کلیات — مبحث ۲۳ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «کلیات» (بند ۱-۱-۲۳) از مبحث بیست و سوم مقررات ملی ساختمان (الزامات ترافیکی ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- هدف از تدوین مبحث ۲۳
- دامنه‌ی شمول و رابطه با آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری
- هماهنگی با سایر مباحث و مرجع رفع ابهام
خلاصه درسنامه
هدف از تدوین مبحث ۲۳
- هدف از تدوین مبحث ۲۳ (الزامات ترافیکی ساختمان)، تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی مرتبط با ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل اطراف ساختمان و در ورودی و خروجی محوطه‌های عبور و مرور وسایل نقلیه‌ی موتوری و عابرین و دوچرخه‌سواران است.
- این مبحث می‌خواهد الزامات ترافیکی در طراحی ساختمان به نحوی مطلوب رعایت شود و نیز اثرات احداث ساختمان‌ها در حین ساخت و در دوره‌ی بهره‌برداری به حداقل ممکن کاهش یابد.
- در این مبحث سه دسته ضابطه ارائه می‌شود: (۱) دسترسی وسایل نقلیه و عابرین پیاده به ساختمان و مسیر حرکتی آن‌ها در داخل ساختمان، (۲) مدیریت ترافیک شبکه‌ی معابر بلافصل کارگاه، و (۳) اصول ایمنی.
- این مبحث می‌تواند درباره‌ی احداث، بهسازی، نوسازی، تغییر کاربری، تعمیر، تجهیز، توسعه، فعالیت‌های طراحی، آزمایش، نگهداری و بهره‌برداری از ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر پیرامونی نیز کاربرد داشته باشد.
دامنه‌ی شمول و رابطه با آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری
- رعایت ضوابط و مقررات این مبحث در ساختمان‌های واقع در دامنه‌ی شمول آن الزامی است.
- از زمان ابلاغ این ویرایش از مبحث بیست‌وسوم، به‌صورت به‌روزرسانی ضوابط قبلی مندرج بین این مبحث و آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری (ویرایش ۱۳۹۹)، ضوابط آیین‌نامه‌ی مذکور ملاک خواهد بود؛ و در صورت مغایرت با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان، ضوابط مباحث ۲۲گانه ملاک عمل می‌باشد.
- عملیات عمران و ابنیه‌ی شهری مانند پل‌ها، تونل‌ها و حفاری‌های تأسیسات شهری مشمول مقررات این مبحث نمی‌شوند، ولی رعایت ضوابط ایمنی ترافیکی در حین عملیات اجرایی توصیه می‌شود.
- الزامات ترافیکی ساختمان‌های خارج از گروه‌های «الف» تا «د» (مندرج در مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان)، مانند ساختمان‌های میراثی و در بافت‌های تاریخی، به ویرایش‌های بعدی موکول شده است. ویرایش‌های بعدی هم‌چنین به نیازهای بارانداز و بارگیری و گردش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی پلاک‌های بزرگ خواهند پرداخت.
هماهنگی با سایر مباحث و مرجع رفع ابهام
- هم‌راه با این مبحث باید ضوابط سایر مباحث مقررات ملی ساختمان نیز رعایت شوند: روند صدور مجوزها (مبحث دوم)، چگونگی حفاظت ساختمان در برابر آتش‌سوزی (مبحث سوم)، الزامات عمومی ساختمان (مبحث چهارم)، الزامات ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا (مبحث دوازدهم)، الزامات علائم و تابلوها (مبحث یازدهم) و پدافند غیرعامل (مبحث بیستم).
- در کلیه‌ی مواردی که ضوابط این مبحث دارای ابهام یا سکوت می‌باشد، استعلام از دفتر مقررات ملی ساختمان وزارت راه و شهرسازی ملاک عمل خواهد بود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| هدف اصلی مبحث ۲۳ | تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل آن‌ها |
| سه دسته‌ی ضوابط این مبحث | دسترسی سواره/پیاده به و در ساختمان؛ مدیریت ترافیک حین ساخت؛ اصول ایمنی |
| رابطه با آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری ۱۳۹۹ | ضوابط آیین‌نامه به‌روزرسانی‌کننده‌ی مقررات مشترک قبلی است |
| عملیات عمران شهری مانند پل و تونل | مشمول این مبحث نیستند (رعایت ایمنی ترافیکی توصیه می‌شود) |
| ساختمان‌های خارج از گروه‌های الف تا د (مثل میراث فرهنگی) | الزاماتشان به ویرایش‌های بعدی مبحث موکول شده |
| مرجع رفع ابهام یا سکوت مبحث | دفتر مقررات ملی ساختمان وزارت راه و شهرسازی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: هدف اصلی از تدوین مبحث ۲۳ (الزامات ترافیکی ساختمان) چیست؟
الف) تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی مرتبط با ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل اطراف آن‌ها
ب) تعیین الزامات عایق‌بندی صوتی ساختمان
ج) تعیین ضوابط بار برف و زلزله بر سازه
د) تعیین الزامات مصرف انرژی ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه الف — تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی مرتبط با ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل اطراف آن‌ها
طبق بند ۲۳-۱-۱-۱، هدف از تدوین این مبحث تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی مرتبط با ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل اطراف ساختمان و ورودی/خروجی محوطه‌هاست.
طبق بند ۲۳-۱-۱-۱، هدف از تدوین این مبحث تعیین ضوابط و مقررات ترافیکی مرتبط با ساختمان‌ها و شبکه‌ی معابر بلافصل اطراف ساختمان و ورودی/خروجی محوطه‌هاست.
سوال ۲: طبق بند ۲۳-۱-۱-۱، این مبحث چه سه دسته ضابطه را ارائه می‌دهد؟
الف) دسترسی وسایل نقلیه و عابرین پیاده به ساختمان و مسیر حرکتی آن‌ها در داخل ساختمان، مدیریت ترافیک شبکه‌ی معابر بلافصل کارگاه، و اصول ایمنی
ب) طراحی معماری، محاسبات سازه، و تأسیسات مکانیکی
ج) عایق‌بندی حرارتی، صوتی و رطوبتی
د) تهویه، روشنایی و آسانسور
پاسخ صحیح: گزینه الف — دسترسی وسایل نقلیه و عابرین پیاده به ساختمان و مسیر حرکتی آن‌ها در داخل ساختمان، مدیریت ترافیک شبکه‌ی معابر بلافصل کارگاه، و اصول ایمنی
بند ۲۳-۱-۱-۱ تصریح می‌کند ضوابط مرتبط با دسترسی وسایل نقلیه و عابرین پیاده به ساختمان و مسیر حرکتی‌شان در داخل، مدیریت ترافیک شبکه‌ی معابر بلافصل کارگاه و اصول ایمنی در این مبحث ارائه می‌شود.
بند ۲۳-۱-۱-۱ تصریح می‌کند ضوابط مرتبط با دسترسی وسایل نقلیه و عابرین پیاده به ساختمان و مسیر حرکتی‌شان در داخل، مدیریت ترافیک شبکه‌ی معابر بلافصل کارگاه و اصول ایمنی در این مبحث ارائه می‌شود.
سوال ۳: در صورت مغایرت ضوابط آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان، کدام ملاک عمل است؟
الف) ضوابط مباحث ۲۲گانه‌ی مقررات ملی ساختمان
ب) همواره خود آیین‌نامه‌ی راه‌های شهری
ج) نظر شخصی مهندس ناظر
د) استانداردهای بین‌المللی به‌طور خودکار
پاسخ صحیح: گزینه الف — ضوابط مباحث ۲۲گانه‌ی مقررات ملی ساختمان
طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، در صورت مغایرت با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان، ضوابط مباحث ۲۲گانه ملاک عمل می‌باشد.
طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، در صورت مغایرت با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان، ضوابط مباحث ۲۲گانه ملاک عمل می‌باشد.
سوال ۴: کدام نوع عملیات، طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، مشمول مقررات مبحث ۲۳ نیست (هرچند رعایت ایمنی ترافیکی در حین اجرایشان توصیه می‌شود)؟
الف) عملیات عمران و ابنیه‌ی شهری مانند پل‌ها، تونل‌ها و حفاری‌های تأسیسات شهری
ب) احداث ساختمان مسکونی نوگذار
ج) تغییر کاربری یک ساختمان موجود
د) بهسازی یک ساختمان اداری
پاسخ صحیح: گزینه الف — عملیات عمران و ابنیه‌ی شهری مانند پل‌ها، تونل‌ها و حفاری‌های تأسیسات شهری
طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، عملیات عمران و ابنیه‌ی شهری مانند پل‌ها، تونل‌ها و حفاری‌های تأسیسات شهری مشمول مقررات این مبحث نمی‌شوند، هرچند رعایت ضوابط ایمنی ترافیکی در حین عملیات اجرایی توصیه می‌شود.
طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، عملیات عمران و ابنیه‌ی شهری مانند پل‌ها، تونل‌ها و حفاری‌های تأسیسات شهری مشمول مقررات این مبحث نمی‌شوند، هرچند رعایت ضوابط ایمنی ترافیکی در حین عملیات اجرایی توصیه می‌شود.
سوال ۵: کدام موضوع، طبق بند ۲۳-۱-۱-۲، به ویرایش‌های بعدی مبحث ۲۳ واگذار شده است؟
الف) نیازهای بارانداز و بارگیری و گردش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی پلاک‌های بزرگ
ب) ضوابط اندازه‌ی پارکینگ عمود
ج) تعریف سطح خدمت (LOS)
د) الزامات عرض رمپ پارکینگ
پاسخ صحیح: گزینه الف — نیازهای بارانداز و بارگیری و گردش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی پلاک‌های بزرگ
طبق انتهای بند ۲۳-۱-۱-۲، ویرایش‌های بعدی مبحث به نیازهای بارانداز و بارگیری و گردش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی پلاک‌های بزرگ خواهند پرداخت — یعنی این موضوع در ویرایش حاضر پوشش داده نشده است.
طبق انتهای بند ۲۳-۱-۱-۲، ویرایش‌های بعدی مبحث به نیازهای بارانداز و بارگیری و گردش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی پلاک‌های بزرگ خواهند پرداخت — یعنی این موضوع در ویرایش حاضر پوشش داده نشده است.
سوال ۶: مطابق بند ۲۳-۱-۱-۳، رعایت ضوابط کدام مباحث، هم‌راه با مبحث ۲۳، لازم است؟
الف) مبحث دوم (صدور مجوزها)، سوم (حفاظت در برابر آتش‌سوزی)، چهارم (الزامات عمومی)، دوازدهم (ایمنی و حفاظت کار)، یازدهم (علائم و تابلوها) و بیستم (پدافند غیرعامل)
ب) فقط مبحث چهارم
ج) فقط مباحث سازه‌ای (ششم، نهم و دهم)
د) فقط مبحث نوزدهم (مدیریت انرژی)
پاسخ صحیح: گزینه الف — مبحث دوم (صدور مجوزها)، سوم (حفاظت در برابر آتش‌سوزی)، چهارم (الزامات عمومی)، دوازدهم (ایمنی و حفاظت کار)، یازدهم (علائم و تابلوها) و بیستم (پدافند غیرعامل)
بند ۲۳-۱-۱-۳ روند صدور مجوزها (مبحث دوم)، حفاظت در برابر آتش‌سوزی (مبحث سوم)، الزامات عمومی ساختمان (مبحث چهارم)، ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا (مبحث دوازدهم)، علائم و تابلوها (مبحث یازدهم) و پدافند غیرعامل (مبحث بیستم) را برمی‌شمرد.
بند ۲۳-۱-۱-۳ روند صدور مجوزها (مبحث دوم)، حفاظت در برابر آتش‌سوزی (مبحث سوم)، الزامات عمومی ساختمان (مبحث چهارم)، ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا (مبحث دوازدهم)، علائم و تابلوها (مبحث یازدهم) و پدافند غیرعامل (مبحث بیستم) را برمی‌شمرد.
سایر فصل‌های مبحث ۲۳
فصل ۲: تعاریففصل ۳: طبقه‌بندی معابر و ساختمان‌های مشمول خدمات مهندسی ترافیکفصل ۴: اصول اثرسنجی ترافیکی ساختمان‌هافصل ۵: کلیات ضوابط ایمنی ترافیکی ساختمان‌ها (حین ساخت)فصل ۶: الزامات مدیریت ترافیک حین ساختفصل ۷: گردش سواره در ساختمان و پارکینگ‌هافصل ۸: گردش پیاده در ساختمانفصل ۹: تجهیزات هدایت ترافیکی و ایمنی مسیر داخل ساختمان‌ها و محوطه‌ها
مباحث مرتبط
مبحث ۲۳: الزامات ترافیکی ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی