تجهیزات حفاظت فردی — مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان (فصل ۴)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «تجهیزات حفاظت فردی» (بند ۱۲-۴) از مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۸ سوال دارد.

فهرست مطالب

• کلیات
• کلاه ایمنی، عینک و سپر محافظ صورت
• پیکربند (حمایل‌بند کامل بدن) و طناب مهار
• ماسک تنفسی حفاظتی و گوشی حفاظتی
• کفش، پوتین، چکمه و دستکش حفاظتی
• لباس کار، جلیقه‌ی نجات و گتر حفاظتی

خلاصه درسنامه

کلیات

• تجهیزات حفاظت فردی وسایلی از قبیل کلاه ایمنی، ماسک تنفسی، گوشی حفاظتی و پاپوش‌اند که برای حذف تماس مستقیم افراد با عوامل زیان‌آور یا مخاطره‌آمیز محل کار استفاده می‌شوند.
• کارفرمایان کارگران در کارگاه ساختمانی موظف‌اند این وسایل را متناسب با نوع عوامل زیان‌آور محل کار تهیه کنند، در اختیار افراد قرار دهند، چگونگی استفاده و رعایت نشانه‌های ایمنی الزام‌کننده را آموزش دهند و بر استفاده از آن‌ها نظارت کنند.
• تجهیزات حفاظت فردی از نظر کیفیت مواد و مشخصات فنی ساخت، باید مطابق آخرین استانداردهای ملی ایران باشد؛ در نبود استاندارد ملی، باید با استانداردهای معتبر بین‌المللی پذیرفته‌شده توسط وزارت تعاون یا وزارت بهداشت منطبق باشد.
• کلیه‌ی تجهیزات حفاظت فردی باید به‌طور مستمر توسط اشخاص دارای صلاحیت بازرسی و کنترل و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض شود. تجهیزاتی که قبلا استفاده نشده‌اند، باید پیش از تحویل به کارگر، توسط شخص دارای صلاحیت بررسی و تأیید شوند؛ استفاده فقط با تأیید قبلی این شخص مجاز است.

کلاه ایمنی، عینک و سپر محافظ صورت

• در کارگاهی که احتمال وارد آمدن صدمه به سر وجود دارد، باید از کلاه ایمنی منطبق با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۴۱۹۶ استفاده شود.
• به‌هنگام کارهایی که خطرهایی برای سر و صورت و چشم ایجاد می‌کند (جوشکاری، برشکاری، آهنگری، ماسه‌پاشی، بتن‌پاشی)، باید عینک ایمنی و سپر محافظ صورت منطبق با استاندارد ملی ایران و مناسب با نوع خطر تهیه شود؛ برای کارگران ماسه‌پاش و بتن‌پاش، علاوه بر عینک و سپر، سرپوش و سربند حفاظتی نیز لازم است.
• در محل‌های دارای تابش‌های فرابنفش/مادون قرمز، گردوغبار، گازها و بخارات مضر، باید عینک حفاظتی مناسب برای پیش‌گیری از عوارض چشمی تهیه شود.
• وسایل ایمنی برای حفاظت چشم، چهره و گردن در برابر تشعشع جوشکاری باید با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۷۶۱ منطبق باشد.

پیکربند (حمایل‌بند کامل بدن) و طناب مهار

• برای هر نوع کار در ارتفاع که امکان تعبیه‌ی سازه‌ی حفاظتی برای جلوگیری از سقوط کارگر وجود ندارد (مانند جوشکاری یا کابل‌کشی در ارتفاع)، باید تجهیزات حفاظت فردی کار در ارتفاع از قبیل پیکربند، طناب مهار (طناب تکیه‌گاهی) و سایر وسایل متوقف‌کننده از نوع استاندارد تهیه شود.
• قبل از هر بار استفاده، کلیه‌ی قسمت‌ها و اجزای تجهیزات حفاظت فردی کار در ارتفاع باید از نظر نداشتن خوردگی، پارگی، بریدگی یا هر گونه عیب توسط شخص دارای صلاحیت بازدید و کنترل شود.
• کارگرانی که در عمق چاه کار می‌کنند، باید مجهز به پیکربند و طناب نجات باشند؛ انتهای آزاد طناب نجات باید در نقطه‌ی ثابتی بالای چاه محکم شود تا به محض احساس خطر، امکان بالا کشیدن و نجات کارگر وجود داشته باشد.
• سامانه‌های فردی توقف سقوط باید با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۰۳۰۲، تجهیزات حفاظت فردی در برابر سقوط از ارتفاع و پیکربند تمام بدن با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۲۰۴۶۷، و پیکربند نشیمن با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۲۰۴۶۶ منطبق باشد.

ماسک تنفسی حفاظتی و گوشی حفاظتی

• در مواردی که جلوگیری از انتشار گردوغبار، گازها و بخارات شیمیایی زیان‌آور یا تهویه‌ی محیط آلوده از لحاظ فنی ممکن نباشد، باید ماسک تنفسی حفاظتی استاندارد، مناسب با نوع کار و خطر، تهیه و در اختیار کارگران قرار گیرد.
• ماسک تنفسی غیریک‌بارمصرف استفاده‌شده، پیش از تحویل به فرد دیگر، باید با آب نیم‌گرم و صابون شسته و کاملا ضدعفونی شود؛ در زمان عدم استفاده نیز باید شستشو و ضدعفونی و در محفظه‌ی دربسته نگهداری شود.
• هرگاه در محل کار، کارگر در معرض صداهای مداوم بیش از ۷۵ دسی‌بل باشد، باید گوشی حفاظتی مطابق با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۸۶۱۱ تهیه و تحویل وی شود.
• حفاظ گوش باید همه‌روزه تمیز شود، مگر انواع یک‌بارمصرف که پس از استفاده دور انداخته می‌شود؛ گوشی‌های مشترک قبل از استفاده باید با آب نیم‌گرم و صابون شستشو و ضدعفونی شوند.

کفش، پوتین، چکمه و دستکش حفاظتی

• برای کارگرانی که پایشان در معرض خطر برخورد با اجسام داغ/تیز/برنده یا سقوط اجسام است، باید کفش و پوتین ایمنی مطابق استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۱۳۶ تهیه شود؛ برای کارگران در معرض خطر برق‌گرفتگی، کفش ایمنی مخصوص عایق برق لازم است.
• در کار الزامی در آب و در بتن‌ریزی، برای حفاظت پا در برابر بتن، رطوبت، آب و گل، باید چکمه یا نیم‌چکمه‌ی لاستیکی منطبق با استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۳۸۳ تهیه شود.
• برای حفاظت دست کارگرانی که با اشیای داغ/تیز/برنده/خشن یا مواد خورنده سروکار دارند، باید دستکش حفاظتی استاندارد و ساق‌دار تهیه شود؛ کارگرانی که با ابزار گردنده (مانند مته‌ی برقی) کار می‌کنند که خطر درگیری دستکش با قطعات گردنده دارد، نباید از هیچ نوع دستکش استفاده کنند.
• برای برق‌کاران در معرض خطر برق‌گرفتگی، باید دستکش عایق جریان برق تهیه شود.

لباس کار، جلیقه‌ی نجات و گتر حفاظتی

• لباس کار باید متناسب با نوع کار و خطرها تهیه شود، باعث بروز حادثه نشود و قسمت‌های در تماس با بدن فاقد زبری و لبه‌های تیز باشد؛ همچنین باید متناسب با اندام کارگر باشد، بدون قسمت آزاد، با جیب‌های کوچک و کم و شلوار بدون دوبل.
• برای جوشکاری و کارهای مشابه در معرض پرتاب جرقه، لباس کار استاندارد مقاوم در برابر جرقه و آتش لازم است؛ برای کارگر در هوای بارانی یا محیط مرطوب/سرد، لباس متناسب با آن شرایط باید تهیه شود.
• برای کار بر فراز یا نزدیکی آب، در مواقع خطر غرق شدن، جلیقه‌ی نجات مناسب باید تهیه و تحویل کارگر شود.
• برای حفاظت قسمت‌های پایینی ساق پای کارگر در معرض پاشش فلزات مذاب یا جرقه‌های جوشکاری/برشکاری، باید گتر حفاظتی مناسب تهیه شود.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۱۲

مباحث مرتبط

مبحث ۱۲: ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجراهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی