دیگر قلاب حداقل ۹۰ درجه داشته باشد، میلگرد طولی پیرامونی را دربرگیرد و انتهای ۹۰ درجه‌ی سنجاقی‌های متوالی یک‌درمیان در وجوه مقابل قرار گیرد.
طبق ۹-۲۱-۲-۲-۶، سنجاقی باید یکپارچه باشد، یک انتها قلاب لرزه‌ای و انتهای دیگر قلاب حداقل ۹۰ درجه داشته باشد، میلگرد طولی پیرامونی را دربرگیرد و انتهای ۹۰ درجه‌ی سنجاقی‌های متوالی یک‌درمیان در وجوه مقابل قرار گیرد.
سوال ۳: ضریب موقعیت ψt برای میلگرد افقی که حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بتن تازه زیر آن ریخته می‌شود چقدر است؟
الف) ۱٫۰
ب) ۱٫۲
ج) ۱٫۳
د) ۱٫۵
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۱٫۳
طبق جدول ۹-۲۱-۳، ψt برای میلگردهای افقی که حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بتن تازه زیر آن‌ها ریخته می‌شود ۱٫۳ و برای سایر میلگردها ۱٫۰ است (اثر آب‌انداختگی و کاهش پیوستگی میلگرد بالایی).
طبق جدول ۹-۲۱-۳، ψt برای میلگردهای افقی که حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بتن تازه زیر آن‌ها ریخته می‌شود ۱٫۳ و برای سایر میلگردها ۱٫۰ است (اثر آب‌انداختگی و کاهش پیوستگی میلگرد بالایی).
سوال ۴: کدام شرط برای استفاده از **میلگرد آجدار سردار** در کشش **لازم نیست**؟
الف) قطر میلگرد حداکثر ۳۴ میلی‌متر
ب) سطح اتکای خالص سر حداقل ۴ برابر سطح مقطع میلگرد
ج) استفاده از بتن سبک
د) فاصله‌ی مرکز به مرکز میلگردها حداقل ۳db
پاسخ صحیح: گزینه ج — استفاده از بتن سبک
طبق ۹-۲۱-۳-۴-۱، شرایط عبارت‌اند از: قطر ≤ ۳۴ میلی‌متر، سطح اتکای خالص ≥ ۴Ab، بتن با وزن معمولی (نه سبک)، پوشش خالص ≥ ۲db و فاصله‌ی مرکز به مرکز ≥ ۳db.
طبق ۹-۲۱-۳-۴-۱، شرایط عبارت‌اند از: قطر ≤ ۳۴ میلی‌متر، سطح اتکای خالص ≥ ۴Ab، بتن با وزن معمولی (نه سبک)، پوشش خالص ≥ ۲db و فاصله‌ی مرکز به مرکز ≥ ۳db.
سوال ۵: در وصله‌ی پوششی **غیرتماسی** در اعضای خمشی، فاصله‌ی عرضی مرکز به مرکز میلگردهای وصله‌شده حداکثر چقدر است؟
الف) کمتر یک‌پنجم طول وصله و ۱۵۰ میلی‌متر
ب) کمتر یک‌سوم طول وصله و ۲۰۰ میلی‌متر
ج) ۶db
د) ۳۰۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه الف — کمتر یک‌پنجم طول وصله و ۱۵۰ میلی‌متر
طبق ۹-۲۱-۴-۱-۴، برای وصله‌ی پوششی غیرتماسی در اعضای خمشی، فاصله‌ی عرضی مرکز به مرکز میلگردهای وصله‌شده نباید از یک‌پنجم طول وصله و ۱۵۰ میلی‌متر تجاوز کند.
طبق ۹-۲۱-۴-۱-۴، برای وصله‌ی پوششی غیرتماسی در اعضای خمشی، فاصله‌ی عرضی مرکز به مرکز میلگردهای وصله‌شده نباید از یک‌پنجم طول وصله و ۱۵۰ میلی‌متر تجاوز کند.
سوال ۶: طول گیرایی میلگرد در **گروه‌میلگرد ۳تایی** نسبت به میلگرد منفرد چگونه است؟
الف) ۲۰ درصد بیشتر
ب) برابر
ج) ۳۳ درصد بیشتر
د) ۵۰ درصد بیشتر
پاسخ صحیح: گزینه الف — ۲۰ درصد بیشتر
طبق ۹-۲۱-۵-۷، طول گیرایی برای گروه‌میلگرد ۲تایی برابر میلگرد منفرد، و برای گروه‌های ۳ و ۴تایی به ترتیب ۲۰ و ۳۳ درصد بیشتر است.
طبق ۹-۲۱-۵-۷، طول گیرایی برای گروه‌میلگرد ۲تایی برابر میلگرد منفرد، و برای گروه‌های ۳ و ۴تایی به ترتیب ۲۰ و ۳۳ درصد بیشتر است.
سایر فصل‌های مبحث ۹
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: علائم و تعاریففصل ۳: مشخصات مکانیکی بتنفصل ۴: مشخصات آرماتورهافصل ۵: الزامات سیستم‌های سازه‌ایفصل ۶: تحلیل سیستم‌هافصل ۷: ضریب‌های بار و کاهش مقاومتفصل ۸: ارزیابی مقاومت مقطعفصل ۹: دال‌های یک‌طرفهفصل ۱۰: دال‌های دوطرفهفصل ۱۱: تیرهافصل ۱۲: ستون‌هافصل ۱۳: دیوارهافصل ۱۴: دیافراگم‌هافصل ۱۵: شالوده‌های بتن‌آرمهفصل ۱۶: ناحیه‌ی اتصال تیر به ستون و دال به ستونفصل ۱۷: اتصالات اعضای سازه‌ای به یکدیگرفصل ۱۸: مهار به بتنفصل ۱۹: الزامات بهره‌برداریفصل ۲۰: ضوابط ویژه برای طراحی در برابر زلزلهفصل ۲۲: مدارک طرح، الزامات ساخت و نظارتفصل ۲۳: ارزیابی مقاومت سازه‌های موجودفصل ۲۴: دوام بتن و آرماتور؛ طراحی در برابر آتش (پیوست‌های ۹-پ۱ و ۹-پ۲)فصل ۲۵: روش خرپایی (بست و بند)؛ جمع‌شدگی و خزش بتن (پیوست‌های ۹-پ۳ و ۹-پ۴)فصل ۲۶: روش ضرایب لنگر در دال‌ها؛ روش طراحی ساده (پیوست‌های ۹-پ۵ و ۹-پ۶)
مباحث مرتبط
مبحث ۹: طرح و اجرای ساختمان‌های بتن‌آرمههمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی