تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌ها — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۳)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌ها» (بند ۲۰-۶-۳) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۹ سوال دارد.
فهرست مطالب
- دامنه و مرجع فنی
- تابلوهای چندقسمتی و سطوح هشدار (۲۰-۶-۳-۱)
- تابلوهای دستورالعمل، راهنمای تخلیه و واکنش اضطراری کارگاه (۲۰-۶-۳-۲ تا ۴)
خلاصه درسنامه
دامنه و مرجع فنی
- این تابلوها و علائم، مربوط به تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌ها و تأسیسات ساختمان‌ها، باید در انطباق با آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی باشند.
تابلوهای چندقسمتی و سطوح هشدار (۲۰-۶-۳-۱)
- در صورت وجود چند پیام ایمنی، بازدارنده، هشداردهنده و الزام‌آور در محلی از کارگاه، تابلوها باید به‌صورت چندقسمتی، شامل بخش‌های زیر، نصب شوند: علامت هشدار ایمنی و عنوان پیام (بر زمینه‌ی رنگی دارای مفهوم ایمنی)، متن توضیحی، و علامت تصویری.
- چهار سطح عنوان هشدار (۲۰-۶-۳-۱-۱): الف) «خطر» — موقعیت خطرناکی که در صورت عدم اجتناب، موجب آسیب جدی یا مرگ می‌شود؛ محدود به مواقع بسیار خطرناک؛ رنگ سفید بر زمینه‌ی قرمز + علامت سه‌گوش هشدار. ب) «هشدار/اخطار» — آسیب جدی در صورت عدم اجتناب؛ رنگ سیاه بر زمینه‌ی نارنجی + علامت سه‌گوش. پ) «احتیاط» — آسیب‌دیدگی جزئی در صورت عدم اجتناب؛ رنگ سیاه بر زمینه‌ی زرد + علامت سه‌گوش. ت) «توجه» — اطلاعات مهم غیرمستقیما‌مرتبط با خطر (مانند تهدیدهای امنیتی/بهداشتی/خسارت دارایی)؛ رنگ سفید بر زمینه‌ی آبی.
- متن توضیحی تابلو (۲۰-۶-۳-۱-۲): متنی که با دقت انتخاب می‌شود و به‌صورت خلاصه، دقیق و واضح پیام تابلو را منتقل می‌کند.
- علامت تصویری (۲۰-۶-۳-۱-۳): باید متناسب با نوع پیام تابلو درج شود.
تابلوهای دستورالعمل، راهنمای تخلیه و واکنش اضطراری کارگاه (۲۰-۶-۳-۲ تا ۴)
- تابلوی دستورالعمل‌های کارگاهی (۲۰-۶-۳-۲): برای اعلام اطلاعات تکمیلی مانند رویه‌ها و دستورالعمل‌های ایمنی به‌کار می‌روند (مثلا دستورالعمل خاموش‌کردن ایمن بویلر یا دستورالعمل قفل‌کردن)؛ باید به‌صورت دو‌قسمتی با عنوان «دستورالعمل ایمنی» به رنگ سفید بر زمینه‌ی سبز، و شرح دستورالعمل در ذیل آن تهیه شود.
- تابلوی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری کارگاه (۲۰-۶-۳-۳): حاوی محل تجهیزات ایمنی، بازشوهای امدادرسانی، کمک‌های اولیه و خروج اضطراری، در ساختمان کارگاه‌های متوسط و کوچک الزامی است؛ این تابلوها باید مطابق ضوابط بخش ۲۰-۴ تهیه و نصب شوند.
- نصب راهنمای واکنش اضطراری در ساختمان کارگاه‌های بزرگ صنعتی الزامی است (۲۰-۶-۳-۴).
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع فنی این تابلوها | آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی |
| سه بخش تابلوی چندقسمتی | علامت هشدار+عنوان، متن توضیحی، علامت تصویری |
| «خطر» — رنگ | سفید بر زمینه‌ی قرمز |
| «هشدار/اخطار» — رنگ | سیاه بر زمینه‌ی نارنجی |
| «احتیاط» — رنگ | سیاه بر زمینه‌ی زرد |
| «توجه» — رنگ | سفید بر زمینه‌ی آبی |
| رنگ تابلوی «دستورالعمل ایمنی» | سفید بر زمینه‌ی سبز |
| راهنمای تخلیه‌ی اضطراری کارگاه باید مطابق کدام بخش باشد | بخش ۲۰-۴ |
| راهنمای واکنش اضطراری الزامی برای | کارگاه‌های بزرگ صنعتی |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌ها باید با کدام آئین‌نامه منطبق باشند؟
الف) آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی
ب) آئین‌نامه‌ی ترافیک شهری
ج) استاندارد ملی ایران شماره‌ی ۱۲۵۱۹
د) کنوانسیون وین
پاسخ صحیح: گزینه الف — آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی
طبق بند ۲۰-۶-۳، این تابلوها و علائم باید در انطباق با آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی، باشند.
طبق بند ۲۰-۶-۳، این تابلوها و علائم باید در انطباق با آئین‌نامه‌ی ایمنی ساختمان کارگاه‌ها، مصوب شورای‌عالی حفاظت فنی، باشند.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۶-۳-۱، در صورت وجود چند پیام ایمنی هم‌زمان در یک محل از کارگاه، تابلو باید شامل چه بخش‌هایی باشد؟
الف) علامت هشدار ایمنی و عنوان پیام، متن توضیحی، و علامت تصویری
ب) فقط یک رنگ ساده بدون متن
ج) فقط شماره‌ی تلفن ایمنی
د) فقط امضای مسئول کارگاه
پاسخ صحیح: گزینه الف — علامت هشدار ایمنی و عنوان پیام، متن توضیحی، و علامت تصویری
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱، چنین تابلویی باید به‌صورت چندقسمتی، شامل علامت هشدار ایمنی و عنوان پیام بر زمینه‌ی رنگی ایمنی، متن توضیحی، و علامت تصویری باشد.
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱، چنین تابلویی باید به‌صورت چندقسمتی، شامل علامت هشدار ایمنی و عنوان پیام بر زمینه‌ی رنگی ایمنی، متن توضیحی، و علامت تصویری باشد.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱، عنوان «هشدار/اخطار» چه رنگ‌بندی‌ای دارد؟
الف) رنگ سیاه بر زمینه‌ی نارنجی
ب) رنگ سفید بر زمینه‌ی قرمز
ج) رنگ آبی بر زمینه‌ی سفید
د) رنگ سبز بر زمینه‌ی مشکی
پاسخ صحیح: گزینه الف — رنگ سیاه بر زمینه‌ی نارنجی
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱ (ب)، عنوان «هشدار/اخطار» باید با رنگ سیاه بر روی زمینه‌ی نارنجی نوشته شود.
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱ (ب)، عنوان «هشدار/اخطار» باید با رنگ سیاه بر روی زمینه‌ی نارنجی نوشته شود.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱، عنوان «احتیاط» برای چه سطحی از خطر به‌کار می‌رود و چه رنگی دارد؟
الف) آسیب‌دیدگی جزئی در صورت عدم اجتناب؛ رنگ سیاه بر زمینه‌ی زرد
ب) مرگ قطعی؛ رنگ سفید بر زمینه‌ی قرمز
ج) هیچ خطری؛ رنگ سبز
د) خطر مالی صرف؛ رنگ طلایی
پاسخ صحیح: گزینه الف — آسیب‌دیدگی جزئی در صورت عدم اجتناب؛ رنگ سیاه بر زمینه‌ی زرد
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱ (پ)، «احتیاط» بیانگر موقعیتی خطرناک است که اگر از آن اجتناب نشود موجب آسیب‌دیدگی جزئی خواهد شد؛ این عنوان باید با رنگ سیاه بر زمینه‌ی زرد نوشته شود.
طبق بند ۲۰-۶-۳-۱-۱ (پ)، «احتیاط» بیانگر موقعیتی خطرناک است که اگر از آن اجتناب نشود موجب آسیب‌دیدگی جزئی خواهد شد؛ این عنوان باید با رنگ سیاه بر زمینه‌ی زرد نوشته شود.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۶-۳-۲، تابلوی دستورالعمل‌های کارگاهی باید چه رنگ‌بندی‌ای داشته باشد؟
الف) دو‌قسمتی با عنوان «دستورالعمل ایمنی» به رنگ سفید بر زمینه‌ی سبز، و شرح دستورالعمل در ذیل
ب) همیشه رنگ قرمز تک‌رنگ
ج) همیشه رنگ سیاه تک‌رنگ
د) رنگ آن اهمیتی ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — دو‌قسمتی با عنوان «دستورالعمل ایمنی» به رنگ سفید بر زمینه‌ی سبز، و شرح دستورالعمل در ذیل
طبق بند ۲۰-۶-۳-۲، تابلوی دستورالعمل‌های ایمنی باید به‌صورت دو‌قسمتی با عنوان «دستورالعمل ایمنی» به رنگ سفید بر روی زمینه‌ی سبز و شرح دستورالعمل در ذیل آن تهیه شود.
طبق بند ۲۰-۶-۳-۲، تابلوی دستورالعمل‌های ایمنی باید به‌صورت دو‌قسمتی با عنوان «دستورالعمل ایمنی» به رنگ سفید بر روی زمینه‌ی سبز و شرح دستورالعمل در ذیل آن تهیه شود.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۶-۳-۳، تابلوی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری کارگاه در ساختمان کارگاه‌های متوسط و کوچک باید مطابق کدام بخش از مبحث ۲۰ تهیه و نصب شود؟
الف) بخش ۲۰-۴
ب) بخش ۲۰-۷
ج) بخش ۲۰-۲
د) بخش ۲۰-۵
پاسخ صحیح: گزینه الف — بخش ۲۰-۴
طبق بند ۲۰-۶-۳-۳، این تابلوها باید مطابق ضوابط بخش‌های ۲۰-۴ (ضوابط علائم راه خروج) تهیه و نصب شوند.
طبق بند ۲۰-۶-۳-۳، این تابلوها باید مطابق ضوابط بخش‌های ۲۰-۴ (ضوابط علائم راه خروج) تهیه و نصب شوند.
→ فصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناک ←
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی