مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرک — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۴)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرک» (بند ۴-۳-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- جهت حرکت و پله‌های تخت
- نرده‌ها و دستگیره‌ها
- شانه‌ی ثابت و فواصل پله
- صرفه‌جویی انرژی در مکان‌های کم‌ترافیک
خلاصه درسنامه
جهت حرکت و پله‌های تخت
- پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک باید قابلیت حرکت در دو جهت پایین و بالا را داشته باشد؛ تغییر جهت حرکت پس از تخلیه‌ی کامل افراد به‌عهده‌ی تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی است. جهت حرکت نباید توسط مسافرین قابل تغییر باشد.
- در پلکان‌برقی باید حداقل ۲ و حداکثر ۴ پله‌ی تخت در ورودی و خروجی جهت تسهیل پیاده‌شدن افراد پیش‌بینی گردد؛ در صورتی‌که ارتفاع پلکان‌برقی بیش از ۶ متر باشد، تعبیه‌ی ۳ پله‌ی تخت در ورودی و خروجی الزامی است.
نرده‌ها و دستگیره‌ها
- نرده‌های پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک باید در دو طرف وجود داشته باشند؛ جنس دیواره‌های آن‌ها معمولا فلز است، و در صورت استفاده از شیشه، باید از نوع شیشه‌ی ایمنی با مقاومت مکانیکی کافی و حداقل ۶ میلی‌متر ضخامت باشد. نرده‌های هر دو طرف باید پس از رسیدن به سطح افقی طبقات، حداقل ۳۰۰ میلی‌متر ادامه یابند.
- دستگیره روی نرده‌های دو طرف پله باید متحرک و هم‌جهت حرکت پله بوده و سرعت حرکت آن برابر سرعت حرکت پله، با رواداری حداکثر ۲± درصد باشد. فاصله‌ی بین کناره‌های خارجی دستگیره و دیواره یا مانع اطراف (در صورت وجود) نباید کمتر از ۸۰ میلی‌متر باشد.
شانه‌ی ثابت و فواصل پله
- شانه‌ی ثابت فلزی قابل‌تنظیم، با دندانه‌های متناسب با شکل شیارهای پله یا تسمه، در قسمت ورودی و خروجی به‌صورت ثابت باید نصب گردد.
- فاصله‌ی بین پله‌ها یا فاصله‌ی بین پله‌ها و حفاظ کناری آن‌ها نباید بیش از ۵ میلی‌متر باشد.
صرفه‌جویی انرژی در مکان‌های کم‌ترافیک
- در مکان‌های کم‌ترافیک، جهت صرفه‌جویی انرژی و جلوگیری از استهلاک پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک، لازم است با استفاده از چشم الکترونیک یا حسگرهای مکانیکی، سیستمی تعبیه گردد که در بازه‌های زمانی عدم استفاده‌ی افراد، از سرعت حرکت دستگاه کاسته شده یا متوقف گردد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مسئول تغییر جهت حرکت پلکان‌برقی پس از تخلیه‌ی افراد | تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی (نه مسافران) |
| تعداد پله‌های تخت ورودی/خروجی (عادی / برای ارتفاع بیش از ۶ متر) | حداقل ۲ و حداکثر ۴ / حداقل ۳ پله |
| حداقل ضخامت دیواره‌ی شیشه‌ای نرده (در صورت استفاده از شیشه) | ۶ میلی‌متر (شیشه‌ی ایمنی) |
| طول ادامه‌ی نرده‌ها پس از سطح افقی طبقات | حداقل ۳۰۰ میلی‌متر |
| رواداری سرعت دستگیره نسبت به سرعت پله | حداکثر ۲± درصد |
| حداقل فاصله‌ی کناره‌ی خارجی دستگیره تا دیواره/مانع | ۸۰ میلی‌متر |
| حداکثر فاصله‌ی مجاز بین پله‌ها یا پله و حفاظ کناری | ۵ میلی‌متر |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: تغییر جهت حرکت پلکان‌برقی پس از تخلیه‌ی کامل افراد، به‌عهده‌ی کیست؟
الف) هر یک از مسافران می‌تواند آن را تغییر دهد
ب) تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی
ج) شهردار منطقه
د) هیچ‌کس، جهت حرکت هرگز تغییر نمی‌کند
پاسخ صحیح: گزینه ب — تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی
پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک باید قابلیت حرکت در دو جهت را داشته باشند؛ تغییر جهت حرکت پس از تخلیه‌ی کامل افراد به‌عهده‌ی تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی است و توسط مسافرین قابل تغییر نیست.
پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک باید قابلیت حرکت در دو جهت را داشته باشند؛ تغییر جهت حرکت پس از تخلیه‌ی کامل افراد به‌عهده‌ی تکنسین مقیم و مسئول پلکان‌برقی است و توسط مسافرین قابل تغییر نیست.
سوال ۲: اگر ارتفاع پلکان‌برقی بیش از ۶ متر باشد، چند پله‌ی تخت در ورودی و خروجی الزامی است؟
الف) ۱ پله
ب) ۲ پله
ج) ۳ پله
د) ۵ پله
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۳ پله
در پلکان‌برقی باید حداقل ۲ و حداکثر ۴ پله‌ی تخت پیش‌بینی شود؛ در صورتی‌که ارتفاع پلکان‌برقی بیش از ۶ متر باشد، تعبیه‌ی ۳ پله‌ی تخت در ورودی و خروجی الزامی است.
در پلکان‌برقی باید حداقل ۲ و حداکثر ۴ پله‌ی تخت پیش‌بینی شود؛ در صورتی‌که ارتفاع پلکان‌برقی بیش از ۶ متر باشد، تعبیه‌ی ۳ پله‌ی تخت در ورودی و خروجی الزامی است.
سوال ۳: نرده‌های هر دو طرف پلکان‌برقی، پس از رسیدن به سطح افقی طبقات، باید حداقل چقدر ادامه یابند؟
الف) ۱۰۰ میلی‌متر
ب) ۲۰۰ میلی‌متر
ج) ۳۰۰ میلی‌متر
د) ۵۰۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۳۰۰ میلی‌متر
نرده‌های هر دو طرف باید پس از رسیدن به سطح افقی طبقات، حداقل ۳۰۰ میلی‌متر ادامه یابند.
نرده‌های هر دو طرف باید پس از رسیدن به سطح افقی طبقات، حداقل ۳۰۰ میلی‌متر ادامه یابند.
سوال ۴: رواداری مجاز سرعت دستگیره نسبت به سرعت حرکت پله چقدر است؟
الف) ۱± درصد
ب) ۲± درصد
ج) ۵± درصد
د) ۱۰± درصد
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۲± درصد
دستگیره روی نرده‌های دو طرف پله باید متحرک و هم‌جهت حرکت پله بوده و سرعت حرکت آن برابر سرعت حرکت پله با رواداری حداکثر ۲± درصد باشد.
دستگیره روی نرده‌های دو طرف پله باید متحرک و هم‌جهت حرکت پله بوده و سرعت حرکت آن برابر سرعت حرکت پله با رواداری حداکثر ۲± درصد باشد.
سوال ۵: حداکثر فاصله‌ی مجاز بین پله‌ها، یا بین پله‌ها و حفاظ کناری آن‌ها، چقدر است؟
الف) ۲ میلی‌متر
ب) ۵ میلی‌متر
ج) ۱۰ میلی‌متر
د) ۲۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۵ میلی‌متر
فاصله‌ی بین پله‌ها و یا فاصله‌ی بین پله‌ها و حفاظ کناری آن‌ها نباید بیش از ۵ میلی‌متر باشد.
فاصله‌ی بین پله‌ها و یا فاصله‌ی بین پله‌ها و حفاظ کناری آن‌ها نباید بیش از ۵ میلی‌متر باشد.
سوال ۶: در مکان‌های کم‌ترافیک، برای صرفه‌جویی انرژی و جلوگیری از استهلاک پلکان‌برقی، چه راهکاری توصیه/الزام شده است؟
الف) خاموش‌کردن کامل دستگاه در شب بدون سنسور
ب) استفاده از چشم الکترونیک یا حسگرهای مکانیکی برای کاهش یا توقف سرعت در بازه‌های عدم استفاده
ج) کاهش دائمی سرعت اسمی به نصف
د) حذف کامل سیستم روشنایی
پاسخ صحیح: گزینه ب — استفاده از چشم الکترونیک یا حسگرهای مکانیکی برای کاهش یا توقف سرعت در بازه‌های عدم استفاده
در مکان‌های کم‌ترافیک، لازم است با استفاده از چشم الکترونیک یا حسگرهای مکانیکی، سیستمی تعبیه گردد که در بازه‌های زمانی عدم استفاده‌ی افراد، از سرعت حرکت دستگاه کاسته شده یا متوقف گردد.
در مکان‌های کم‌ترافیک، لازم است با استفاده از چشم الکترونیک یا حسگرهای مکانیکی، سیستمی تعبیه گردد که در بازه‌های زمانی عدم استفاده‌ی افراد، از سرعت حرکت دستگاه کاسته شده یا متوقف گردد.
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۲: ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی