فصل پانزدهم — کنترل کیفیت، آزمایش و تزریق گاز — مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «فصل پانزدهم — کنترل کیفیت، آزمایش و تزریق گاز» (بند ۱۵-۱۷) از مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان (سامانه گاز طبیعی در ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
- ۱۷-۱۵-۲ آزمایش
- ۱۷-۱۵-۳ و ۴ تجهیزات و کالیبراسیون
- ۱۷-۱۵-۵ تا ۷ مسئولیتها
- ۱۷-۱۵-۸ اقدامات پیش از آزمایش
- ۱۷-۱۵-۹ مراحل آزمایش مقاومتونشتی
- ۱۷-۱۵-۹(۴) قبولی آزمایش
- ۱۷-۱۵-۹(۵ و ۶) قطعات غیرمدفون و اتصال نهایی
خلاصه درسنامه
۱۷-۱۵-۲ آزمایش
- آزمایش فشارپذیری شبکه، شامل آزمایش مقاومت و آزمایش نشتی است؛ در این بخش از مبحث، این دو آزمایش بهصورت توأم و همزمان انجام میشوند (بر خلاف بخش اول که دو مرحلهی جداگانه بود).
۱۷-۱۵-۳ و ۴ تجهیزات و کالیبراسیون
- فشارسنج وزنهای و دستگاه ثبت فشار، باید دامنهی کارکرد صفر تا ۲۰۰ پوند بر اینچمربع داشته باشند؛ دستگاه ثبت دما، دامنهی ۲۰- تا ۵۰ درجهی سلسیوس.
- ⚠️ نکتهی کلیدی: گواهینامهی کالیبراسیون همهی دستگاهها نباید بیش از سه ماه از زمان صدورش گذشته باشد.
۱۷-۱۵-۵ تا ۷ مسئولیتها
- مسئولیت تأمین تجهیزات آزمایش و ایمنی عملیات آزمایش، بر عهدهی مجری است.
- ⚠️ نکتهی کلیدی: مجری باید برنامهی جزءبهجزء آزمایشها را حداقل یک هفته پیش، بهصورت کتبی، به ناظر اعلام کند.
۱۷-۱۵-۸ اقدامات پیش از آزمایش
- ⚠️ نکتهی کلیدی: آزمایش شبکهای که قسمتی از آن مدفون و قسمتی غیرمدفون باشد، ممنوع است — باید یا کاملا مدفون یا کاملا غیرمدفون آزمایش شود.
- برای جداسازی بخشی از شبکه جهت آزمایش، فقط اتصال دائمی (پیشازجوش) یا فلنج مجاز است؛ استفاده از شیر برای این جداسازی مجاز نیست.
۱۷-۱۵-۹ مراحل آزمایش مقاومتونشتی
- دستگاه ثبت درجهحرارت باید در فاصلهی حداقل ۳۰ متری انتهای لولهکشی، روی لوله، نصب شود.
- ⚠️ نکتهی کلیدی: شبکه با هوای فشرده تا فشار ۱۰۰ پوند بر اینچمربع پر میشود؛ ابتدا دوران یکنواختی حداقل ۲۴ ساعته (برای تثبیت دماوفشار)، سپس آزمایش اصلی مقاومتونشتی بهمدت ۴۸ ساعت انجام میشود.
- در طول ۴۸ ساعت آزمایش، فشار باید رأس هر ساعت، و دمای زمین هر دو ساعت یکبار، قرائتوثبت شود.
۱۷-۱۵-۹(۴) قبولی آزمایش
- ⚠️ نکتهی کلیدی: فشار آزمایش مقاومتونشتی، برای همهی فشارهای بهرهبرداری این بخش (۲ تا ۶۰ psi)، ثابت و برابر ۱۰۰ پوند بر اینچمربع است.
- آزمایش قبول است اگر افت فشار نهایی کمتر از ۰٫۲ psi باشد؛ اگر دقیقا ۰٫۲ psi باشد، آزمایش تمدید میشود؛ اگر بیشتر از ۰٫۲ psi باشد، آزمایش مردود است.
۱۷-۱۵-۹(۵ و ۶) قطعات غیرمدفون و اتصال نهایی
- آزمایش قطعات غیرمدفون (پیش از دفن): با هوای فشردهی ۱۰۰ psi، بهمدت ۴ ساعت، بدون هیچگونه افت فشار.
- ⚠️ نکتهی کلیدی: جوش نهایی اتصال قطعات آزمایششده به یکدیگر، باید پرتونگاری شود؛ تا دریافت و تأیید نتیجهی پرتونگاری، خاکریزی و دفن آن ممنوع است.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| نوع آزمایش فشارپذیری این بخش | مقاومت و نشتی، توأم و همزمان |
| دامنهی کارکرد فشارسنج وزنهای/دستگاه ثبت فشار | صفر تا ۲۰۰ psi |
| اعتبار گواهینامهی کالیبراسیون دستگاهها | حداکثر ۳ ماه |
| مهلت اعلام برنامهی آزمایش به ناظر | حداقل یک هفته پیش، کتبا |
| آزمایش شبکهی نیمهمدفون | ممنوع — باید کاملا مدفون یا غیرمدفون باشد |
| روش مجاز جداسازی بخشی برای آزمایش | اتصال دائمی (پیشجوش) یا فلنج — نه شیر |
| فاصلهی دستگاه ثبت دما از انتهای لولهکشی | حداقل ۳۰ متر |
| فشار پرکردن شبکه با هوای فشرده | ۱۰۰ پوند بر اینچمربع |
| مدت دوران یکنواختی / آزمایش اصلی | ۲۴ ساعت / ۴۸ ساعت |
| فشار آزمایش مقاومتونشتی (همهی فشارهای بهرهبرداری) | ۱۰۰ psi |
| حد قبولی افت فشار | کمتر از ۰٫۲ psi |
| مدت آزمایش قطعات غیرمدفون | ۴ ساعت، بدون هیچ افت فشار |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: در این بخش از مبحث (مصرفکنندگان عمده)، آزمایش مقاومت و آزمایش نشتی چگونه انجام میشوند؟
الف) همیشه دو مرحلهی کاملا جداگانه
ب) بهصورت توأم و همزمان
ج) فقط آزمایش نشتی کافی است
د) فقط آزمایش مقاومت کافی است
پاسخ صحیح: گزینه ب — بهصورت توأم و همزمان
بند ۱۷-۱۵-۲: در این شبکهها، آزمایش مقاومت و نشتی بهصورت توأم و همزمان انجام میشود.
بند ۱۷-۱۵-۲: در این شبکهها، آزمایش مقاومت و نشتی بهصورت توأم و همزمان انجام میشود.
سوال ۲: مجری باید برنامهی جزءبهجزء آزمایشها را چه زمانی به ناظر اعلام کند؟
الف) همان روز آزمایش
ب) حداقل یک هفته پیش، کتبا
ج) فقط شفاها، بدون مهلت خاص
د) یک ماه پیش
پاسخ صحیح: گزینه ب — حداقل یک هفته پیش، کتبا
بند ۱۷-۱۵-۶: مجری باید برنامه را حداقل یک هفته پیش، بهصورت کتبی، به ناظر اعلام کند.
بند ۱۷-۱۵-۶: مجری باید برنامه را حداقل یک هفته پیش، بهصورت کتبی، به ناظر اعلام کند.
سوال ۳: دستگاه ثبت درجهحرارت، باید در چه فاصلهای از انتهای لولهکشی نصب شود؟
الف) حداقل ۵ متر
ب) حداقل ۱۰ متر
ج) حداقل ۳۰ متر
د) حداقل ۱۰۰ متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — حداقل ۳۰ متر
بند ۱-۱۷-۱۵-۹: این دستگاه باید در فاصلهی حداقل ۳۰ متری از انتهای لولهکشی نصب شود.
بند ۱-۱۷-۱۵-۹: این دستگاه باید در فاصلهی حداقل ۳۰ متری از انتهای لولهکشی نصب شود.
سوال ۴: آزمایش اصلی مقاومتونشتی، پس از دوران یکنواختی، چند ساعت طول میکشد؟
الف) ۱۲ ساعت
ب) ۲۴ ساعت
ج) ۴۸ ساعت
د) ۷۲ ساعت
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۴۸ ساعت
بند ب-۳-۱۷-۱۵-۹: آزمایش اصلی بهمدت ۴۸ ساعت انجام میشود.
بند ب-۳-۱۷-۱۵-۹: آزمایش اصلی بهمدت ۴۸ ساعت انجام میشود.
سوال ۵: آزمایش در چه صورتی موردقبول است؟
الف) اگر افت فشار نهایی کمتر از ۰٫۲ psi باشد
ب) اگر افت فشار دقیقا ۱ psi باشد
ج) اگر هیچ افت فشاری اندازهگیری نشود
د) بدون توجه به افت فشار
پاسخ صحیح: گزینه الف — اگر افت فشار نهایی کمتر از ۰٫۲ psi باشد
بند ۴-۱۷-۱۵-۹: آزمایش در صورتی قبول است که افت فشار نهایی کمتر از ۰٫۲ پوند بر اینچمربع باشد.
بند ۴-۱۷-۱۵-۹: آزمایش در صورتی قبول است که افت فشار نهایی کمتر از ۰٫۲ پوند بر اینچمربع باشد.
سوال ۶: جوش نهایی اتصال قطعات آزمایششده به یکدیگر، باید تحت چه آزمایشی قرار گیرد؟
الف) فقط بازرسی عینی
ب) پرتونگاری
ج) آزمایش لهیدگی
د) آزمایش کششی
پاسخ صحیح: گزینه ب — پرتونگاری
بند ۶-۱۷-۱۵-۹: این جوش باید مورد آزمایش پرتونگاری قرار گیرد و نتیجهی آن قابلقبول باشد.
بند ۶-۱۷-۱۵-۹: این جوش باید مورد آزمایش پرتونگاری قرار گیرد و نتیجهی آن قابلقبول باشد.
سایر فصلهای مبحث ۱۷
فصل ۱: فصل اول — کلیاتفصل ۲: فصل دوم — تعاریففصل ۳: فصل سوم — گروهبندی ساختمانهافصل ۴: فصل چهارم — طراحی سامانهی گاز ساختمانفصل ۵: فصل پنجم — تأمین هوای احتراقفصل ۶: فصل ششم — اجرای لولهکشی گازفصل ۷: فصل هفتم — بازرسی، آزمایش، تأییدیه و تزریق گازفصل ۸: فصل هشتم — نصب، راهاندازی و بهرهبرداری از سامانهی گازفصل ۹: فصل نهم — کلیات (بخش دوم)فصل ۱۰: فصل دهم — مشخصات مصالح، برآورد و طراحی لولهکشیفصل ۱۱: فصل یازدهم — اجرای لولهکشی گازفصل ۱۲: فصل دوازدهم — عایقکاری لولههافصل ۱۳: فصل سیزدهم — جوشکاریفصل ۱۴: فصل چهاردهم — حفاظت کاتدی
مباحث مرتبط
مبحث ۱۷: سامانه گاز طبیعی در ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی