الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوها — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۶)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوها» (بند ۲۰-۳-۷ و ۲۰-۳-۸) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
الزامات الکتریکی (۲۰-۳-۷)
- سیمها و تجهیزات الکتریکی باید طبق ضوابط طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانها (مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان) باشند، دارای روکش و عایق مناسب باشند و بهصورت ثابت نصب شوند.
- در مواقع قطع برق، وجود منابع تغذیهی پشتیبان برای تابلوهای ایمنی که از قدرت برق بهره میگیرند لازم است — مگر در صورتیکه قطع برق خود ازبینبرندهی آن خطر باشد.
- تابلوهای ایمنی و اضطراری باید بهگونهای سازماندهی و نظارت شوند که در زمان بهرهبرداری، روشن یا بهوضوح دیده و خوانده شوند.
- دریچههای بازدید تجهیزات الکتریکی تابلوهای ایمنی باید بهگونهای طراحی شود که قابلدسترس برای کودکان نبوده و تنها با کلید مخصوص باز و بسته شوند.
- در تابلوهای نورانی که سطح نمایش تابلو از جنس پلاستیک شفاف یا نیمهشفاف یا مصالح مشابه باشد، لامپهای روشنایی و تجهیزات الکتریکی باید حداقل ۵ سانتیمتر از سطح ورقههای پلاستیک فاصله داشته باشد.
- در هیچ تابلویی نمیتوان از نورپردازی غیرالکتریکی چون شعله و آتش استفاده کرد، مگر در موارد خاص مانند صنایع و پالایشگاهها و با اخذ مجوز از مرجع صدور مجوز تابلوها.
- تمام تابلوهایی که از طریق جریان برق اقدام به نورپردازی میکنند، باید به سیستم اتصال به زمین مناسب مجهز باشند.
نگهداری و تعمیر (۲۰-۳-۸)
- مسئول تابلوها در برابر حوادث احتمالی — چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تابلو و قطعات آن در طوفان، برقگرفتگی و سایر مخاطرات ناشی از نگهداری آنها در شرایط غیرایمن — نیز مسئولیت دارد.
- تمام تابلوها و علائم ایمنی باید در شرایط مناسب نگهداری شوند، بهطوریکه قصد و منظور اصلی را بهدرستی اطلاعرسانی نمایند؛ نگهداری در شرایط مناسب از تمیزکردن عادی و رنگپریدگی تا کنترل مرتب علائم چراغدار و صوتی و نهایتا اطمینان از کارکرد صحیح آنها را شامل میشود.
- نظافت، تعمیر و رنگکاری مجدد تابلو، بهصورتیکه مغایرتی با مشخصات مندرج در مجوز نیابد، ضروری است و نیاز به اخذ مجوز جدید ندارد.
- چنانچه نصب و جابهجایی یا برچیدن تابلوها موجب خسارت یا آسیب به محل نصب شود، یا وضعیت ناهنجاری در محل نصب و ناهماهنگی در نمای شهری ایجاد کند، مسئول تابلو و در صورت عدم دسترسی، مسئول ساختمان موظف به تعمیر و بازسازی محل نصب است.
- چنانچه مشخصات محل نصب علائم و تابلوها بهنحوی تغییر کند که موجب تغییر مشخصات آنها شود، مسئول تابلو موظف است وضعیت قرارگیری تابلو را طوری تصحیح کند که مجددا مطابقت تابلو با مقررات تأمین شود.
- نظارت بر علائم و تابلوهای الزامی و بازدید از آنها بهمنظور پایداری، استحکام و ایمنی تابلو و سازهی آن، باید در این مراحل انجام گیرد: الف) قبل از بهرهبرداری و در زمان ساخت، توسط مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه ساختمانی؛ ب) پس از بهرهبرداری در کارگاهها، توسط مسئولان ایمنی کارگاه؛ پ) پس از هرگونه تغییرات و ایجاد وقفه در استفاده از آن، توسط مسئول تابلو؛ ت) پس از وقوع باد، طوفان، زلزله و غیره، توسط مسئول تابلو؛ ث) در هنگام بهرهبرداری از ساختمان، در مقاطع ششماهه بهصورت ادواری، توسط مسئول تابلو یا (در صورت عدم دسترسی) مسئول ساختمان.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع فنی سیمکشی و تجهیزات الکتریکی تابلو | مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان |
| فاصلهی حداقل لامپ تا سطح پلاستیک تابلوی نورانی | ۵ سانتیمتر |
| نورپردازی غیرالکتریکی (شعله/آتش) | ممنوع مگر در صنایع/پالایشگاهها با مجوز ویژه |
| الزام اتصال به زمین | برای تمامی تابلوهای نورپردازیشده با برق الزامی است |
| دورهی بازرسی ادواری تابلو در زمان بهرهبرداری | هر شش ماه یکبار |
| چه زمانی نظافت/تعمیر/رنگکاری مجدد نیاز به مجوز جدید ندارد | وقتی مغایرتی با مشخصات مجوز ایجاد نکند |
| مسئول بازرسی پیش از بهرهبرداری (حین ساخت) | مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۷-۱، سیمها و تجهیزات الکتریکی تابلوها باید طبق کدام مبحث مقررات ملی ساختمان باشند؟
الف) مبحث سیزدهم (تأسیسات برقی)
ب) مبحث نهم (بتن آرمه)
ج) مبحث سوم (حفاظت ساختمانها)
د) مبحث هجدهم (صدابندی)
پاسخ صحیح: گزینه الف — مبحث سیزدهم (تأسیسات برقی)
طبق بند ۲۰-۳-۷-۱، سیمها و تجهیزات الکتریکی باید طبق ضوابط طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانها (مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران) باشند.
طبق بند ۲۰-۳-۷-۱، سیمها و تجهیزات الکتریکی باید طبق ضوابط طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانها (مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران) باشند.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۳-۷-۲، در مواقع قطع برق، وجود منبع تغذیهی پشتیبان برای تابلوهای ایمنی چه زمانی لازم نیست؟
الف) هرگز؛ همیشه منبع پشتیبان الزامی است
ب) زمانیکه خود قطع برق ازبینبرندهی آن خطر باشد
ج) زمانیکه تابلو در طبقهی همکف باشد
د) زمانیکه تابلو رنگ سبز داشته باشد
پاسخ صحیح: گزینه ب — زمانیکه خود قطع برق ازبینبرندهی آن خطر باشد
طبق بند ۲۰-۳-۷-۲، وجود منابع تغذیهی پشتیبان برای تابلوهای ایمنی برقدار لازم است، مگر در صورتیکه قطع برق خود ازبینبرندهی آن خطر باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۷-۲، وجود منابع تغذیهی پشتیبان برای تابلوهای ایمنی برقدار لازم است، مگر در صورتیکه قطع برق خود ازبینبرندهی آن خطر باشد.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۳-۷-۵، در تابلوهای نورانی با سطح نمایش پلاستیکی شفاف/نیمهشفاف، لامپها و تجهیزات الکتریکی باید چه فاصلهای از سطح پلاستیک داشته باشند؟
الف) حداقل ۵ سانتیمتر
ب) حداکثر ۱ سانتیمتر
ج) دقیقا چسبیده به سطح
د) هیچ فاصلهای الزامی نیست
پاسخ صحیح: گزینه الف — حداقل ۵ سانتیمتر
طبق بند ۲۰-۳-۷-۵، در چنین تابلوهایی، لامپهای روشنایی و تجهیزات الکتریکی باید حداقل ۵ سانتیمتر از سطح ورقههای پلاستیک فاصله داشته باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۷-۵، در چنین تابلوهایی، لامپهای روشنایی و تجهیزات الکتریکی باید حداقل ۵ سانتیمتر از سطح ورقههای پلاستیک فاصله داشته باشد.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۳-۷-۷، تمامی تابلوهایی که از طریق جریان برق نورپردازی میشوند، باید مجهز به چه سیستمی باشند؟
الف) سیستم اتصال به زمین مناسب
ب) سیستم صدای آژیر
ج) سیستم دوربین مداربسته
د) سیستم تهویهی مطبوع
پاسخ صحیح: گزینه الف — سیستم اتصال به زمین مناسب
طبق بند ۲۰-۳-۷-۷، تمام تابلوهائی که از طریق جریان برق اقدام به نورپردازی میکنند، باید به سیستم اتصال به زمین مناسب مجهز باشند.
طبق بند ۲۰-۳-۷-۷، تمام تابلوهائی که از طریق جریان برق اقدام به نورپردازی میکنند، باید به سیستم اتصال به زمین مناسب مجهز باشند.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۳-۸-۱، مسئول تابلو در برابر چه نوع حوادثی مسئولیت دارد؟
الف) حوادثی چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تابلو در طوفان، برقگرفتگی و سایر مخاطرات ناشی از نگهداری در شرایط غیرایمن
ب) فقط حوادث رانندگی در اطراف تابلو
ج) فقط دزدی تابلو
د) هیچ مسئولیتی ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — حوادثی چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تابلو در طوفان، برقگرفتگی و سایر مخاطرات ناشی از نگهداری در شرایط غیرایمن
طبق بند ۲۰-۳-۸-۱، مسئول تابلوها در برابر حوادث احتمالی چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تابلو و قطعات آن در طوفان، برقگرفتگی و سایر مخاطرات ناشی از نگهداری آنها در شرایط غیرایمن، مسئولیت دارد.
طبق بند ۲۰-۳-۸-۱، مسئول تابلوها در برابر حوادث احتمالی چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تابلو و قطعات آن در طوفان، برقگرفتگی و سایر مخاطرات ناشی از نگهداری آنها در شرایط غیرایمن، مسئولیت دارد.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۳-۸-۶، بازدید از تابلوها و سازهی آنها «قبل از بهرهبرداری و در زمان ساخت» باید توسط چه کسانی انجام شود؟
الف) مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه ساختمانی
ب) فقط شهرداری
ج) فقط پیمانکار برقکاری
د) فقط مالک ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه الف — مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه ساختمانی
طبق بند ۲۰-۳-۸-۶ (الف)، بازدید قبل از بهرهبرداری و در زمان ساخت، توسط مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه ساختمانی انجام میگیرد.
طبق بند ۲۰-۳-۸-۶ (الف)، بازدید قبل از بهرهبرداری و در زمان ساخت، توسط مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنی کارگاه ساختمانی انجام میگیرد.
→ فصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریق ←
سایر فصلهای مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرفهای مختلف ساختمانهافصل ۴: محدوده و محدودیتهای مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشههای راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاههافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاههای صنعتی و موتورخانههافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسبهای ایمنی بر مخازن و لولههای حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطههای بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطههای بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی