ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دست — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۹)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دست» (بند ۲۰-۳-۱۳ و ۲۰-۳-۱۴) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
- ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی (۲۰-۳-۱۳)
- ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی با حرکات دست (۲۰-۳-۱۴)
خلاصه درسنامه
ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی (۲۰-۳-۱۳)
- ارائه‌کنندگان علائم ایمنی کلامی باید آگاهی کافی از زبان استفاده‌شده داشته و آن را به‌درستی تلفظ و درک کنند.
- ارتباط کلامی بین پیام‌دهنده و یک یا چند شنونده باید کوتاه باشد، با گروهی از کلمات یا حتی‌الامکان با تک‌کلمات مندرج در جدول ۲ (شروع، ایست، پایان، بالا، پایین، جلو، عقب، راست، چپ، خطر، سریع).
- پیام‌ها باید مختصر، ساده و واضح باشند، و مهارت ارتباط کلامی پیام‌دهنده و قابلیت شنونده‌ی پیام باید طوری هماهنگ باشد که ارتباط به‌نحو مناسبی برقرار شود.
- ارتباط کلامی می‌تواند به‌صورت مستقیم (با صدای گوینده) یا غیرمستقیم توسط صدای ضبط‌شده‌ی انسان یا صدای مصنوعی پخش شود.
ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی با حرکات دست (۲۰-۳-۱۴)
- علائم ایمنی حرکات دست برای هدایت‌کردن حرکات وسایل نقلیه و دستگاه‌هائی چون جرثقیل‌ها — که ممکن است خطرساز باشند — به‌کار می‌روند. علائم باید دقیق، ساده، سهل‌الاجرا و قابل‌درک باشند.
- باید اطمینان حاصل شود که علامت‌دهنده آگاهی کامل به علائم حرکتی دست داشته و آموزش لازم را دیده باشد؛ اگر علائم شکل ۱۱ کفایت نکند، می‌توان از علائم توافق‌شده‌ی تکمیلی استفاده کرد که باید در همه‌ی قسمت‌ها به‌صورت یکسان به‌کار روند و کارکنان ذی‌ربط با آن آشنا باشند.
- علامت‌دهنده باید در موقعیتی قرار گیرد که تسلط کافی بر عملیات داشته و توسط کلیه‌ی مخاطبین دیده شود، ولی خودش در معرض خطر ناشی از انجام آن عملیات قرار نگیرد؛ وظیفه‌ی او منحصرا هدایت عملیات و انجام اقدامات لازم برای ایمنی افراد حاضر است.
- در بعضی موارد ممکن است نیاز به نیروی کمکی/علامت‌دهنده‌ی دیگری برای هماهنگی عملیات باشد؛ در این حالت باید اطمینان حاصل شود که شخص دریافت‌کننده‌ی علائم، از یک علامت‌دهنده پیروی می‌کند، مگر در حالت‌های خاص از‌پیش‌هماهنگ‌شده.
- چنانچه انجام‌دهنده‌ی عملیات قادر به ادامه‌ی اجرای کار به‌نحو مطلوب و ایمن نباشد، کل عملیات باید تا زمان دریافت دستورات بعدی متوقف شود.
- چنانچه شرایط جوی به‌نحوی باشد که نور کم شود یا کاهش دید پدید آید، لازم است علامت‌دهنده از لباس‌های بازتاب نور یا خودنور استفاده کند؛ استفاده از وسایلی مانند راکت یا بازوبندهای شب‌رنگ نیز برای درک و شناسایی بهتر علائم توصیه می‌شود.
- شکل ۱۱ (علائم کلی‌ی پایه‌ی حرکات دست): شروع فرمان (دو بازو کاملا باز، ۱۸۰ درجه، کف دست‌ها رو به جلو)؛ توقف (بازوی راست به‌سمت بالا، کف دست رو به جلو)؛ پایان کل عملیات (دو دست در حوالی سینه چفت شوند). حرکات عمودی: بالابردن (بازوی راست به‌سمت بالا با حرکت دایره‌ای آهسته)؛ پائین‌آوردن (بازوی راست به‌سمت پایین با حرکت دایره‌ای آهسته)؛ فاصله‌ی عمودی (فاصله‌ی بین دو دست). حرکات افقی: حرکت به جلو/عقب (دست‌های خم‌شده با حرکت ساعد)؛ راست/چپ (دست کشیده به‌سمت پهلو)؛ فاصله‌ی افقی. علامت خطر: توقف اضطراری با هر دو دست بالا و کف دست‌ها رو به جلو.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| مرجع کلمات استاندارد کلامی | جدول ۲ (شروع، ایست، پایان، بالا، پایین، جلو، عقب، راست، چپ، خطر، سریع) |
| انواع ارتباط کلامی | مستقیم (صدای زنده) یا غیرمستقیم (صدای ضبط‌شده/مصنوعی) |
| کاربرد اصلی علائم حرکات دست | هدایت وسایل نقلیه و دستگاه‌هایی چون جرثقیل |
| مرجع شکل پایه‌ی حرکات دست | شکل شماره‌ی ۱۱ |
| علامت «توقف اضطراری» با دست | هر دو دست بالا، کف دست‌ها رو به جلو |
| تجهیزات توصیه‌شده برای علامت‌دهنده در دید کم | لباس/بازوبند/راکت بازتاب‌نور یا خودنور |
| چه کسی باید تنها مرجع دستور عامل باشد | یک علامت‌دهنده، مگر در حالات از‌پیش‌هماهنگ‌شده |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۱، ارائه‌کننده‌ی علائم ایمنی کلامی باید چه ویژگی‌ای داشته باشد؟
الف) آگاهی کافی از زبان استفاده‌شده داشته و آن را به‌درستی تلفظ و درک کند
ب) حتما باید مهندس عمران باشد
ج) فقط باید بلندترین صدا را داشته باشد
د) هیچ نیاز خاصی به دانش زبانی نیست
پاسخ صحیح: گزینه الف — آگاهی کافی از زبان استفاده‌شده داشته و آن را به‌درستی تلفظ و درک کند
طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۱، ارائه‌کنندگان علائم ایمنی کلامی باید آگاهی کافی از زبان استفاده‌شده داشته و آن را به‌درستی تلفظ و درک کنند.
طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۱، ارائه‌کنندگان علائم ایمنی کلامی باید آگاهی کافی از زبان استفاده‌شده داشته و آن را به‌درستی تلفظ و درک کنند.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۲، ارتباط کلامی بین پیام‌دهنده و شنونده باید ترجیحا بر چه مبنایی باشد؟
الف) کوتاه، با گروهی از کلمات یا حتی‌الامکان تک‌کلمات مندرج در جدول ۲
ب) همیشه جمله‌های بلند و رسمی
ج) فقط با اشعار آهنگین
د) هیچ ضابطه‌ای ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — کوتاه، با گروهی از کلمات یا حتی‌الامکان تک‌کلمات مندرج در جدول ۲
طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۲، ارتباط کلامی باید کوتاه، با گروهی از کلمات یا حتی‌الامکان با تک‌کلمات مندرج در جدول ۲ باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۱۳-۲، ارتباط کلامی باید کوتاه، با گروهی از کلمات یا حتی‌الامکان با تک‌کلمات مندرج در جدول ۲ باشد.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۱، علائم ایمنی حرکات دست عمدتا برای هدایت چه چیزی به‌کار می‌روند؟
الف) حرکات وسایل نقلیه و دستگاه‌هائی چون جرثقیل‌ها که ممکن است خطرساز باشند
ب) فقط ترافیک خیابانی
ج) فقط حرکت اسانسور
د) فقط جابه‌جایی مبلمان اداری
پاسخ صحیح: گزینه الف — حرکات وسایل نقلیه و دستگاه‌هائی چون جرثقیل‌ها که ممکن است خطرساز باشند
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۱، علائم ایمنی حرکات دست برای هدایت‌کردن حرکات وسایل نقلیه و دستگاه‌هائی چون جرثقیل‌ها، که ممکن است خطرساز باشند، به‌کار می‌روند.
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۱، علائم ایمنی حرکات دست برای هدایت‌کردن حرکات وسایل نقلیه و دستگاه‌هائی چون جرثقیل‌ها، که ممکن است خطرساز باشند، به‌کار می‌روند.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۷، اگر بیش از یک علامت‌دهنده در عملیات نقش داشته باشد، شخص دریافت‌کننده‌ی علائم باید چگونه عمل کند؟
الف) از یک علامت‌دهنده پیروی کند، مگر در حالات خاص از‌پیش‌هماهنگ‌شده
ب) هم‌زمان از همه‌ی علامت‌دهندگان پیروی کند
ج) از هیچ‌کس پیروی نکند
د) خودش تصمیم نهایی را بگیرد
پاسخ صحیح: گزینه الف — از یک علامت‌دهنده پیروی کند، مگر در حالات خاص از‌پیش‌هماهنگ‌شده
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۷، باید اطمینان حاصل شود که شخص دریافت‌کننده‌ی علائم از یک علامت‌دهنده پیروی نماید، مگر در حالت‌های خاصی که از قبل هماهنگ شده باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۷، باید اطمینان حاصل شود که شخص دریافت‌کننده‌ی علائم از یک علامت‌دهنده پیروی نماید، مگر در حالت‌های خاصی که از قبل هماهنگ شده باشد.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۸، اگر انجام‌دهنده‌ی عملیات قادر به ادامه‌ی کار به‌نحو ایمن نباشد، چه اقدامی باید صورت گیرد؟
الف) کل عملیات باید تا زمان دریافت دستورات بعدی متوقف شود
ب) عملیات باید با سرعت بیشتر ادامه یابد
ج) علامت‌دهنده باید عملیات را نادیده بگیرد
د) هیچ اقدام خاصی لازم نیست
پاسخ صحیح: گزینه الف — کل عملیات باید تا زمان دریافت دستورات بعدی متوقف شود
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۸، چنانچه انجام‌دهنده‌ی عملیات قادر به ادامه‌ی اجرای کار به‌نحو مطلوب و ایمن نباشد، کل عملیات باید تا زمان دریافت دستورات بعدی متوقف شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۴-۸، چنانچه انجام‌دهنده‌ی عملیات قادر به ادامه‌ی اجرای کار به‌نحو مطلوب و ایمن نباشد، کل عملیات باید تا زمان دریافت دستورات بعدی متوقف شود.
سوال ۶: طبق شکل ۱۱، حرکت «توقف (پایان حرکت، قطع)» با دست چگونه نشان داده می‌شود؟
الف) بازوی راست به‌طرف بالا طوری که کف دست رو به جلو باشد
ب) هر دو بازو کاملا باز و افقی
ج) دو دست در حوالی سینه چفت شود
د) دست چپ کشیده به سمت پهلو
پاسخ صحیح: گزینه الف — بازوی راست به‌طرف بالا طوری که کف دست رو به جلو باشد
طبق شکل ۱۱ در بند ۲۰-۲، پیام «توقف» با بازوی راست کشیده به سمت بالا و کف دست رو به جلو نمایش داده می‌شود.
طبق شکل ۱۱ در بند ۲۰-۲، پیام «توقف» با بازوی راست کشیده به سمت بالا و کف دست رو به جلو نمایش داده می‌شود.
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی