آزمایش و تحویل گیری — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۸)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «آزمایش و تحویل گیری» (بند ۶-۲-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۲ سوال دارد.
فهرست مطالب
- نصب، راه‌اندازی و مسئولیت نگهداری
- تراز توقف و کیفیت حرکت
- درها، قفل‌های ایمنی و لبه‌ی ایمنی
- دکمه‌ها، روشنایی و وسایل اعلام خطر
- مستندسازی، اتصال زمین و علامت آتش‌سوزی
خلاصه درسنامه
نصب، راه‌اندازی و مسئولیت نگهداری
- آسانسور باید مطابق ضوابط این مقررات در ساختمان‌ها نصب، راه‌اندازی و تحویل گردد و قطعات منفصله یا مونتاژشده‌ی آن مطابق ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شماره‌های ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ ساخته شده باشد.
- آسانسور پس از نصب و راه‌اندازی باید توسط متخصصان صاحب صلاحیت آزمایش و تحویل گرفته شود؛ این تحویل‌گیری مانع ضمانت شرکت سازنده، فروشنده و نصاب نخواهد بود.
- عقد قرارداد نگهداری مناسب با اشخاص حقیقی و حقوقی صاحب صلاحیت، در حین بهره‌برداری، همواره الزامی است؛ در غیر این صورت، مسئولیت آسانسور با کارفرما یا بهره‌بردار ساختمان خواهد بود و باید در قبال هر حادثه‌ای پاسخ‌گو باشند.
- هنگام بازدید یا تعمیر آسانسور در دوره‌ی بهره‌برداری، لازم است کلیه‌ی ورودی‌های آسانسور در طبقات مختلف توسط سرویس‌کار مجاز ساختمان مسدود گردد، با علائم هشداردهنده مطابق مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان.
تراز توقف و کیفیت حرکت
- کابین باید در تراز هر طبقه توقف نماید و در حین ورود و خروج مسافر یا بار، در آن تراز باقی بماند؛ رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی نباید از ۲۰± میلی‌متر بیشتر شود. در صورتی‌که به هر دلیل (ظرفیت، ارتفاع و ...) کابین تغییر سطح داده و از رواداری مجاز تجاوز نماید، باید مکانیزم تراز طبقه‌شدن مجدد به سیستم اضافه شود.
- کابین نباید هنگام حرکت به سمت بالا یا پایین لرزش یا تکان داشته باشد و صداهای سایش یا غیرمعمول ندهد. سیستم محرکه‌ی آسانسور باید کمترین لرزش و صدا را داشته باشد و با بالانس صحیح و نصب لرزه‌گیرهای مناسب، از انتقال آن به سازه‌ی ساختمان جلوگیری شود.
- در مواقع قطع برق، باید بتوان به‌طور دستی کابین را به نزدیک‌ترین طبقه رساند تا مسافران خارج شوند؛ دستورالعمل نحوه‌ی عملکرد باید در موتورخانه نصب باشد.
درها، قفل‌های ایمنی و لبه‌ی ایمنی
- در کابین و درهای طبقات، در هنگام بسته‌بودن، باید کاملا محدوده‌ی بازشوی ورودی را پوشش داده و قفل شوند (قفل ایمنی). درهای لولایی طبقات باید مجهز به پنجره‌ی مرئی شوند تا بودن کابین در طبقه مشخص شود.
- در صورتی‌که کابین فاقد در باشد (آسانسورهای باری ویژه)، باید لبه‌ی ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه‌ی ورودی کابین نصب شود، همراه با رعایت کلیه‌ی شرایط ایمنی استاندارد ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲.
- ریل‌های راهنمای آسانسور باید از جنس فولاد مخصوص بوده و استحکام و درستی انتخاب و نصب آن‌ها توسط شرکت آسانسوری تضمین شده باشد.
دکمه‌ها، روشنایی و وسایل اعلام خطر
- دکمه‌های زنگ اخبار و توقف اضطراری در کابین (در صورت وجود)، پایین‌ترین دکمه در ارتفاع ۸۹۰ میلی‌متر و بالاترین دکمه حداکثر ۱۳۷۰ میلی‌متر از کف کابین باید نصب شوند. زنگ اخبار (در صورت وجود) باید مجهز به باتری قابل‌شارژ باشد.
- در ساختمان‌های عمومی باید وسیله‌ی مکالمه‌ی دوطرفه (تلفن یا ...) در کابین نصب شود (توصیه می‌شود این وسیله در کلیه‌ی آسانسورها نصب شود). روشن‌بودن داخل کابین به‌طور دائم در حین حرکت یا با در باز الزامی است؛ تعبیه‌ی هواکش برای کابین دارای در الزامی است.
- حداکثر ارتفاع بالاترین دکمه‌ها و نشانگرهای کابین نباید بیش از ۱۸۰۰ میلی‌متر باشد. هنگامی‌که در کابین و در طبقات باز می‌شوند، شدت روشنایی روی دکمه‌های کنترل یا راهروها نباید از ۵۰ لوکس کمتر باشد و باید دائمی باشد.
- دستگیره‌ای روی یکی از دیواره‌های کابین، ترجیحا در عقب، با فاصله‌ی حداقل ۲۰ میلی‌متر از دیواره و در ارتفاع ۹۰۰ میلی‌متر از کف کابین نصب شود. در آسانسورهای تخت‌بر و حمل بار، نصب یک یا دو ردیف ضربه‌گیر روی تمام دیواره‌های کابین الزامی است.
مستندسازی، اتصال زمین و علامت آتش‌سوزی
- در موقع تحویل‌گیری آسانسور، باید شناسنامه‌ی مربوطه مطابق پیوست شماره‌ی ۱ دریافت شود و در هر قرارداد نگهداری، این شناسنامه به رویت شرکت نگهدارنده برسد تا آخرین تغییرات اساسی به اطلاعات آن اضافه گردد.
- اتصال زمین مناسب برای سیستم برق آسانسور و سیستم هم‌بندی برای هم‌ولتاژکردن ریل‌ها و قطعات فلزی ثابت، مطابق مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان باید در نظر گرفته شود.
- در کلیه‌ی طبقات به‌جز طبقه‌ی ورودی اصلی، یک علامت تصویری استانداردشده در مجاورت هر دکمه‌ی آسانسور نصب شود که نشان می‌دهد در مواقع آتش‌سوزی از آسانسور استفاده نشود و راه خروج اضطراری را نشان دهد.
- در صورتی‌که ساختمان به هر دلیل قبل از تکمیل سیستم آسانسور مورد بهره‌برداری قرار گیرد، باید تمام نقاط دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه در برابر خطر سقوط حفاظت شوند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| استانداردهای ملی ساخت آسانسور | سازمان ملی استاندارد ایران، شماره‌های ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ |
| رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی | حداکثر ۲۰± میلی‌متر |
| ارتفاع نصب پایین‌ترین / بالاترین دکمه‌ی کابین | ۸۹۰ میلی‌متر / حداکثر ۱۳۷۰ میلی‌متر از کف کابین |
| حداکثر ارتفاع بالاترین دکمه‌ها و نشانگرها | ۱۸۰۰ میلی‌متر |
| حداقل شدت روشنایی دکمه‌های کنترل/راهروها هنگام بازبودن در | ۵۰ لوکس (دائمی) |
| ارتفاع نصب دستگیره‌ی کابین / فاصله از دیواره | ۹۰۰ میلی‌متر از کف / حداقل ۲۰ میلی‌متر از دیواره |
| مدرک الزامی دریافت‌شدنی هنگام تحویل‌گیری | شناسنامه‌ی فنی مطابق پیوست شماره‌ی ۱ |
| مرجع ضوابط اتصال زمین/هم‌بندی | مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان |
| مرجع علائم هشداردهنده‌ی مسدودسازی ورودی هنگام تعمیر | مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: قطعات منفصله یا مونتاژشده‌ی آسانسور باید مطابق کدام استانداردهای ملی ساخته شده باشند؟
الف) ۱۰۹۴۵ و ۱۲۵۱۹
ب) ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲
ج) ۸۱۸۴ و ۲۸۰۰
د) ۴۲۹۹ و ۵۵۵۵
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲
آسانسور باید مطابق ضوابط این مقررات نصب، راه‌اندازی و تحویل گردد و قطعات منفصله یا مونتاژشده‌ی آن مطابق ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شماره‌های ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ ساخته شده باشند.
آسانسور باید مطابق ضوابط این مقررات نصب، راه‌اندازی و تحویل گردد و قطعات منفصله یا مونتاژشده‌ی آن مطابق ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شماره‌های ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ ساخته شده باشند.
سوال ۲: حداکثر رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی چقدر است؟
الف) ۱۰± میلی‌متر
ب) ۲۰± میلی‌متر
ج) ۴۰± میلی‌متر
د) ۶۰± میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۲۰± میلی‌متر
رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی نباید از ۲۰± میلی‌متر بیشتر شود؛ در صورت تجاوز از این حد، مکانیزم تراز طبقه‌شدن مجدد باید اضافه شود.
رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی نباید از ۲۰± میلی‌متر بیشتر شود؛ در صورت تجاوز از این حد، مکانیزم تراز طبقه‌شدن مجدد باید اضافه شود.
سوال ۳: در آسانسورهای باری ویژه که کابین آن فاقد در است، چه تجهیزاتی برای ایمنی ورودی کابین الزامی است؟
الف) فقط یک تابلوی هشدار
ب) لبه‌ی ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه‌ی ورودی
ج) فقط افزایش روشنایی کابین
د) فقط کاهش سرعت اسمی
پاسخ صحیح: گزینه ب — لبه‌ی ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه‌ی ورودی
در صورتی‌که کابین فاقد در باشد (آسانسورهای باری ویژه)، باید لبه‌ی ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه‌ی ورودی کابین نصب شود.
در صورتی‌که کابین فاقد در باشد (آسانسورهای باری ویژه)، باید لبه‌ی ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه‌ی ورودی کابین نصب شود.
سوال ۴: هنگامی‌که در کابین و در طبقات باز می‌شوند، شدت روشنایی روی دکمه‌های کنترل یا راهروها نباید کمتر از چند لوکس باشد؟
الف) ۲۰ لوکس
ب) ۵۰ لوکس
ج) ۱۰۰ لوکس
د) ۲۰۰ لوکس
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۵۰ لوکس
هنگامی‌که در کابین و در طبقات باز می‌شوند، شدت روشنایی بر روی دکمه‌های کنترل کابین یا راهروها، نباید از ۵۰ لوکس کمتر باشد و این روشنایی باید دائمی باشد.
هنگامی‌که در کابین و در طبقات باز می‌شوند، شدت روشنایی بر روی دکمه‌های کنترل کابین یا راهروها، نباید از ۵۰ لوکس کمتر باشد و این روشنایی باید دائمی باشد.
سوال ۵: اتصال زمین و هم‌بندی سیستم برق آسانسور باید مطابق کدام مبحث مقررات ملی ساختمان در نظر گرفته شود؟
الف) مبحث سوم
ب) مبحث ششم
ج) مبحث سیزدهم
د) مبحث بیستم
پاسخ صحیح: گزینه ج — مبحث سیزدهم
اتصال زمین مناسب برای سیستم برق آسانسور و هم‌بندی برای هم‌ولتاژکردن ریل‌ها و قطعات فلزی ثابت، باید مطابق مفاد مقررات مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان در نظر گرفته شود.
اتصال زمین مناسب برای سیستم برق آسانسور و هم‌بندی برای هم‌ولتاژکردن ریل‌ها و قطعات فلزی ثابت، باید مطابق مفاد مقررات مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان در نظر گرفته شود.
سوال ۶: اگر ساختمان قبل از تکمیل سیستم آسانسور مورد بهره‌برداری قرار گیرد، چه تمهیدی الزامی است؟
الف) هیچ تمهید خاصی لازم نیست
ب) تمام نقاط دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه باید در برابر خطر سقوط حفاظت شوند
ج) فقط باید تابلوی هشدار نصب شود
د) فقط باید برق چاه قطع شود
پاسخ صحیح: گزینه ب — تمام نقاط دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه باید در برابر خطر سقوط حفاظت شوند
در صورتی‌که ساختمان به هر دلیلی قبل از تکمیل سیستم آسانسور مورد بهره‌برداری قرار گیرد، باید تمام نقاط دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه در برابر خطر سقوط حفاظت شوند.
در صورتی‌که ساختمان به هر دلیلی قبل از تکمیل سیستم آسانسور مورد بهره‌برداری قرار گیرد، باید تمام نقاط دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه در برابر خطر سقوط حفاظت شوند.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی