فصل پنجم — تأمین هوای احتراق — مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان (فصل ۵)

خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «فصل پنجم — تأمین هوای احتراق» (بند ۵-۱۷) از مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان (سامانه گاز طبیعی در ساختمان). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۲۰ سوال دارد.

فهرست مطالب

• ۱۷-۵-۲ الزامات عمومی
• ۱۷-۵-۳ فضاهای غیرمجاز
• ۱۷-۵-۴-۱ روش یک دریچه‌ی باز ثابت
• ۱۷-۵-۴-۲ روش دو دریچه‌ی باز ثابت
• ۱۷-۵-۴-۳ و ۱۷-۵-۴-۴ کانال و تأمین مکانیکی
• ۱۷-۵-۵ حجم فضای محل نصب
• ۱۷-۵-۶ دریچه‌ها و کانال‌های تأمین هوا
• ۱۷-۵-۶-۳ و ۱۷-۵-۶-۴ تأمین هوا از کف کاذب و زیرشیروانی

خلاصه درسنامه

۱۷-۵-۲ الزامات عمومی

• برای هر دستگاه گازسوز باید هوا به مقدار کافی و با روش مناسب، متناسب با ظرفیت حرارتی (بر مبنای ارزش حرارتی ناخالص) تأمین شود؛ اگر چند دستگاه در یک محل باشند، تأمین هوا بر مبنای مجموع ظرفیت‌هاست.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: هوای انتقالی/تعویض‌شده برای جبران بارهای حرارتی-برودتی یا تهویه‌ی مطبوع، هرگز نباید به‌عنوان هوای احتراق محسوب شود — این دو کاملا مستقل‌اند.
• منبع اصلی تأمین هوا همیشه فضای آزاد خارج از ساختمان است؛ تأمین هوا از فضاهای بدون ارتباط با فضای آزاد، مجاز نیست.

۱۷-۵-۳ فضاهای غیرمجاز

• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: تأمین هوای احتراق از این فضاها مجاز نیست: پارکینگ (گاز خطرناک)، سالن‌رنگ/آرایشگاه (گاز قابل‌اشتعال)، کارگاه نجاری (گردوغبار)، موتورخانه، اتاق‌خواب/سرویس‌بهداشتی/حمام/انباری/راه‌پله، استخر/سونا/جکوزی، چاه آسانسور، درز انقطاع.
• فضاهایی که نرخ نفوذ هوایشان کمتر از ۰٫۲ نوبت در ساعت باشد، هم جزو فضاهای غیرمجاز تأمین هوا هستند.

۱۷-۵-۴-۱ روش یک دریچه‌ی باز ثابت

• فضای محل نصب باید مجاور فضای آزاد باشد؛ بالاترین قسمت دریچه باید دست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر پایین‌تر سقف باشد.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: حداقل سطح آزاد دریچه، ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازای هر ۱۱۷ کیلوکالری بر ساعت ارزش حرارتی ناخالص گاز ورودی است؛ ضلع کوچک دریچه‌ی مستطیلی نباید کمتر از ۸۰ میلی‌متر باشد.
• ارتباط دریچه با فضای آزاد از طریق کانال، در این روش مجاز نیست.

۱۷-۵-۴-۲ روش دو دریچه‌ی باز ثابت

• یک دریچه تا ۳۰۰ میلی‌متری سقف، دیگری تا ۳۰۰ میلی‌متری کف؛ هر دو روی جدار مشترک با فضای آزاد.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: مساحت هر دریچه باید دست‌کم ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازای هر ۱۵۶ کیلوکالری بر ساعت باشد — این نسبت، سخت‌گیرانه‌تر از روش تک‌دریچه (۱۱۷ کیلوکالری) نیست بلکه برای فضاهای با نفوذ هوای کمتر طراحی شده.

۱۷-۵-۴-۳ و ۱۷-۵-۴-۴ کانال و تأمین مکانیکی

• کانال افقی: سطح مقطع دست‌کم ۱۰۰mm² به‌ازای هر ۷۸ کیلوکالری بر ساعت. کانال قائم: دست‌کم ۱۰۰mm² به‌ازای هر ۱۵۶ کیلوکالری بر ساعت — یعنی کانال قائم، دوبرابر کارایی کانال افقی دارد و سطح کمتری لازم دارد.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: تأمین هوای مکانیکی — کمترین مقدار هوای منتقلی، ۱ مترمکعب در ساعت به‌ازای هر ۴۲۴ کیلوکالری بر ساعت است؛ سیستم باید با مشعل دستگاه Interlock باشد (خاموشی سیستم هوا = خاموشی خودکار مشعل) و یک سیستم پشتیبان همسان لازم دارد.

۱۷-۵-۵ حجم فضای محل نصب

• برای فضای با نرخ نفوذ هوای نامشخص: اگر حجم فضا ≥ ۱ مترمکعب به‌ازای هر ۱۷۸ کیلوکالری بر ساعت باشد، هر پنج روش تأمین هوا (شامل تک‌دریچه) مجاز است.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر حجم فضا کمتر از ۱ مترمکعب به‌ازای هر ۱۷۸ کیلوکالری باشد، روش تک‌دریچه (۱۷-۵-۴-۱) دیگر مجاز نیست — باید از روش دودریچه یا کانال/مکانیکی/مهندسی استفاده شود.

۱۷-۵-۶ دریچه‌ها و کانال‌های تأمین هوا

• توری روی دریچه: چشمه‌های آن حداقل ۷ میلی‌متر باشد؛ دریچه‌ی فلزی: سطح آزاد محاسبه‌شده حداکثر ۷۵٪ فرض شود؛ دریچه‌ی چوبی: حداکثر ۲۵٪ (مگر سازنده رقم دیگری توصیه کند).
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: در بیرون ساختمان، تراز زیر دهانه‌ی دریافت هوا باید دست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر بالاتر زمین مجاور باشد.
• سطح آزاد هر کانال نباید کمتر از ۱۰۰۰۰ میلی‌مترمربع (۱۵ اینچ‌مربع) باشد؛ هر کانال فقط برای یک فضای محل نصب به‌کار می‌رود؛ نصب دمپر دستی روی کانال تأمین هوا ممنوع است.
• دریچه‌ها باید با مبحث ۱۸ (عایق صوت) و مبحث ۱۹ (صرفه‌جویی انرژی) هماهنگ باشند، ولی اولویت اصلی همیشه تأمین هوای احتراق است — هیچ الزام صوتی/انرژی نباید در آن خلل ایجاد کند.

۱۷-۵-۶-۳ و ۱۷-۵-۶-۴ تأمین هوا از کف کاذب و زیرشیروانی

• کف کاذب: باید بازشوی دائمی محافظت‌شده و مستقیما به فضای آزاد مرتبط باشد؛ دریچه‌های دو طرف باید هم‌اندازه باشند.
• ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر دودکشی از فضای زیرشیروانی عبور کند، تأمین هوای احتراق از آن فضا مطلقا مجاز نیست.
• دهانه‌ی کانال ورود هوا از فضای زیرشیروانی باید دست‌کم تا ۱۵۰ میلی‌متر بالاتر کف آن فضا ادامه یابد.

اعداد و ضوابط کلیدی این فصل

نمونه سوال با پاسخ تشریحی

سایر فصل‌های مبحث ۱۷

مباحث مرتبط

مبحث ۱۷: سامانه گاز طبیعی در ساختمانهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی