فصل دهم — مشخصات مصالح، برآورد و طراحی لوله‌کشی — مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۰)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «فصل دهم — مشخصات مصالح، برآورد و طراحی لوله‌کشی» (بند ۱۰-۱۷) از مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان (سامانه گاز طبیعی در ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۲۰ سوال دارد.

فهرست مطالب

• ۱-۱-۱۰-۱۷ لوله‌ها
• ۲-۱-۱۰-۱۷ اتصالات
• ۴-۱ و ۹-۱-۱۰-۱۷ شیرها و واشر
• ۳-۱ و ۷-۱ تا ۸-۱-۱۰-۱۷ آب‌بندی و جوشکاری
• ۲-۱۰-۱۷ برآورد مصرف و طراحی لوله‌کشی
• ۶-۲-۱۰-۱۷ محل نصب رگولاتور
• ۷-۲ تا ۱۱-۲-۱۰-۱۷ افت فشار، سرعت و تعیین قطر

خلاصه درسنامه

۱-۱-۱۰-۱۷ لوله‌ها

• لوله‌های فولادی: بدون‌درز یا درزدار، مطابق ISIRI 3360، EN 10255، API 5L Grade B یا IGS-M-PL-001.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: لوله‌های پلی‌اتیلن فقط به‌صورت مدفون، برای شبکه‌های گازرسانی شهری/محوطه‌ی مجتمع مجازند — استفاده‌ی آن‌ها در داخل ساختمان یا به‌صورت روکار، مطلقا ممنوع است.
• لوله‌های مسی فقط برای اتصال لوازم گازسوز، با فشار حداکثر ۱/۴ psi و طول حداکثر ۱٫۲۰ متر مجازند؛ استفاده از آن‌ها به‌عنوان بخشی از سیستم لوله‌کشی (روکار یا توکار)، ممنوع است.

۲-۱-۱۰-۱۷ اتصالات

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: در لوله‌کشی توکار و روکار بالاتر ۲ اینچ، همه‌ی اتصالات باید از نوع جوشی فولادی بدون‌درز باشند (ASTM A-234 Grade WPB، کربن حداکثر ۰٫۲۵٪، ضخامت حداقل رده‌ی ۴۰).
• استفاده از اتصالات دنده‌ای، به‌استثنای ورودی‌وخروجی رگولاتور، کنتور و شیر قفل‌شونده در علمک‌ها، ممنوع است.
• فلنج‌ها باید فولادی گردن‌جوشی، ASTM A-105، کلاس ۱۵۰ باشند؛ کاربرد اتصالات فلنجی به‌صورت مدفون مجاز نیست.
• اتصالات پلی‌اتیلن فقط از نوع الکتروفیوژن مجازند؛ جوش لب‌به‌لب یا اتصال مکانیکی برای پلی‌اتیلن ممنوع است.

۴-۱ و ۹-۱-۱۰-۱۷ شیرها و واشر

• شیرهای فلزی شبکه باید از نوع ربع‌گرد توپکی/سماوری، فولادی ASTM A216 GRWCB، کلاس ۱۵۰ باشند.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: شیرهای مدفون شبکه باید از نوع جوشی با ساقه‌ی بلند باشند و حوضچه‌ی بازدید داشته باشند.
• واشر فلنج باید از الیاف فشرده‌ی نسوز باشد؛ اگر الیاف فلزی دارد، باید تا دمای ۵۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد مقاومت کند؛ هر بار بازشدن فلنج، واشر باید تعویض شود.

۳-۱ و ۷-۱ تا ۸-۱-۱۰-۱۷ آب‌بندی و جوشکاری

• آب‌بندی اتصالات دنده‌ای فقط با نوار تفلون مجاز است — نخ کنفی و خمیر آب‌بندی متداول لوله‌ی آب، برای گاز ممنوع است.
• جوشکاری لوله‌ی پلی‌اتیلن فقط با دستگاه جوش الکتروفیوژن، مطابق IGS-M-PL-016 انجام می‌شود.
• الکترودهای جوشکاری لوله‌ی API 5L Grade B باید مطابق AWS-E-6010 یا ISIRI-871 باشند؛ الکترودهای آسیب‌دیده باید مردود و از کارگاه خارج شوند.

۲-۱۰-۱۷ برآورد مصرف و طراحی لوله‌کشی

• برآورد مصرف گاز بر مبنای ظرفیت حرارتی سازنده‌ی دستگاه‌ها و ارزش حرارتی گاز طبیعی است؛ برای شهرک‌های مسکونی‌وصنعتی، باید از نرم‌افزارهای موردتأیید شرکت ملی گاز استفاده شود.
• مصرف کل سیستم بر مبنای کارکرد هم‌زمان همه‌ی دستگاه‌های گازسوز در حداکثر ظرفیتشان محاسبه می‌شود.

۶-۲-۱۰-۱۷ محل نصب رگولاتور

• محل نصب رگولاتور باید مستقیما با فضای آزاد در ارتباط باشد؛ در غیراین‌صورت، ونت رگولاتور باید با لوله‌کشی مناسب به فضای ایمن هدایت شود.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اتصال ونت رگولاتور به مجرای دودکش دستگاه‌ها، به هیچ‌وجه مجاز نیست؛ رگولاتور باید شیر قطع‌کن فشار بالا و فشار پایین (پیش‌وپس رگولاتور) داشته باشد.

۷-۲ تا ۱۱-۲-۱۰-۱۷ افت فشار، سرعت و تعیین قطر

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: افت فشار طراحی‌شده در سیستم، در حداکثر جریان گاز، در هیچ نقطه‌ی مصرفی نباید از ۱۰ درصد فشار اولیه تجاوز کند.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: حداکثر سرعت گاز در سیستم لوله‌کشی نباید از ۲۰ متر بر ثانیه تجاوز کند.
• فرمول وایموث برای لوله‌های با قطر اسمی ۱۲ اینچ یا کمتر و فشار بیش از ۰٫۳۵ کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع (۵ پوند بر اینچ‌مربع) به‌کار می‌رود.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۱۷

مباحث مرتبط

مبحث ۱۷: سامانه گاز طبیعی در ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی