حفاظت های فنی و ایمنی — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «حفاظت های فنی و ایمنی» (بند ۵-۳-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۲ سوال دارد.
فهرست مطالب
- محافظ‌ها و سیستم ترمز
- دکمه‌های توقف اضطراری و حسگرهای ایمنی
- ابعاد پله و روشنایی
- تابلوهای هشدار و درهای بازرسی
خلاصه درسنامه
محافظ‌ها و سیستم ترمز
- لازم است در گوشه‌ی زیر سقف طبقه‌ی فوقانی و پلکان‌برقی، محافظ نصب گردد. قبل از راه‌اندازی پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک، نسبت به عملکرد کلیه‌ی سیستم‌های ایمنی باید اطمینان حاصل نمود.
- در محل ورود و خروج دستگیره به نرده‌های دو طرف پله، باید محافظ دست یا انگشت یا اشیای خارجی تعبیه شود.
- پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک باید به سیستم ترمز مطابق استانداردهای ملی پلکان‌برقی (در صورت وجود) یا استانداردهای معتبر بین‌المللی مجهز باشند و در صورت بروز هرگونه خطای برقی، ترمز پلکان‌برقی باید فعال گردد و به‌صورت آرام، حرکت پله را به‌طور خودکار متوقف نماید.
- کنترل‌کننده‌ی مکانیکی سرعت (گاورنر) جهت تشخیص ازدیاد یا کاهش سرعت مجاز باید در ساختار پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک پیش‌بینی گردد.
دکمه‌های توقف اضطراری و حسگرهای ایمنی
- جهت توقف اضطراری حرکت پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک، دکمه‌ی قرمزرنگ قابل‌رؤیتی در گوشه‌ی پایین‌سمت‌راست ورودی و خروجی باید نصب گردد. در پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک با طول زیاد، باید دکمه‌های اضطراری اضافی نصب شود، به‌گونه‌ای که حداکثر فاصله‌ی بین آن‌ها در پلکان‌برقی ۳۰ متر و در پیاده‌رو متحرک ۴۰ متر باشد.
- در هنگام شکستن پله، گیرکردن مانعی بین پله‌ها یا بین پله‌ها و صفحه‌ی شانه‌ای، و پاره‌شدن زنجیر اتصال پله‌ها به یکدیگر، باید به‌وسیله‌ی حسگرهای جداگانه، حرکت پله متوقف گردد.
ابعاد پله و روشنایی
- عرض شیار هر پله از ۵ تا ۷ میلی‌متر و عمق آن از ۱۰ میلی‌متر نباید کمتر باشد؛ سطح پله باید مانع لیزخوردن افراد شود.
- حداکثر ارتفاع هر پله ۰٫۲۴ متر و حداقل عمق آن ۰٫۳۸ متر می‌باشد.
- سراسر اجزای پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک باید در کلیه‌ی ساعات کارکرد با روشنایی یکنواخت بیش از ۵۴ لوکس روشن شود.
تابلوهای هشدار و درهای بازرسی
- در سطح ورودی و خروجی پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک باید تابلوهای قابل‌رؤیت و مقاومی حاوی نکات ایمنی و هشداردهنده نصب شوند: الف) توجه؛ ب) مخصوص عبور افراد؛ پ) مواظب کودکان خود باشید؛ ت) دستگیره‌ها را بگیرید؛ ث) به کناره‌ها تکیه نکنید.
- تمام فضاهای پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک که نیاز به بازرسی یا تعمیر دارند باید دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| رنگ و محل نصب دکمه‌ی توقف اضطراری | قرمز قابل‌رؤیت، گوشه‌ی پایین‌سمت‌راست ورودی و خروجی |
| حداکثر فاصله‌ی دکمه‌های اضطراری اضافی (پلکان‌برقی / پیاده‌رو متحرک) | ۳۰ متر / ۴۰ متر |
| محدوده‌ی عرض شیار هر پله | ۵ تا ۷ میلی‌متر (عمق شیار حداقل ۱۰ میلی‌متر) |
| حداکثر ارتفاع و حداقل عمق هر پله | ارتفاع حداکثر ۰٫۲۴ متر، عمق حداقل ۰٫۳۸ متر |
| حداقل روشنایی یکنواخت اجزای دستگاه | بیش از ۵۴ لوکس، در کلیه‌ی ساعات کارکرد |
| تعداد پیام‌های استاندارد تابلوی هشدار | ۵ پیام (توجه، عبور افراد، کودکان، دستگیره، عدم تکیه به کناره) |
| کارکرد گاورنر پلکان‌برقی | تشخیص ازدیاد یا کاهش سرعت مجاز |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک، در صورت بروز خطای برقی، باید چه واکنشی نشان دهند؟
الف) بدون هیچ واکنشی به کار خود ادامه دهند
ب) ترمز پلکان‌برقی فعال شده و به‌صورت آرام، حرکت پله را به‌طور خودکار متوقف نماید
ج) سرعت حرکت به‌طور ناگهانی دو برابر شود
د) فقط چراغ هشدار روشن شود، بدون توقف
پاسخ صحیح: گزینه ب — ترمز پلکان‌برقی فعال شده و به‌صورت آرام، حرکت پله را به‌طور خودکار متوقف نماید
پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک باید به سیستم ترمز مجهز باشند؛ در صورت بروز هرگونه خطای برقی، ترمز پلکان‌برقی باید فعال گردد و به‌صورت آرام، حرکت پله را به‌طور خودکار متوقف نماید.
پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک باید به سیستم ترمز مجهز باشند؛ در صورت بروز هرگونه خطای برقی، ترمز پلکان‌برقی باید فعال گردد و به‌صورت آرام، حرکت پله را به‌طور خودکار متوقف نماید.
سوال ۲: در پلکان‌برقی با طول زیاد، حداکثر فاصله‌ی مجاز بین دکمه‌های اضطراری اضافی چقدر است؟
الف) ۱۰ متر
ب) ۲۰ متر
ج) ۳۰ متر
د) ۵۰ متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۳۰ متر
در پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک با طول زیاد باید دکمه‌های اضطراری اضافی نصب شود، به‌گونه‌ای که حداکثر فاصله‌ی بین آن‌ها در پلکان‌برقی ۳۰ متر باشد (در پیاده‌رو متحرک ۴۰ متر).
در پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک با طول زیاد باید دکمه‌های اضطراری اضافی نصب شود، به‌گونه‌ای که حداکثر فاصله‌ی بین آن‌ها در پلکان‌برقی ۳۰ متر باشد (در پیاده‌رو متحرک ۴۰ متر).
سوال ۳: حداکثر ارتفاع و حداقل عمق هر پله‌ی پلکان‌برقی چقدر است؟
الف) حداکثر ارتفاع ۰٫۱۵ متر، حداقل عمق ۰٫۲۵ متر
ب) حداکثر ارتفاع ۰٫۲۴ متر، حداقل عمق ۰٫۳۸ متر
ج) حداکثر ارتفاع ۰٫۳۵ متر، حداقل عمق ۰٫۵۰ متر
د) این ابعاد در مقررات تعیین نشده‌اند
پاسخ صحیح: گزینه ب — حداکثر ارتفاع ۰٫۲۴ متر، حداقل عمق ۰٫۳۸ متر
حداکثر ارتفاع هر پله ۰٫۲۴ متر و حداقل عمق آن ۰٫۳۸ متر می‌باشد.
حداکثر ارتفاع هر پله ۰٫۲۴ متر و حداقل عمق آن ۰٫۳۸ متر می‌باشد.
سوال ۴: کدام گزینه جزو پیام‌های استاندارد تابلوی هشداردهنده‌ی پلکان‌برقی نیست؟
الف) مواظب کودکان خود باشید
ب) دستگیره‌ها را بگیرید
ج) به کناره‌ها تکیه نکنید
د) کفش خود را قبل از سوارشدن تعویض کنید
پاسخ صحیح: گزینه د — کفش خود را قبل از سوارشدن تعویض کنید
پیام‌های استاندارد عبارت‌اند از: توجه، مخصوص عبور افراد، مواظب کودکان خود باشید، دستگیره‌ها را بگیرید، و به کناره‌ها تکیه نکنید؛ «تعویض کفش» جزو این پیام‌ها نیست.
پیام‌های استاندارد عبارت‌اند از: توجه، مخصوص عبور افراد، مواظب کودکان خود باشید، دستگیره‌ها را بگیرید، و به کناره‌ها تکیه نکنید؛ «تعویض کفش» جزو این پیام‌ها نیست.
سوال ۵: در صورت شکستن پله یا پاره‌شدن زنجیر اتصال پله‌ها به یکدیگر، حرکت پله باید چگونه متوقف شود؟
الف) فقط با فرمان دستی تکنسین
ب) به‌وسیله‌ی حسگرهای جداگانه
ج) توقف در این حالت الزامی نیست
د) با قطع برق کل ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه ب — به‌وسیله‌ی حسگرهای جداگانه
در هنگام شکستن پله، گیرکردن مانعی بین پله‌ها یا بین پله‌ها و صفحه‌ی شانه‌ای، و پاره‌شدن زنجیر اتصال پله‌ها به یکدیگر، باید به‌وسیله‌ی حسگرهای جداگانه، حرکت پله متوقف گردد.
در هنگام شکستن پله، گیرکردن مانعی بین پله‌ها یا بین پله‌ها و صفحه‌ی شانه‌ای، و پاره‌شدن زنجیر اتصال پله‌ها به یکدیگر، باید به‌وسیله‌ی حسگرهای جداگانه، حرکت پله متوقف گردد.
سوال ۶: فضاهایی از پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک که نیاز به بازرسی یا تعمیر دارند، باید چه ویژگی‌ای داشته باشند؟
الف) همیشه باز دائمی باشند
ب) دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند
ج) بدون در باشند تا دسترسی آسان باشد
د) فقط با کلید آتش‌نشان قابل‌بازشدن باشند
پاسخ صحیح: گزینه ب — دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند
تمام فضاهای پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک که نیاز به بازرسی یا تعمیر دارند، باید دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند.
تمام فضاهای پلکان‌برقی و پیاده‌روهای متحرک که نیاز به بازرسی یا تعمیر دارند، باید دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی