فصل هفتم — بازرسی، آزمایش، تأییدیه و تزریق گاز — مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان (فصل ۷)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «فصل هفتم — بازرسی، آزمایش، تأییدیه و تزریق گاز» (بند ۷-۱۷) از مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان (سامانه گاز طبیعی در ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۸ سوال دارد.

فهرست مطالب

• ۱۷-۷-۳ کنترل کیفیت
• ۱۷-۷-۴-۱ الزامات عمومی آزمایش
• ۱۷-۷-۴-۲ آزمایش مقاومت
• ۱۷-۷-۴-۳ آزمایش نشت
• ۱۷-۷-۵ و ۱۷-۷-۶ صدور تأییدیه و برقراری جریان گاز
• ۱۷-۷-۷ بررسی نشت با کنتور و فشارسنج
• ۱۷-۷-۸ آزمایش مجدد سیستم

خلاصه درسنامه

۱۷-۷-۳ کنترل کیفیت

• طراح مسئول انطباق طرح با مقررات، ناظر مسئول بررسی/تأیید طرح و کنترل کیفیت کل اجرا (شامل مناسب‌بودن دودکش‌ومجاری تهویه)، مجری مسئول اجرای لوله‌کشی، و نصاب مسئول نصب/کنترل نهایی مکش دودکش و راه‌اندازی دستگاه است.
• اگر ناظر اشکالی در طرح ببیند، باید با مستندات کافی درخواست اصلاح کند؛ طراح موظف به اصلاح و ارجاع مجدد برای تأیید است.

۱۷-۷-۴-۱ الزامات عمومی آزمایش

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: آزمایش‌ها فقط با هوا، نیتروژن، دی‌اکسیدکربن یا گازهای بی‌اثر انجام می‌شود؛ استفاده از اکسیژن برای آزمایش مطلقا ممنوع است (خطر انفجار).
• فشارسنج عقربه‌ای باید قطر صفحه‌ی حداقل ۵۰ میلی‌متر داشته باشد؛ دامنه‌ی کاری برای آزمایش مقاومت صفر تا ۳ بار (۴۵ psi)، برای آزمایش نشت صفر تا ۱ بار (۱۵ psi)؛ گواهی کالیبراسیون آن نباید بیش از ۶ ماه از تاریخ اعتبارش گذشته باشد.
• در پایان کار، کل لوله‌کشی (لوله، اتصالات، شیرها) باید به‌صورت یکپارچه آزمایش شود — حتی اگر بخش‌به‌بخش هم آزمایش شده باشد.
• اگر بخشی از سیستم گازدار شده باشد، بخش گازدار و بدون‌گاز هرگز نباید فقط با شیر از هم جدا شوند — جداسازی باید با درپوش جوشی یا دنده‌ای باشد.

۱۷-۷-۴-۲ آزمایش مقاومت

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: آزمایش مقاومت با فشار حدود ۲ بار (۳۰ پوند بر اینچ‌مربع)، به‌مدت یک ساعت انجام می‌شود.
• شیرهای اصلی‌وفرعی کاملا باز، شیرهای مصرف نیمه‌باز و با درپوش مسدود؛ اگر پس از یک ساعت هیچ افت فشاری دیده نشود، آزمایش قبول است.

۱۷-۷-۴-۳ آزمایش نشت

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: آزمایش نشت پس از آزمایش مقاومت، با فشار ۰٫۷ بار (۱۰ پوند بر اینچ‌مربع)، به‌مدت ۲۴ ساعت انجام می‌شود.
• شیرهای فرعی کاملا باز، شیرهای مصرف کاملا بسته و درپوش‌هایشان برداشته می‌شود؛ اگر پس از ۲۴ ساعت هیچ افت فشاری دیده نشود، آزمایش قبول است.
• پس از پایان آزمایش، خروجی همه‌ی شیرهای مصرف باید تا پیش از نصب دستگاه گازسوز، با درپوش فلزی مسدود بماند.

۱۷-۷-۵ و ۱۷-۷-۶ صدور تأییدیه و برقراری جریان گاز

• تأییدیه باید زمانی صادر شود که همه‌ی عملیات ساختمانی به پایان رسیده و سامانه آماده‌ی تزریق گاز است؛ شامل بررسی نقشه‌ی چون‌ساخت، لوله‌کشی، دریچه‌های هوا، دودکش‌ها و موضع دستگاه‌های ثابت.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: حضور مالک و بهره‌بردار در زمان وصل‌وتحویل گاز الزامی است؛ اگر مالک درخواست کند، تحویل باید در حضور مجری هم انجام شود.

۱۷-۷-۷ بررسی نشت با کنتور و فشارسنج

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: بررسی نشت با کنتور — شیر اصلی‌وفرعی باز، شیرهای مصرف بسته؛ شمارش‌انداز کنتور به‌مدت ۱۵ دقیقه کنترل می‌شود — حرکت شمارش‌انداز نشانه‌ی نشتی است.
• بررسی نشت با فشارسنج — فشارسنج با صفحه‌ی قطر ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر (مدرج بر حسب ستون آب) وصل می‌شود؛ پس از بستن شیر اصلی، اگر تا ۳ دقیقه افت فشاری دیده نشود، نشتی وجود ندارد.
• برای پیداکردن محل نشتی هرگز نباید از شعله استفاده شود — فقط از مایع کف‌کننده (مانند صابون یا مایع ظرفشویی).

۱۷-۷-۸ آزمایش مجدد سیستم

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر از زمان نتیجه‌ی قبولی آزمایش‌های مقاومت‌ونشت بیش از ۶ ماه گذشته و جریان گاز برقرار نشده باشد، انجام مجدد آزمایش نشت الزامی است.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۱۷

مباحث مرتبط

مبحث ۱۷: سامانه گاز طبیعی در ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی