الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی) — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۱)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)» (بند ۱-۳-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۲ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
مسئولیت طراحی و جانمایی
- مهندسان طراح باید با استفاده از اطلاعات این بخش و اطلاعات تکمیلی اخذشده از شرکت‌های معتبر سازنده، نسبت به انتخاب نوع، تعداد، ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پلکان‌برقی اقدام نمایند و مسئولیت هرگونه اشتباه در این خصوص به‌عهده‌ی آنان است.
- پلکان‌برقی باید در محلی که بیشترین تردد مسافران از آن‌جا صورت می‌گیرد تعبیه گردد و بدون بروز اغتشاش در مسیر حرکت عادی آن طبقه، افراد را به سطح بالاتر یا پایین‌تر منتقل نماید؛ در صورت عدم امکان رؤیت، باید با علائم مناسب افراد به سمت پلکان‌برقی هدایت شوند.
- اطراف منطقه‌ی باز طبقه‌ی فوقانی باید به‌نحوی محصور گردد که امکان سقوط ناخواسته‌ی اشیا یا افراد وجود نداشته باشد.
فضای ورودی و خروجی
- در ابتدا و انتهای پلکان‌برقی، فضای غیرمحصور مناسبی در نظر گرفته شود، به‌نحوی که مسافران به‌راحتی به مسیر حرکت خود ادامه داده و از ازدحام در قسمت ورودی و خروجی جلوگیری شود. حداقل عرض این فضا باید برابر فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها به‌علاوه‌ی ۸۰ میلی‌متر از هر طرف باشد، و عمق آن از انتهای دستگیره حداقل ۲٫۵ متر باشد.
- در صورتی‌که عمق این فضا ۲ متر باشد (به‌جای ۲٫۵ متر)، حداقل عرض باید دو برابر فاصله‌ی بین مرکز دو دستگیره باشد.
انتخاب نوع بر اساس محیط و ترافیک
- در مکان‌های پرتردد نظیر مترو و پایانه‌های مسافری، باید از پله‌های عریض استفاده شود؛ پلکان‌برقی این اماکن باید از نوع پرکار یا خیلی‌پرکار انتخاب شود.
- در صورتی‌که پلکان‌برقی در محیط روباز استفاده شود، باید از نوعی انتخاب شود که سازگاری کافی با شرایط محیطی را دارا باشد.
سرعت و زاویه‌ی شیب
- حداکثر سرعت پلکان‌برقی، در صورتی‌که زاویه‌ی شیب آن بیش از ۳۰ درجه نباشد، ۰٫۷۵ متر بر ثانیه است. در صورتی‌که زاویه‌ی شیب بین ۳۰ تا ۳۵ درجه باشد، حداکثر سرعت اسمی ۰٫۵ متر بر ثانیه است.
- سرعت اسمی پیاده‌رو متحرک در ورودی و خروجی آن، حداکثر ۰٫۷۵ متر بر ثانیه است؛ تحت شرایط خاص، این سرعت تا ۰٫۹ متر بر ثانیه قابل افزایش است، که در این‌صورت عرض پیاده‌رو متحرک نباید از ۱٫۱۰ متر بیشتر باشد.
- زاویه‌ی شیب پلکان‌برقی نباید از ۳۰ درجه بیشتر شود؛ در صورتی‌که حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر سرعت ۰٫۵ متر بر ثانیه باشد، این زاویه تا ۳۵ درجه قابل افزایش است. زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک حداکثر ۱۲ درجه نسبت به سطح افق است.
- حداقل فاصله‌ی قائم مجاز بین نوک هر پله تا هر مانع فوقانی، ۲٫۳۰ متر است. در صورتی‌که زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک بیش از ۶ درجه باشد، باید در سطح فوقانی حرکت، حداقل مسافت ۰٫۴ متر با زاویه‌ی شیب کمتر از ۶ درجه طی شود؛ در صورت سرعت بالاتر (طبق بند سرعت افزایش‌یافته)، این مسافت حداقل به ۱٫۶ متر افزایش می‌یابد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حداقل عمق فضای باز ورودی/خروجی پلکان‌برقی | حداقل ۲٫۵ متر از انتهای دستگیره |
| حداقل عرض فضای باز ورودی/خروجی | فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها + ۸۰ میلی‌متر از هر طرف |
| حداکثر سرعت پلکان‌برقی با شیب تا ۳۰ درجه | ۰٫۷۵ متر بر ثانیه |
| حداکثر سرعت پلکان‌برقی با شیب ۳۰ تا ۳۵ درجه | ۰٫۵ متر بر ثانیه |
| حداکثر سرعت اسمی پیاده‌رو متحرک (عادی / تحت شرایط خاص) | ۰٫۷۵ متر بر ثانیه / تا ۰٫۹ متر بر ثانیه (با عرض حداکثر ۱٫۱۰ متر) |
| حداکثر زاویه‌ی شیب پلکان‌برقی (عادی / با ارتفاع پله ≤۶ متر و سرعت ≤۰٫۵ متر بر ثانیه) | ۳۰ درجه / تا ۳۵ درجه |
| حداکثر زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک | ۱۲ درجه |
| حداقل فاصله‌ی قائم نوک پله تا مانع فوقانی | ۲٫۳۰ متر |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: مسئولیت انتخاب نوع، تعداد، ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پلکان‌برقی، طبق این فصل، به‌عهده‌ی کیست؟
الف) شرکت نگهدارنده
ب) مهندسان طراح
ج) فروشنده‌ی تجهیزات
د) شهرداری محل
پاسخ صحیح: گزینه ب — مهندسان طراح
مهندسین طراح باید با استفاده از اطلاعات این بخش و اطلاعات تکمیلی اخذشده از شرکت‌های معتبر سازنده، نسبت به انتخاب نوع، تعداد، ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پلکان‌برقی اقدام نمایند و مسئولیت هرگونه اشتباه به‌عهده‌ی آنان است.
مهندسین طراح باید با استفاده از اطلاعات این بخش و اطلاعات تکمیلی اخذشده از شرکت‌های معتبر سازنده، نسبت به انتخاب نوع، تعداد، ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پلکان‌برقی اقدام نمایند و مسئولیت هرگونه اشتباه به‌عهده‌ی آنان است.
سوال ۲: حداقل عرض فضای ورودی/خروجی پلکان‌برقی چگونه محاسبه می‌شود؟
الف) برابر فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها به‌علاوه‌ی ۸۰ میلی‌متر از هر طرف
ب) همیشه ثابت و برابر ۲ متر، صرف‌نظر از عرض پله
ج) برابر نصف عرض پله
د) بدون فرمول مشخص، به سلیقه‌ی طراح
پاسخ صحیح: گزینه الف — برابر فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها به‌علاوه‌ی ۸۰ میلی‌متر از هر طرف
حداقل عرض این فضا باید به اندازه‌ی فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها به‌علاوه‌ی ۸۰ میلی‌متر از هر طرف باشد.
حداقل عرض این فضا باید به اندازه‌ی فاصله‌ی لبه‌ی بیرونی دستگیره‌ها به‌علاوه‌ی ۸۰ میلی‌متر از هر طرف باشد.
سوال ۳: حداکثر سرعت پلکان‌برقی با زاویه‌ی شیب تا ۳۰ درجه چقدر است؟
الف) ۰٫۵ متر بر ثانیه
ب) ۰٫۶۵ متر بر ثانیه
ج) ۰٫۷۵ متر بر ثانیه
د) ۱ متر بر ثانیه
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۰٫۷۵ متر بر ثانیه
حداکثر سرعت پلکان‌برقی، در صورتی‌که زاویه‌ی شیب آن بیش از ۳۰ درجه نباشد، ۰٫۷۵ متر بر ثانیه است.
حداکثر سرعت پلکان‌برقی، در صورتی‌که زاویه‌ی شیب آن بیش از ۳۰ درجه نباشد، ۰٫۷۵ متر بر ثانیه است.
سوال ۴: زاویه‌ی شیب پلکان‌برقی تا چند درجه می‌تواند افزایش یابد، به شرط آنکه حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر سرعت ۰٫۵ متر بر ثانیه باشد؟
الف) ۳۰ درجه
ب) ۳۲ درجه
ج) ۳۵ درجه
د) ۴۰ درجه
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۳۵ درجه
زاویه‌ی شیب پلکان‌برقی نباید از ۳۰ درجه بیشتر شود؛ در صورتی‌که حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر سرعت آن ۰٫۵ متر بر ثانیه باشد، این زاویه تا ۳۵ درجه قابل افزایش است.
زاویه‌ی شیب پلکان‌برقی نباید از ۳۰ درجه بیشتر شود؛ در صورتی‌که حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر سرعت آن ۰٫۵ متر بر ثانیه باشد، این زاویه تا ۳۵ درجه قابل افزایش است.
سوال ۵: سرعت اسمی پیاده‌رو متحرک، تحت شرایط خاص، تا چه مقدار قابل افزایش است و در آن صورت چه محدودیتی برای عرض وجود دارد؟
الف) تا ۱ متر بر ثانیه، بدون محدودیت عرض
ب) تا ۰٫۹ متر بر ثانیه، به‌شرطی که عرض از ۱٫۱۰ متر بیشتر نشود
ج) تا ۱٫۲ متر بر ثانیه، به‌شرطی که عرض از ۲ متر بیشتر نشود
د) افزایش سرعت تحت هیچ شرایطی مجاز نیست
پاسخ صحیح: گزینه ب — تا ۰٫۹ متر بر ثانیه، به‌شرطی که عرض از ۱٫۱۰ متر بیشتر نشود
تحت شرایط خاص، سرعت اسمی پیاده‌رو متحرک در ورودی و خروجی تا ۰٫۹ متر بر ثانیه قابل افزایش است؛ در این صورت نباید عرض پیاده‌رو متحرک از ۱٫۱۰ متر بیشتر باشد.
تحت شرایط خاص، سرعت اسمی پیاده‌رو متحرک در ورودی و خروجی تا ۰٫۹ متر بر ثانیه قابل افزایش است؛ در این صورت نباید عرض پیاده‌رو متحرک از ۱٫۱۰ متر بیشتر باشد.
سوال ۶: اگر زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک بیش از ۶ درجه باشد، در سطح فوقانی حرکت چه الزامی وجود دارد؟
الف) الزامی وجود ندارد
ب) باید حداقل مسافت ۰٫۴ متر با زاویه‌ی شیب کمتر از ۶ درجه طی شود (و در سرعت افزایش‌یافته، حداقل ۱٫۶ متر)
ج) باید سرعت به نصف کاهش یابد
د) باید عرض پیاده‌رو دو برابر شود
پاسخ صحیح: گزینه ب — باید حداقل مسافت ۰٫۴ متر با زاویه‌ی شیب کمتر از ۶ درجه طی شود (و در سرعت افزایش‌یافته، حداقل ۱٫۶ متر)
در صورتی‌که زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک بیش از ۶ درجه باشد، باید در سطح فوقانی حرکت، حداقل مسافت ۰٫۴ متر با زاویه‌ی شیب کمتر از ۶ درجه طی شود؛ در صورت سرعت افزایش‌یافته، این مسافت حداقل به ۱٫۶ متر افزایش می‌یابد.
در صورتی‌که زاویه‌ی شیب پیاده‌رو متحرک بیش از ۶ درجه باشد، باید در سطح فوقانی حرکت، حداقل مسافت ۰٫۴ متر با زاویه‌ی شیب کمتر از ۶ درجه طی شود؛ در صورت سرعت افزایش‌یافته، این مسافت حداقل به ۱٫۶ متر افزایش می‌یابد.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی