حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها) — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)» (بند ۷-۲-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- اصل کلی: چرا از آسانسور نباید در آتش‌سوزی استفاده کرد
- جلوگیری از نفوذ دود و آتش به چاه
- یکپارچگی با سیستم اعلام حریق
- سایر ضوابط ایمنی آتش
خلاصه درسنامه
اصل کلی: چرا از آسانسور نباید در آتش‌سوزی استفاده کرد
- هنگام آتش‌سوزی ساختمان‌ها، آسانسورها می‌توانند نقش حیاتی در تخلیه‌ی ساختمان و نجات افراد داشته باشند، در حالی که همیشه این پیغام در آسانسورها نصب می‌شود که از آن‌ها هنگام آتش‌سوزی استفاده نشود.
- استفاده از آسانسور در مواقع آتش‌سوزی فقط در صورتی مجاز است که آسانسور در اختیار افراد ذی‌صلاح یا آتش‌نشان‌ها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر، عملیات تخلیه را انجام دهند.
- رعایت مفاد مبحث سوم مقررات ملی ساختمان تحت عنوان «محافظت ساختمان‌ها در برابر حریق»، علاوه بر ضوابط این فصل، لازم‌الاجراست.
جلوگیری از نفوذ دود و آتش به چاه
- چاه آسانسور به‌عنوان یک کانال هوایی عمل می‌کند؛ لذا راهروی طبقات باید توسط درهای ضدگسترش حریق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه و عمل‌کردن چاه به‌عنوان دودکش جلوگیری شود.
- کابل تغذیه‌ی برق برای آسانسور باید مستقل باشد تا چنانچه در اثر آتش‌سوزی، اتصال برق منجر به عمل فیوزها یا کلیدهای حفاظتی دیگر و قطع مدار برق بخش‌هایی از ساختمان شود، سیستم برق آسانسور همچنان متصل و فعال بماند.
- در پایین‌ترین نقطه یا در طبقه‌ی همکف، یک داکت هوایی خاص برای چاه آسانسور طراحی و ساخته شود تا در مواقع آتش‌سوزی و نفوذ دود، تهویه‌ی هوای تازه از داکت ممکن باشد؛ این داکت باید به‌نحوی محفوظ شود که از ورود انسان یا حیوانات به چاه جلوگیری شود.
یکپارچگی با سیستم اعلام حریق
- در صورت الزام پیش‌بینی سیستم اعلام حریق در ساختمان، نصب حسگرها در موتورخانه، چاه، راهرو و ورودی موتورخانه و راهروی جلوی در طبقات آسانسور الزامی است؛ حداکثر فاصله‌ی افقی نصب این حسگرها از مرکز هر بازشوی آسانسور، ۱٫۵ متر است.
- این حسگرها از طریق تابلو کنترل سیستم اعلام حریق به سیستم کنترل آسانسور مرتبط می‌گردند. در صورت فعال‌شدن آن‌ها، در آسانسور نباید در هیچ‌یک از طبقات به‌جز طبقه‌ی ورودی یا طبقه‌ی از‌پیش‌تعریف‌شده باز شود؛ تمام آسانسورها باید به طبقه‌ی تعیین‌شده منتقل شوند و قابلیت کنترل دستی (کلید آتش‌نشان) را دارا باشند.
سایر ضوابط ایمنی آتش
- استفاده از هر نوع وسایل آتش‌نشانی در موتورخانه‌ی آسانسور، فقط به شرطی مجاز است که این تجهیزات برای اطفای حریق ناشی از خود آسانسور به کار روند. انبارکردن یا گذاشتن هر نوع ماده‌ی قابل‌اشتعال یا غیرقابل‌اشتعال در چاه، موتورخانه یا چاهک آسانسور ممنوع است.
- در صورتی‌که دیواره‌های چاه آسانسور از نظر مقاومت به آتش درجه‌بندی شده باشند، درهای لولایی باید همان درجه و درهای اتوماتیک حداقل نصف آن درجه‌بندی را دارا باشند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| پیام استاندارد داخل آسانسور در آتش‌سوزی | از آسانسور هنگام آتش‌سوزی استفاده نشود، مگر توسط افراد ذی‌صلاح/آتش‌نشان |
| مرجع عمومی حفاظت در برابر حریق | مبحث سوم مقررات ملی ساختمان («محافظت ساختمان‌ها در برابر حریق») |
| نقش چاه آسانسور در آتش‌سوزی | به‌عنوان کانال هوایی/دودکش عمل می‌کند؛ راهرو باید با در ضدگسترش حریق محفوظ شود |
| حداکثر فاصله‌ی افقی نصب حسگر اعلام حریق از مرکز بازشو آسانسور | ۱٫۵ متر |
| رفتار در آسانسور پس از فعال‌شدن حسگرها | فقط در طبقه‌ی ورودی یا طبقه‌ی از‌پیش‌تعریف‌شده باز می‌شود؛ کنترل دستی با کلید آتش‌نشان |
| نسبت درجه‌بندی آتش در اتوماتیک به در لولایی | در اتوماتیک حداقل نصف درجه‌بندی در لولایی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق این فصل، استفاده از آسانسور در مواقع آتش‌سوزی چه زمانی مجاز است؟
الف) هرگز، تحت هیچ شرایطی
ب) فقط در صورتی‌که آسانسور در اختیار افراد ذی‌صلاح یا آتش‌نشان‌ها قرار گیرد
ج) همیشه، برای همه‌ی ساکنان
د) فقط برای حمل اثاثیه
پاسخ صحیح: گزینه ب — فقط در صورتی‌که آسانسور در اختیار افراد ذی‌صلاح یا آتش‌نشان‌ها قرار گیرد
استفاده از آسانسور در مواقع آتش‌سوزی در صورتی مجاز است که آسانسور در اختیار افراد ذی‌صلاح یا آتش‌نشان‌ها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر عملیات تخلیه را انجام دهند.
استفاده از آسانسور در مواقع آتش‌سوزی در صورتی مجاز است که آسانسور در اختیار افراد ذی‌صلاح یا آتش‌نشان‌ها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر عملیات تخلیه را انجام دهند.
سوال ۲: چرا راهروی طبقات باید توسط درهای ضدگسترش حریق محفوظ گردد؟
الف) چون چاه آسانسور به‌عنوان یک کانال هوایی عمل می‌کند و ممکن است دودکش شود
ب) فقط برای زیبایی معماری
ج) برای کاهش صدای آسانسور
د) برای افزایش سرعت آسانسور
پاسخ صحیح: گزینه الف — چون چاه آسانسور به‌عنوان یک کانال هوایی عمل می‌کند و ممکن است دودکش شود
چاه آسانسور به‌عنوان یک کانال هوایی عمل می‌کند و لذا راهروی طبقات باید توسط درهای ضدگسترش حریق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه و عمل چاه به‌عنوان دودکش جلوگیری شود.
چاه آسانسور به‌عنوان یک کانال هوایی عمل می‌کند و لذا راهروی طبقات باید توسط درهای ضدگسترش حریق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه و عمل چاه به‌عنوان دودکش جلوگیری شود.
سوال ۳: هدف از تعبیه‌ی داکت هوایی خاص در پایین‌ترین نقطه یا طبقه‌ی همکف چاه آسانسور چیست؟
الف) افزایش سرعت حرکت آسانسور
ب) تهویه‌ی هوای تازه در مواقع آتش‌سوزی و نفوذ دود به چاه
ج) کاهش وزن کابین
د) افزایش روشنایی چاه
پاسخ صحیح: گزینه ب — تهویه‌ی هوای تازه در مواقع آتش‌سوزی و نفوذ دود به چاه
در پایین‌ترین نقطه یا طبقه‌ی همکف، داکت هوایی خاصی برای چاه آسانسور طراحی و ساخته می‌شود تا در مواقع آتش‌سوزی و نفوذ دود به چاه، تهویه‌ی هوای تازه از داکت ممکن باشد.
در پایین‌ترین نقطه یا طبقه‌ی همکف، داکت هوایی خاصی برای چاه آسانسور طراحی و ساخته می‌شود تا در مواقع آتش‌سوزی و نفوذ دود به چاه، تهویه‌ی هوای تازه از داکت ممکن باشد.
سوال ۴: حداکثر فاصله‌ی افقی نصب حسگرهای سیستم اعلام حریق از مرکز هر بازشوی آسانسور چقدر است؟
الف) ۱ متر
ب) ۱٫۵ متر
ج) ۲ متر
د) ۳ متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۱٫۵ متر
حداکثر فاصله‌ی افقی نصب حسگرهای سیستم اعلام حریق از مرکز هر بازشوی آسانسور (مرکز در طبقات) برابر ۱٫۵ متر است.
حداکثر فاصله‌ی افقی نصب حسگرهای سیستم اعلام حریق از مرکز هر بازشوی آسانسور (مرکز در طبقات) برابر ۱٫۵ متر است.
سوال ۵: استفاده از وسایل آتش‌نشانی در موتورخانه‌ی آسانسور در چه شرایطی مجاز است؟
الف) همیشه و برای هر نوع حریق مجاز است
ب) فقط به شرطی که برای اطفای حریق ناشی از خود آسانسور به کار روند
ج) هرگز مجاز نیست
د) فقط با اجازه‌ی شهرداری
پاسخ صحیح: گزینه ب — فقط به شرطی که برای اطفای حریق ناشی از خود آسانسور به کار روند
استفاده از هر نوع وسایل آتش‌نشانی در موتورخانه‌ی آسانسور به شرطی مجاز است که این تجهیزات برای اطفای حریق ناشی از آسانسور به کار روند.
استفاده از هر نوع وسایل آتش‌نشانی در موتورخانه‌ی آسانسور به شرطی مجاز است که این تجهیزات برای اطفای حریق ناشی از آسانسور به کار روند.
سوال ۶: انبارکردن چه موادی در چاه، موتورخانه یا چاهک آسانسور ممنوع است؟
الف) فقط مواد قابل‌اشتعال
ب) هر نوع ماده‌ی قابل‌اشتعال و غیرقابل‌اشتعال
ج) فقط تجهیزات برقی
د) ممنوعیتی وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه ب — هر نوع ماده‌ی قابل‌اشتعال و غیرقابل‌اشتعال
انبارکردن و یا گذاشتن هر نوع مواد قابل‌اشتعال و یا غیرقابل‌اشتعال در چاه آسانسور، موتورخانه یا چاهک آسانسور ممنوع می‌باشد.
انبارکردن و یا گذاشتن هر نوع مواد قابل‌اشتعال و یا غیرقابل‌اشتعال در چاه آسانسور، موتورخانه یا چاهک آسانسور ممنوع می‌باشد.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی