الزامات اولیه انتخاب آسانسور — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۳)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «الزامات اولیه انتخاب آسانسور» (بند ۱-۲-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
- وظیفه‌ی طراح و کی تعبیه‌ی آسانسور الزامی است
- الزام آسانسورهای ویژه (برانکاردبر، صندلی چرخ‌دار، تخت‌بر)
- الزامات ابعادی آسانسورهای ویژه
- محاسبات ترافیک
خلاصه درسنامه
وظیفه‌ی طراح و کی تعبیه‌ی آسانسور الزامی است
- طراح (معمار طراح) باید تعداد، ظرفیت و نوع (مسافربر، باربر و ...) آسانسورهای ساختمان را در مراحل اولیه‌ی طراحی، تعیین و بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده و مقررات این مبحث جانمایی کند؛ پیش‌بینی تمهیدات لازم متناسب با شرایط اقلیمی به‌عهده‌ی طراح است.
- در ساختمان‌های با طول مسیر قائم حرکت بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی (معمولا بیش از سه طبقه)، تعبیه‌ی آسانسور الزامی است. در ساختمان‌های غیرمسکونی، طول مسیر قائم حرکت از کف پایین‌ترین طبقه تا کف بالاترین طبقه محاسبه می‌شود.
- در ساختمان‌های ۸ طبقه یا با طول مسیر حرکت ۲۸ متر و بیشتر از کف ورودی اصلی، باید حداقل دو دستگاه آسانسور پیش‌بینی گردد، حتی اگر از نظر محاسبات تعداد و ظرفیت، یک دستگاه کفایت نماید.
الزام آسانسورهای ویژه (برانکاردبر، صندلی چرخ‌دار، تخت‌بر)
- در کلیه‌ی ساختمان‌های با طول مسیر حرکت بیش از ۲۱ متر از کف ورودی اصلی، لازم است حداقل یک دستگاه آسانسور مناسب حمل بیمار (برانکاردبر) تعبیه شود؛ این آسانسور باید با یک علامت مخصوص قابل رؤیت مشخص شده و به کلیه‌ی طبقات سرویس دهد.
- در ساختمان‌هایی که وجود آسانسور الزامی است، باید حداقل یکی از آسانسورها قابلیت حمل صندلی چرخ‌دار را دارا باشد. در ساختمان بیمارستان‌های بیش از یک طبقه، وجود حداقل یک دستگاه آسانسور تخت‌بر اجباری است، مگر آنکه سطح شیب‌دار مناسب وجود داشته باشد.
- در ساختمان‌های دسته‌ی چهارم و مکان‌های نگهداری سالمندان و معلولان بیش از یک طبقه، تعبیه‌ی حداقل یک دستگاه آسانسور برانکاردبر الزامی است، مگر آنکه سطح شیب‌دار مناسبی وجود داشته باشد. در ساختمان‌های دسته‌ی سوم که مشمول الزام ۷ متر (بند ۲-۱-۱-۱۵) نمی‌باشند نیز، وجود حداقل یک آسانسور با قابلیت حمل صندلی چرخ‌دار الزامی است، مگر با سطح شیب‌دار مناسب.
الزامات ابعادی آسانسورهای ویژه
- آسانسورهای دارای قابلیت حمل صندلی چرخ‌دار باید: حداقل ابعاد کابین ۱۴۰۰×۱۱۰۰ میلی‌متر؛ حداقل عرض بازشوی در کابین ۸۰۰ میلی‌متر؛ مجهز به سیستم تراز طبقه‌ی مجدد؛ و مجهز به دکمه‌ی بازماندن در کابین برای مدتی طولانی‌تر از زمان عادی بسته‌شدن در باشند.
- آسانسورهای دارای قابلیت حمل بیمار (برانکاردبر) باید: حداقل ابعاد کابین ۲۱۰۰×۱۱۰۰ میلی‌متر؛ حداقل عرض بازشوی در کابین ۹۰۰ میلی‌متر؛ مجهز به سیستم تراز طبقه‌ی مجدد؛ و دکمه‌ی بازماندن در کابین برای مدت طولانی‌تر داشته باشند.
- آسانسورهای دارای قابلیت حمل تخت بیمار (تخت‌بر) باید: حداقل ابعاد کابین ۲۴۰۰×۱۴۰۰ میلی‌متر؛ حداقل عرض و ارتفاع بازشوی در کابین به‌ترتیب ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر؛ مجهز به سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر؛ مجهز به سیستم تراز طبقه‌ی مجدد؛ مجهز به دکمه‌ی بازماندن در؛ مجهز به کلید مخصوص کاربران آموزش‌دیده؛ و مجهز به سیستم برق اضطراری به‌گونه‌ای که هنگام قطع برق، آسانسور را به نزدیک‌ترین طبقه هدایت نماید.
محاسبات ترافیک
- در محاسبات ترافیک، علاوه بر کمیت، کیفیت سرویس نیز باید مد نظر قرار گیرد، به‌نحوی که حرکت آسانسور از طبقه‌ی ورودی اصلی به‌طور متوسط در هر ۱۰۰ ثانیه، یک بار صورت گیرد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حداقل طول مسیر قائم حرکت برای الزام تعبیه‌ی آسانسور | بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی (معمولا بیش از سه طبقه) |
| آستانه‌ی الزام حداقل دو دستگاه آسانسور | ساختمان ۸ طبقه یا طول مسیر حرکت ۲۸ متر و بیشتر از کف ورودی اصلی |
| آستانه‌ی الزام آسانسور برانکاردبر | طول مسیر حرکت بیش از ۲۱ متر از کف ورودی اصلی |
| حداقل ابعاد کابین آسانسور صندلی چرخ‌دار / عرض در کابین | ۱۴۰۰×۱۱۰۰ میلی‌متر / ۸۰۰ میلی‌متر |
| حداقل ابعاد کابین آسانسور برانکاردبر / عرض در کابین | ۲۱۰۰×۱۱۰۰ میلی‌متر / ۹۰۰ میلی‌متر |
| حداقل ابعاد کابین آسانسور تخت‌بر / عرض و ارتفاع در کابین | ۲۴۰۰×۱۴۰۰ میلی‌متر / ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر |
| معیار کیفیت سرویس در محاسبات ترافیک | حرکت آسانسور از طبقه‌ی ورودی اصلی به‌طور متوسط هر ۱۰۰ ثانیه یک بار |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲-۱-۲-۱۵، در ساختمان‌های با طول مسیر قائم حرکت بیش از چند متر از کف ورودی اصلی، تعبیه‌ی آسانسور الزامی است؟
الف) ۵ متر
ب) ۷ متر
ج) ۱۰ متر
د) ۱۵ متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۷ متر
در ساختمان‌های با طول مسیر قائم حرکت بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی (معمولا بیش از سه طبقه)، تعبیه‌ی آسانسور الزامی است.
در ساختمان‌های با طول مسیر قائم حرکت بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی (معمولا بیش از سه طبقه)، تعبیه‌ی آسانسور الزامی است.
سوال ۲: در ساختمان ۸ طبقه، حداقل چند دستگاه آسانسور باید پیش‌بینی شود، حتی اگر از نظر محاسبات ظرفیت، یک دستگاه کافی باشد؟
الف) یک دستگاه
ب) دو دستگاه
ج) سه دستگاه
د) چهار دستگاه
پاسخ صحیح: گزینه ب — دو دستگاه
در ساختمان‌های ۸ طبقه یا با طول مسیر حرکت ۲۸ متر و بیشتر از کف ورودی اصلی، باید حداقل دو دستگاه آسانسور پیش‌بینی گردد، حتی اگر یک دستگاه از نظر محاسبات کفایت نماید.
در ساختمان‌های ۸ طبقه یا با طول مسیر حرکت ۲۸ متر و بیشتر از کف ورودی اصلی، باید حداقل دو دستگاه آسانسور پیش‌بینی گردد، حتی اگر یک دستگاه از نظر محاسبات کفایت نماید.
سوال ۳: وجود حداقل یک دستگاه آسانسور تخت‌بر در بیمارستان بیش از یک طبقه، در چه صورتی الزامی نیست؟
الف) هرگز نمی‌توان از این الزام معاف شد
ب) در صورتی‌که سطح شیب‌دار مناسب وجود داشته باشد
ج) در صورتی‌که بیمارستان کمتر از ۵۰ تخت داشته باشد
د) در صورتی‌که بیمارستان دولتی باشد
پاسخ صحیح: گزینه ب — در صورتی‌که سطح شیب‌دار مناسب وجود داشته باشد
در ساختمان بیمارستان‌های بیش از یک طبقه، وجود حداقل یک دستگاه آسانسور تخت‌بر اجباری است؛ در صورتی‌که سطح شیب‌دار مناسب وجود داشته باشد، این الزام وجود ندارد.
در ساختمان بیمارستان‌های بیش از یک طبقه، وجود حداقل یک دستگاه آسانسور تخت‌بر اجباری است؛ در صورتی‌که سطح شیب‌دار مناسب وجود داشته باشد، این الزام وجود ندارد.
سوال ۴: کدام‌یک از تجهیزات زیر برای آسانسور تخت‌بر الزامی است، اما برای آسانسور صندلی چرخ‌دار در متن مقررات ذکر نشده است؟
الف) سیستم تراز طبقه‌ی مجدد
ب) دکمه‌ی بازماندن در کابین
ج) سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر، و سیستم برق اضطراری
د) قابلیت ورود به هر طبقه
پاسخ صحیح: گزینه ج — سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر، و سیستم برق اضطراری
طبق بند ۱۱-۱-۲-۱۵، آسانسور تخت‌بر علاوه بر موارد مشترک، باید مجهز به سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر، کلید مخصوص کاربران آموزش‌دیده، و سیستم برق اضطراری (هدایت خودکار به نزدیک‌ترین طبقه هنگام قطع برق) نیز باشد.
طبق بند ۱۱-۱-۲-۱۵، آسانسور تخت‌بر علاوه بر موارد مشترک، باید مجهز به سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر، کلید مخصوص کاربران آموزش‌دیده، و سیستم برق اضطراری (هدایت خودکار به نزدیک‌ترین طبقه هنگام قطع برق) نیز باشد.
سوال ۵: حداقل عرض و ارتفاع بازشوی در کابین برای آسانسور تخت‌بر به‌ترتیب چند میلی‌متر است؟
الف) ۸۰۰ و ۲۰۰۰ میلی‌متر
ب) ۹۰۰ و ۲۰۰۰ میلی‌متر
ج) ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر
د) ۱۵۰۰ و ۲۲۰۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر
طبق بند ۱۱-۱-۲-۱۵، آسانسورهای تخت‌بر باید حداقل عرض و حداقل ارتفاع بازشوی در کابین را به‌ترتیب ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر داشته باشند.
طبق بند ۱۱-۱-۲-۱۵، آسانسورهای تخت‌بر باید حداقل عرض و حداقل ارتفاع بازشوی در کابین را به‌ترتیب ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی‌متر داشته باشند.
سوال ۶: طبق بند محاسبات ترافیک (۱۲-۱-۲-۱۵)، حرکت آسانسور از طبقه‌ی ورودی اصلی به‌طور متوسط باید هر چند ثانیه یک‌بار صورت گیرد؟
الف) هر ۳۰ ثانیه
ب) هر ۶۰ ثانیه
ج) هر ۱۰۰ ثانیه
د) هر ۲۰۰ ثانیه
پاسخ صحیح: گزینه ج — هر ۱۰۰ ثانیه
در محاسبات ترافیک، علاوه بر کمیت، کیفیت سرویس نیز باید مد نظر باشد، به‌نحوی که حرکت آسانسور از طبقه‌ی ورودی اصلی به‌طور متوسط در هر ۱۰۰ ثانیه یک بار صورت گیرد.
در محاسبات ترافیک، علاوه بر کمیت، کیفیت سرویس نیز باید مد نظر باشد، به‌نحوی که حرکت آسانسور از طبقه‌ی ورودی اصلی به‌طور متوسط در هر ۱۰۰ ثانیه یک بار صورت گیرد.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی