مبانی عمومی — مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «مبانی عمومی» (بند ۱۳-۱) از مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- مبنای مراجع و الزام بهروز بودن آنها
- نقش پیوستها و الزام رعایت آنها
- سیستم اتصال زمین منتخب
- هماهنگیهای لازم در طراحی و اجرا
خلاصه درسنامه
مبنای مراجع و الزام بهروز بودن آنها
- مراجع این مبحث مبتنی بر مقررات و استانداردهای معتبر است. چنانچه در مدت اعتبار این مبحث، ویرایشهای جدیدی از مقررات یا استانداردها به تصویب برسد، جانشین مقررات، استانداردها و معیارهای مشابه در این مبحث خواهد شد (ردیف ۱۳-۱-۱).
- لوازم، تجهیزات و دستگاهها در تأسیسات برقی ساختمانها فقط در صورتی قابل نصب و استفادهاند که طبق مشخصات یک یا چند استاندارد معتبر ساخته شده باشند؛ استفاده از هر نوع لوازم و تجهیزات غیراستاندارد اکیدا ممنوع است (ردیف ۱۳-۱-۲).
- منظور از «سازندگان» یا «سازندگان معتبر» در این مبحث، سازندگانی هستند که تولیدات آنها طبق استانداردهای معتبر بوده و مورد تأیید مؤسسات و ادارات ذیصلاح قرار گرفته باشد.
- فهرست مقررات و استانداردهای قابل استفاده به قرار مندرج در پیوست شمارهی ۱۰ است (ردیف ۱۳-۱-۳).
نقش پیوستها و الزام رعایت آنها
- برای آشنایی با سیستمهای توزیع نیرو، خلاصهای از شرح مقررات ایمنی سیستمهای نیرو در پیوست شمارهی ۱ ارائه شده و مفاد و مقررات این پیوست باید مانند بقیهی موارد این مبحث مراعات و طبق آن عمل شود (ردیف ۱۳-۱-۴).
- کلیهی پیوستهای این مبحث الزامی بوده و رعایت آنها اجباری است (ردیف ۱۳-۱-۱۰).
سیستم اتصال زمین منتخب
- سیستم الکتریکی منتخب برای کلیهی ساختمانها عموما سیستم TN، از نوع TN-C-S یا TN-S است (ردیف ۱۳-۱-۴-۱؛ پیوست شمارهی ۱).
- در همه یا جزئی از ساختمانهایی که به علت کار انجامشده یا دلایل موجه دیگر، از سیستمهای نوع IT و TT یا روشهای ایمنی دیگر (مانند ولتاژ خیلی پایین حفاظتی با اتصال زمین یا محیطهای با ولتاژ خیلی پایین ایمنی بدون اتصال زمین) استفاده میشود، باید ضمن رعایت کلیات این مقررات، آییننامههای معتبر دیگر ردیف ۱۳-۱-۳ نیز رعایت شود (ردیف ۱۳-۱-۴-۲).
هماهنگیهای لازم در طراحی و اجرا
- شدت روشنایی مصنوعی برای هر نوع محیط کار باید بر اساس مقادیر ذکرشده در جدول شمارهی پ۲-۵ (شدت روشنایی، پیوست شمارهی ۲) انتخاب شود (ردیف ۱۳-۱-۵).
- یکی از شرایط مهم در تهیهی طرح تأسیسات برقی، پیشبینی و برآورد هرچه دقیقتر درخواست نیروی برق (تقاضا/دیماند) یا حداکثر توان مصرفی است؛ پیوست شمارهی ۳ همراه با مفاد بخش ۱۳-۴ راهنمای مفیدی برای این منظور است (ردیف ۱۳-۱-۶).
- بهکارگیری نشانههای ترسیمی متعارف و مرسوم در کلیهی نقشهها و مدارک الزامی است (ردیف ۱۳-۱-۷).
- در کلیهی مراحل، بهخصوص مراحل اولیهی طرح و اجرای کارهای ساختمانی و تأسیساتی، همکاری نزدیک بین همهی دستاندرکاران (طراحان و اجراکنندگان ساختمان و تأسیسات) لازم است تا تبادل اطلاعات بهموقع انجام شود (ردیف ۱۳-۱-۸).
- برای اطلاع از نظرات، مقررات و دستورالعملهای مقامات تأمینکنندهی سرویسهای زیربنایی (برق، تلفن، آتشنشانی و غیره) باید بهموقع هماهنگیهای لازم انجام و تا خاتمهی کار ادامه یابد؛ رعایت مقررات هر یک از این سازمانها، بهخصوص قانون حریم شبکههای برق، اجباری است (پیوست شمارهی ۷؛ ردیف ۱۳-۱-۹).
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| سیستم الکتریکی منتخب برای همهی ساختمانها | سیستم TN از نوع TN-C-S یا TN-S |
| مرجع خلاصهی مقررات ایمنی سیستمهای نیرو | پیوست شمارهی ۱ |
| مرجع جدول شدت روشنایی مصنوعی | جدول پ۲-۵، پیوست شمارهی ۲ |
| مرجع مبانی ضریب همزمانی/برآورد دیماند | پیوست شمارهی ۳ + بخش ۱۳-۴ |
| مرجع فهرست مقررات و استانداردهای قابل استفاده | پیوست شمارهی ۱۰ |
| مرجع حریم شبکههای برق | پیوست شمارهی ۷ |
| الزام رعایت پیوستها | کلیهی پیوستهای مبحث الزامی و رعایت آنها اجباری است |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق ردیف ۱۳-۱-۱، اگر در مدت اعتبار مبحث ۱۳ ویرایش جدیدی از یک استاندارد به تصویب برسد، چه اتفاقی میافتد؟
الف) مبحث تا ویرایش بعدی خودش بدون تغییر باقی میماند
ب) ویرایش جدید جانشین مقررات و استانداردهای مشابه در همین مبحث میشود
ج) فقط با تصویب مجدد دفتر تدوین مقررات قابل اعمال است
د) ویرایش جدید هرگز در این مبحث اثری ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ب — ویرایش جدید جانشین مقررات و استانداردهای مشابه در همین مبحث میشود
طبق ردیف ۱۳-۱-۱، چنانچه در مدت اعتبار این مبحث ویرایشهای جدیدی از مقررات یا استانداردها به تصویب برسد، جانشین مقررات، استانداردها و معیارهای مشابه در این مبحث خواهد شد.
طبق ردیف ۱۳-۱-۱، چنانچه در مدت اعتبار این مبحث ویرایشهای جدیدی از مقررات یا استانداردها به تصویب برسد، جانشین مقررات، استانداردها و معیارهای مشابه در این مبحث خواهد شد.
سوال ۲: طبق ردیف ۱۳-۱-۲، استفاده از چه نوع لوازم و تجهیزاتی در تأسیسات برقی ساختمانها ممنوع است؟
الف) لوازمی که وزن آنها بیش از حد معمول باشد
ب) لوازم غیراستاندارد، یعنی لوازمی که طبق یک یا چند استاندارد معتبر ساخته نشده باشند
ج) فقط لوازم وارداتی
د) فقط لوازمی که رنگ بدنهی آنها نامتعارف باشد
پاسخ صحیح: گزینه ب — لوازم غیراستاندارد، یعنی لوازمی که طبق یک یا چند استاندارد معتبر ساخته نشده باشند
طبق ردیف ۱۳-۱-۲، فقط لوازم و تجهیزاتی قابل نصب و استفادهاند که طبق مشخصات یک یا چند استاندارد معتبر ساخته شده باشند و استفاده از هر نوع لوازم و تجهیزات غیراستاندارد اکیدا ممنوع است.
طبق ردیف ۱۳-۱-۲، فقط لوازم و تجهیزاتی قابل نصب و استفادهاند که طبق مشخصات یک یا چند استاندارد معتبر ساخته شده باشند و استفاده از هر نوع لوازم و تجهیزات غیراستاندارد اکیدا ممنوع است.
سوال ۳: فهرست مقررات و استانداردهای قابل استفاده در مبحث ۱۳ در کجا آمده است؟
الف) پیوست شمارهی ۱
ب) پیوست شمارهی ۳
ج) پیوست شمارهی ۷
د) پیوست شمارهی ۱۰
پاسخ صحیح: گزینه د — پیوست شمارهی ۱۰
طبق ردیف ۱۳-۱-۳، فهرست مقررات و استانداردهای قابل استفاده به قرار مندرج در پیوست شمارهی ۱۰ است.
طبق ردیف ۱۳-۱-۳، فهرست مقررات و استانداردهای قابل استفاده به قرار مندرج در پیوست شمارهی ۱۰ است.
سوال ۴: سیستم الکتریکی منتخب برای کلیهی ساختمانها طبق ردیف ۱۳-۱-۴-۱ عموما کدام است؟
الف) سیستم IT
ب) سیستم TT
ج) سیستم TN از نوع TN-C-S یا TN-S
د) سیستم TN-C بهتنهایی، بدون استثنا
پاسخ صحیح: گزینه ج — سیستم TN از نوع TN-C-S یا TN-S
طبق ردیف ۱۳-۱-۴-۱، سیستم الکتریکی منتخب برای کلیهی ساختمانها عموما سیستم TN از نوع TN-C-S یا TN-S است (پیوست شمارهی ۱).
طبق ردیف ۱۳-۱-۴-۱، سیستم الکتریکی منتخب برای کلیهی ساختمانها عموما سیستم TN از نوع TN-C-S یا TN-S است (پیوست شمارهی ۱).
سوال ۵: شدت روشنایی مصنوعی هر نوع محیط کار باید بر اساس کدام مرجع انتخاب شود؟
الف) سلیقهی طراح
ب) جدول شمارهی پ۲-۵ (پیوست شمارهی ۲)
ج) استاندارد داخلی سازندهی لامپ
د) پیوست شمارهی ۷
پاسخ صحیح: گزینه ب — جدول شمارهی پ۲-۵ (پیوست شمارهی ۲)
طبق ردیف ۱۳-۱-۵، شدت روشنایی مصنوعی برای هر نوع محیط کار باید بر اساس مقادیر جدول شمارهی پ۲-۵ (شدت روشنایی، پیوست شمارهی ۲) انتخاب شود.
طبق ردیف ۱۳-۱-۵، شدت روشنایی مصنوعی برای هر نوع محیط کار باید بر اساس مقادیر جدول شمارهی پ۲-۵ (شدت روشنایی، پیوست شمارهی ۲) انتخاب شود.
سوال ۶: برای برآورد دقیق درخواست نیروی برق (دیماند)، مبحث کدام مرجع را راهنمای مفید معرفی میکند؟
الف) پیوست شمارهی ۳ همراه با مفاد بخش ۱۳-۴
ب) پیوست شمارهی ۶ همراه با بخش ۱۳-۸
ج) پیوست شمارهی ۹ (واژهنامه)
د) فقط تجربهی شخصی طراح
پاسخ صحیح: گزینه الف — پیوست شمارهی ۳ همراه با مفاد بخش ۱۳-۴
طبق ردیف ۱۳-۱-۶، پیوست شمارهی ۳ همراه با مفاد بخش ۱۳-۴ و سایر قسمتهای مقررات، راهنمای مفیدی برای برآورد هرچه دقیقتر درخواست نیروی برق است.
طبق ردیف ۱۳-۱-۶، پیوست شمارهی ۳ همراه با مفاد بخش ۱۳-۴ و سایر قسمتهای مقررات، راهنمای مفیدی برای برآورد هرچه دقیقتر درخواست نیروی برق است.
سایر فصلهای مبحث ۱۳
فصل ۲: کلیاتفصل ۳: اصول اساسی در تأسیسات برقفصل ۴: برآورد درخواست نیروی برق (تقاضا، دیماند)فصل ۵: منابع تأمین نیروی برق (سرویس مشترک)فصل ۶: تابلوهای توزیع نیرو، تجهیزات، وسایل حفاظت و کنترلفصل ۷: مدارها (کابلکشی - سیمکشی)فصل ۸: تجهیزات سیمکشیفصل ۹: تأسیسات جریان ضعیففصل ۱۰: محیطهای عادی و مخصوصفصل ۱۱: محتوای نقشهها و مدارک فنی طرح تأسیسات برقی
مباحث مرتبط
مبحث ۱۳: طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی