ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریق — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۷)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریق» (بند ۲۰-۳-۹ و ۲۰-۳-۱۰) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
- ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری (۲۰-۳-۹)
- ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی در برابر حریق (۲۰-۳-۱۰)
خلاصه درسنامه
ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری (۲۰-۳-۹)
- علائم تصویری تابلوها باید طبق مشخصاتی که در این مبحث ارائه می‌شود، برای بیننده به‌راحتی قابل رویت و فهم باشد.
- تابلوها و علائم تصویری ایمنی، با توجه به هدفی که در نصب تعقیب می‌شود، باید در ارتفاع مناسب نصب شوند؛ در مکان‌هایی که نور طبیعی ضعیف است، باید از رنگ‌های بازتاب نور و خودنور و مواد شب‌رنگ یا نور مصنوعی استفاده شود.
- سه تراز نصب: (۱) تراز بالا — علائمی که به‌علت احتمال دیده‌نشدن، در تراز بالاتر از دید چشم قرار می‌گیرند: بالای درها و تراز بیش از ۲٫۰۰ متر از کف فضا. (۲) تراز میانه (چشم) — علائم و تابلوهای معمول: در حدود ارتفاع چشم، در حریم ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متری از کف فضا. (۳) تراز پایین — علائمی که برای پیام‌رسانی در زمان حریق در نزدیکی کف نصب می‌شوند: در حریم ارتفاعی ۰٫۱۰ تا ۰٫۴۵ متر از کف؛ علامت باید هم‌سطح با در بر روی آن نصب شود؛ در نصب بر دیوار، باید در فاصله‌ی کمتر از ۰٫۱۰ متر از چهارچوب و سمت دستگیره باشد.
- نوارها و علائم ایمنی کف: برای پیام‌رسانی روی کف فضاها، باید به‌صورت ممتد بیننده را به سمت خروج و مقصد هدایت کنند؛ فاصله‌ی نوارهای پیرامونی فضاها از دیوار حداکثر ۰٫۱۰ متر باشد.
- ارتفاع حروف فارسی در علائم ایمنی بر اساس فاصله‌ی دید تابلو: کمتر از ۱۰ متر → حداقل ۷۵ میلی‌متر؛ بین ۱۰ تا ۲۰ متر → حداقل ۱۵۰ میلی‌متر؛ بین ۲۰ تا ۴۰ متر → حداقل ۲۰۰ میلی‌متر.
- زمانی‌که موضوع مطرح در علامت یا خطر مصرح در متن تابلو دیگر وجود نداشته باشد، باید سریعا توسط مسئول تابلو (یا در نبود دسترسی، مسئول ساختمان) جمع‌آوری شود.
ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی در برابر حریق (۲۰-۳-۱۰)
- جدول ۴ — رنگ‌های علائم ایمنی حریق: قرمز = تجهیزات آتش‌نشانی (شناسایی و نشان‌دادن مکان تجهیزات)؛ سبز = خروج اضطراری (ورودی‌ها، درب‌ها، خروجی‌ها، راه‌های فرار).
- اگر نور طبیعی در محل نصب علائم ایمنی حریق کم باشد، فراهم‌نمودن روشنایی کافی از طریق رنگ‌های بازتاب نور و خودنور و مواد شب‌رنگ یا نور مصنوعی ضروری است.
- در هنگام حریق، استفاده از علائم مکمل نوری، کلامی یا صوتی به‌منظور هدایت به خروجی‌های اضطراری و مسیرهای فرار و محل استقرار تجهیزات اطفای حریق توصیه می‌شود.
- رنگ قرمز مشخص‌کننده‌ی مکان تجهیزات اطفای حریق است — با به‌کارگیری تابلو یا رنگ‌آمیزی پس‌زمینه‌ای که تجهیزات روی آن قرار دارند؛ اگر تجهیزات به‌طور عمده قرمز باشند، ممکن است نیاز به رنگ‌کردن پس‌زمینه نباشد.
- اگر تجهیزات آتش‌نشانی در مکانی دور از دید مستقیم قرار داشت، مکان آن‌ها باید با علائم و جهت‌نماهای مناسب طبق مشخصات علائم تصویری ایمنی معین شود.
- علامت تصویری ایمنی می‌تواند با متن توضیحی همراه شود، اما متن نوشتاری به‌تنهایی به‌عنوان علامت تصویری ایمنی کفایت نمی‌کند.
- مجوزهای صادره برای سیستم‌های اعلام و اطفای حریق باید به‌صورت ادواری تمدید و اعتبار آن‌ها کنترل شود؛ تعمیر، حفظ و نگهداری و به‌روزرسانی این سیستم‌ها ضروری است.
- به‌منظور آگاهی استفاده‌کنندگان و آتش‌نشان‌ها، باید نقشه‌ی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری هر طبقه و راهنمای واکنش اضطراری، در جوار ورودی‌های ساختمان‌هایی که در جدول ۲۰-۳-۱ تعیین شده‌اند، نصب شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| تراز بالای نصب (احتمال دیده‌نشدن) | بالای درها، بیش از ۲٫۰۰ متر از کف |
| تراز میانه‌ی نصب (معمول) | ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متر از کف |
| تراز پایین نصب (پیام‌رسانی حریق نزدیک کف) | ۰٫۱۰ تا ۰٫۴۵ متر از کف |
| فاصله‌ی حداکثر نوار پیرامونی کف از دیوار | ۰٫۱۰ متر |
| ارتفاع حروف فارسی برای دید زیر ۱۰ متر | حداقل ۷۵ میلی‌متر |
| ارتفاع حروف فارسی برای دید ۱۰ تا ۲۰ متر | حداقل ۱۵۰ میلی‌متر |
| ارتفاع حروف فارسی برای دید ۲۰ تا ۴۰ متر | حداقل ۲۰۰ میلی‌متر |
| رنگ قرمز در جدول ۴ (حریق) | تجهیزات آتش‌نشانی |
| رنگ سبز در جدول ۴ (حریق) | خروج اضطراری |
| آیا متن نوشتاری به‌تنهایی کافی است؟ | خیر؛ باید همراه با علامت تصویری باشد |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۹-۳، علائم و تابلوهای ایمنی که به‌علت احتمال دیده‌نشدن در تراز بالاتر از دید چشم قرار می‌گیرند، در چه ارتفاعی نصب می‌شوند؟
الف) بالای درها و تراز بیش از ۲٫۰۰ متر از کف فضا
ب) بین ۰ تا ۱۰ سانتی‌متر از کف
ج) دقیقا در ارتفاع ۵۰ سانتی‌متری
د) همیشه روی سقف
پاسخ صحیح: گزینه الف — بالای درها و تراز بیش از ۲٫۰۰ متر از کف فضا
طبق بند ۲۰-۳-۹-۳، این علائم در بالای درها و تراز بیش از ۲٫۰۰ متر از کف فضا نصب می‌گردند.
طبق بند ۲۰-۳-۹-۳، این علائم در بالای درها و تراز بیش از ۲٫۰۰ متر از کف فضا نصب می‌گردند.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۳-۹-۴، علائم و تابلوهای ایمنی معمول در ساختمان باید در چه ترازی نصب گردند؟
الف) در حدود ارتفاع چشم، در حریم ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متری از کف فضا
ب) فقط روی سقف
ج) فقط زیر ۱۰ سانتی‌متری از کف
د) دقیقا در ارتفاع ۳ متری
پاسخ صحیح: گزینه الف — در حدود ارتفاع چشم، در حریم ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متری از کف فضا
طبق بند ۲۰-۳-۹-۴، علائم و تابلوهای ایمنی معمول باید در حدود ارتفاع چشم، در حریم ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متری از کف فضا نصب گردند.
طبق بند ۲۰-۳-۹-۴، علائم و تابلوهای ایمنی معمول باید در حدود ارتفاع چشم، در حریم ۱٫۱۵ تا ۱٫۷۰ متری از کف فضا نصب گردند.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۳-۹-۷ تا ۹، ارتفاع حروف فارسی علائم ایمنی برای تابلوهایی که در فاصله‌ی ۲۰ تا ۴۰ متر دیده می‌شوند، حداقل چقدر باید باشد؟
الف) ۷۵ میلی‌متر
ب) ۱۵۰ میلی‌متر
ج) ۲۰۰ میلی‌متر
د) ۵۰ میلی‌متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۲۰۰ میلی‌متر
طبق بند ۲۰-۳-۹-۹، ارتفاع حروف فارسی در علائم ایمنی، در شرایطی که تابلو در فاصله‌ی ۲۰ تا ۴۰ متر دیده می‌شود، حداقل ۲۰۰ میلی‌متر است.
طبق بند ۲۰-۳-۹-۹، ارتفاع حروف فارسی در علائم ایمنی، در شرایطی که تابلو در فاصله‌ی ۲۰ تا ۴۰ متر دیده می‌شود، حداقل ۲۰۰ میلی‌متر است.
سوال ۴: طبق جدول ۴ (بند ۲۰-۳-۱۰-۱)، رنگ‌های قرمز و سبز به‌ترتیب راهنمایی چه چیزی هستند؟
الف) قرمز = تجهیزات آتش‌نشانی؛ سبز = خروج اضطراری
ب) قرمز = خروج اضطراری؛ سبز = تجهیزات آتش‌نشانی
ج) هر دو یک معنا دارند
د) قرمز = پارکینگ؛ سبز = آسانسور
پاسخ صحیح: گزینه الف — قرمز = تجهیزات آتش‌نشانی؛ سبز = خروج اضطراری
طبق جدول ۴، رنگ قرمز مفهوم تجهیزات آتش‌نشانی و راهنمایی شناسایی مکان آن‌ها دارد؛ رنگ سبز مفهوم خروج اضطراری (درب‌ها، خروجی‌ها، راه‌های فرار) دارد.
طبق جدول ۴، رنگ قرمز مفهوم تجهیزات آتش‌نشانی و راهنمایی شناسایی مکان آن‌ها دارد؛ رنگ سبز مفهوم خروج اضطراری (درب‌ها، خروجی‌ها، راه‌های فرار) دارد.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۴، مکان تجهیزات اطفای حریق چگونه با رنگ قرمز مشخص می‌شود؟
الف) با به‌کارگیری تابلو یا رنگ‌آمیزی پس‌زمینه‌ای که تجهیزات روی آن قرار دارند
ب) همیشه با رنگ‌کردن کل ساختمان به رنگ قرمز
ج) فقط با نصب آژیر
د) این بند به رنگ اشاره‌ای ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — با به‌کارگیری تابلو یا رنگ‌آمیزی پس‌زمینه‌ای که تجهیزات روی آن قرار دارند
طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۴، رنگ قرمز مشخص‌کننده‌ی مکان تجهیزات اطفای حریق است و مکان آن‌ها با تابلو یا رنگ‌آمیزی پس‌زمینه‌ای که تجهیزات روی آن قرار دارند مشخص می‌شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۴، رنگ قرمز مشخص‌کننده‌ی مکان تجهیزات اطفای حریق است و مکان آن‌ها با تابلو یا رنگ‌آمیزی پس‌زمینه‌ای که تجهیزات روی آن قرار دارند مشخص می‌شود.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۸، نقشه‌ی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری هر طبقه و راهنمای واکنش اضطراری کجا باید نصب شود؟
الف) در جوار ورودی‌های ساختمان‌های تعیین‌شده در جدول ۲۰-۳-۱
ب) فقط در انباری
ج) فقط در پشت‌بام
د) نصب آن اختیاری و بدون ضابطه است
پاسخ صحیح: گزینه الف — در جوار ورودی‌های ساختمان‌های تعیین‌شده در جدول ۲۰-۳-۱
طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۸، به‌منظور آگاهی استفاده‌کنندگان و آتش‌نشان‌ها، نقشه‌ی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری هر طبقه و راهنمای واکنش اضطراری باید در جوار ورودی‌های ساختمان‌های تعیین‌شده در جدول ۲۰-۳-۱ نصب شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۰-۸، به‌منظور آگاهی استفاده‌کنندگان و آتش‌نشان‌ها، نقشه‌ی راهنمای تخلیه‌ی اضطراری هر طبقه و راهنمای واکنش اضطراری باید در جوار ورودی‌های ساختمان‌های تعیین‌شده در جدول ۲۰-۳-۱ نصب شود.
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی