ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرک — مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۲)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ویژگی‌های سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده‌رو متحرک» (بند ۲-۳-۱۵) از مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پلکان برقی). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۸ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
نیروهای وارده به سازه و مسئولیت اخذ اطلاعات
- نیروهای استاتیکی و دینامیکی واردشده از پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک به سازه‌ی ساختمان، و نیروی قابل‌تحمل قلاب‌های نصب، متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه و نوع مصالح، توسط شرکت سازنده تعیین می‌شود.
- مهندسان طراح سازه باید پس از مشخص‌نمودن ارتفاع، زاویه و انتخاب عرض پله، میزان نیروها و محل اثر آن‌ها را از شرکت‌های معتبر سازنده‌ی پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک اخذ نموده و در محاسبه و طراحی سازه لحاظ نمایند.
رابطه‌ی ظرفیت جابه‌جایی افراد
- ظرفیت جابه‌جایی افراد توسط پلکان‌برقی در ساعت، از نظر تئوری، از رابطه‌ی Ct = (V × ۳۶۰۰ × K) / T به‌دست می‌آید، که در آن: Ct تعداد افراد جابه‌جاشده در ساعت (نفر بر ساعت)، V سرعت حرکت روی پله (متر بر ثانیه)، K ضریب متناسب با عرض پله، و T عمق پله (متر) است.
- مقدار ضریب K بر اساس عرض پله: عرض پله‌ی ۰٫۶ متر (۱ نفر روی هر پله) ⇒ K=1؛ عرض پله‌ی ۰٫۸ متر (۱٫۵ نفر روی هر پله) ⇒ K=1.5؛ عرض پله‌ی ۱ متر (۲ نفر روی هر پله) ⇒ K=2.
- برای پیاده‌رو متحرک نیز ظرفیت جابه‌جایی از همین رابطه به‌دست می‌آید؛ ضریب K، در صورتی‌که عرض پیاده‌رو متحرک ۱٫۲۰ متر باشد، برابر ۲٫۵ است.
- طبق جدول ظرفیت جابه‌جایی پله‌برقی، برای عرض پله‌ی ۰٫۶ متر، ظرفیت در سرعت ۰٫۵، ۰٫۶۵ و ۰٫۷۵ متر بر ثانیه به‌ترتیب ۴۵۰۰، ۵۸۵۰ و ۶۷۵۰ نفر در ساعت است؛ برای عرض ۰٫۸ متر، به‌ترتیب ۶۷۵۰، ۸۷۷۵ و ۱۰۱۲۵ نفر در ساعت؛ و برای عرض ۱ متر، به‌ترتیب ۹۰۰۰، ۱۱۷۰۰ و ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت.
- توضیح: در عمل، تعداد افرادی که توسط پلکان‌برقی در یک ساعت جابه‌جا می‌شوند، کمتر از مقادیر جدول است؛ زیرا برخی از پله‌ها خالی می‌مانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی‌شوند.
پیش‌بینی چاهک در محل نصب
- در طراحی محل نصب پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک، باید پیش‌بینی‌های لازم جهت چاهک، متناسب با نوع و ارتفاع پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک مد نظر قرار گیرد؛ ابعاد و ارتفاع این چاهک طبق جداول شرکت‌های سازنده طراحی می‌گردد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| فرمول ظرفیت جابه‌جایی پله‌برقی | Ct = (V × ۳۶۰۰ × K) / T — نفر در ساعت |
| ضریب K برای عرض پله‌ی ۰٫۶ / ۰٫۸ / ۱ متر | ۱ / ۱٫۵ / ۲ |
| ضریب K برای پیاده‌رو متحرک ۱٫۲۰ متری | ۲٫۵ |
| ظرفیت نمونه (عرض پله ۱ متر، سرعت ۰٫۷۵ متر بر ثانیه) | ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت (مقدار نظری؛ در عمل کمتر است) |
| مرجع نیروهای وارده بر سازه و قلاب‌ها | اطلاعات فنی اخذشده از شرکت سازنده، متناسب با عرض/ارتفاع/زاویه/جنس مصالح |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: نیروهای استاتیکی و دینامیکی واردشده از پلکان‌برقی به سازه‌ی ساختمان، توسط چه کسی و بر اساس چه عواملی تعیین می‌شود؟
الف) توسط شهرداری، بر اساس متراژ ساختمان
ب) توسط شرکت سازنده، متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه و نوع مصالح
ج) توسط بیمه، بر اساس قیمت دستگاه
د) این نیروها ثابت و مستقل از مشخصات دستگاه‌اند
پاسخ صحیح: گزینه ب — توسط شرکت سازنده، متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه و نوع مصالح
نیروهای استاتیکی و دینامیکی واردشده از پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک به سازه، و نیروی قابل‌تحمل قلاب‌های نصب، متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه و نوع مصالح مورد استفاده، توسط شرکت سازنده تعیین می‌شود.
نیروهای استاتیکی و دینامیکی واردشده از پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک به سازه، و نیروی قابل‌تحمل قلاب‌های نصب، متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه و نوع مصالح مورد استفاده، توسط شرکت سازنده تعیین می‌شود.
سوال ۲: در فرمول Ct = (V × ۳۶۰۰ × K) / T برای ظرفیت جابه‌جایی پلکان‌برقی، حرف T بیانگر چیست؟
الف) سرعت حرکت پله
ب) عمق پله
ج) ضریب متناسب با عرض پله
د) تعداد افراد جابه‌جاشده در ساعت
پاسخ صحیح: گزینه ب — عمق پله
در رابطه‌ی Ct = (V × ۳۶۰۰ × K) / T، T عمق پله (متر) است؛ V سرعت حرکت، K ضریب متناسب با عرض پله و Ct تعداد افراد جابه‌جاشده در ساعت است.
در رابطه‌ی Ct = (V × ۳۶۰۰ × K) / T، T عمق پله (متر) است؛ V سرعت حرکت، K ضریب متناسب با عرض پله و Ct تعداد افراد جابه‌جاشده در ساعت است.
سوال ۳: مقدار ضریب K برای پله‌ای با عرض ۰٫۸ متر (۱٫۵ نفر روی هر پله) چقدر است؟
الف) K = 1
ب) K = 1.5
ج) K = 2
د) K = 2.5
پاسخ صحیح: گزینه ب — K = 1.5
در صورتی‌که عرض پله ۰٫۸ متر باشد (۱٫۵ نفر روی هر پله)، K = 1.5 است.
در صورتی‌که عرض پله ۰٫۸ متر باشد (۱٫۵ نفر روی هر پله)، K = 1.5 است.
سوال ۴: طبق جدول ظرفیت جابه‌جایی، برای پله‌برقی با عرض پله‌ی ۱ متر و سرعت ۰٫۷۵ متر بر ثانیه، ظرفیت نظری چند نفر در ساعت است؟
الف) ۹۰۰۰ نفر در ساعت
ب) ۱۱۷۰۰ نفر در ساعت
ج) ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت
د) ۱۵۰۰۰ نفر در ساعت
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت
برای پله‌برقی با عرض پله‌ی ۱ متر، ظرفیت جابه‌جایی در سرعت ۰٫۷۵ متر بر ثانیه برابر ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت است.
برای پله‌برقی با عرض پله‌ی ۱ متر، ظرفیت جابه‌جایی در سرعت ۰٫۷۵ متر بر ثانیه برابر ۱۳۵۰۰ نفر در ساعت است.
سوال ۵: چرا در عمل، تعداد افرادی که توسط پلکان‌برقی در یک ساعت جابه‌جا می‌شوند، کمتر از مقادیر نظری جدول است؟
الف) چون سرعت واقعی دستگاه همیشه کمتر از سرعت اسمی است
ب) چون برخی از پله‌ها خالی می‌مانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی‌شوند
ج) چون فرمول فقط برای پیاده‌رو متحرک معتبر است
د) چون جدول فقط برای حالت خالی از مسافر محاسبه شده است
پاسخ صحیح: گزینه ب — چون برخی از پله‌ها خالی می‌مانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی‌شوند
طبق توضیح این بخش، در عمل تعداد افرادی که توسط پلکان‌برقی در یک ساعت جابه‌جا می‌شوند کمتر از مقادیر جدول است، زیرا برخی از پله‌ها خالی می‌مانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی‌شوند.
طبق توضیح این بخش، در عمل تعداد افرادی که توسط پلکان‌برقی در یک ساعت جابه‌جا می‌شوند کمتر از مقادیر جدول است، زیرا برخی از پله‌ها خالی می‌مانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی‌شوند.
سوال ۶: مسئولیت اخذ میزان نیروها و محل اثر آن‌ها از شرکت‌های سازنده، پس از تعیین ارتفاع، زاویه و عرض پله، بر عهده‌ی کیست؟
الف) مهندسان طراح سازه
ب) فروشنده‌ی خرده‌فروشی لوازم
ج) مالک ساختمان
د) شهرداری
پاسخ صحیح: گزینه الف — مهندسان طراح سازه
مهندسان طراح سازه باید پس از مشخص‌نمودن ارتفاع، زاویه و انتخاب عرض پله، میزان نیروها و محل اثر آن‌ها را از شرکت‌های معتبر سازنده اخذ نموده و در محاسبه و طراحی سازه لحاظ نمایند.
مهندسان طراح سازه باید پس از مشخص‌نمودن ارتفاع، زاویه و انتخاب عرض پله، میزان نیروها و محل اثر آن‌ها را از شرکت‌های معتبر سازنده اخذ نموده و در محاسبه و طراحی سازه لحاظ نمایند.
→ فصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمان ←
سایر فصل‌های مبحث ۱۵
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: الزامات اولیه انتخاب آسانسورفصل ۴: طراحی و آماده‌سازی محل آسانسور و اجزاء آنفصل ۵: ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمیفصل ۶: ویژگی‌های آسانسورهای هیدرولیکفصل ۷: الزامات آسانسورهای حمل خودروفصل ۸: آزمایش و تحویل گیریفصل ۹: حفاظت در مقابل آتش (آسانسورها)فصل ۱۰: برق اضطراریفصل ۱۱: الزامات اولیه طراحی (پلکان‌برقی)فصل ۱۳: تأثیرات پلکان‌برقی و پیاده‌رو متحرک بر سازه ساختمانفصل ۱۴: مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده‌رو متحرکفصل ۱۵: حفاظت های فنی و ایمنیفصل ۱۶: حفاظت در مقابل آتش (پلکان‌برقی)فصل ۱۷: تحویل گیری و نگهداری
مباحث مرتبط
مبحث ۱۵: آسانسورها و پلکان برقیهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی