الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوها — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوها» (بند ۲۰-۳-۴ و ۲۰-۳-۵ و ۲۰-۳-۶) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۱ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
الزامات ساخت و نصب (۲۰-۳-۴)
- در کلیهی تابلوهایی که دارای تجهیزات برقی داخلی باشند، باید تمهیدات لازم بهمنظور جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و آب به داخل آن پیشبینی شود.
- ترسیم علائم تصویری در تابلوهای غیرایمنی با رنگ و نظایر آن، مستقیم روی دیوار یا روی سایر عناصر ساختمانی و طبیعی مانند درخت و صخره — بهصورتی که قابل برچیدن نباشد — ممنوع است.
- تابلوها و علائم تصویری، بهغیر از تابلوها، پرچمها و علائم متحرک، شامل پایهها و ادوات برقی و نورپردازی آنها، باید بهصورت ثابت طراحی شوند؛ نصب تابلو بهصورتی که پس از نصب، تمامی یا بخشی از آن دارای هرگونه حرکتی شامل لرزش، چرخش و حرکت توسط جریان هوا باشد، ممنوع است.
- در ساخت تابلوها و علائم، حتیالامکان باید از ایجاد سکوها، سوراخها و درزهای غیرمعمول که محل جمعشدن گردوغبار و بهوجودآمدن لانهی پرندگان و انبار تجهیزات اضافی میشود، اجتناب کرد.
الزامات ایستائی و سازه (۲۰-۳-۵)
- تابلوها و علائم تصویری باید بهگونهای ساخته شوند که در مقابل عوامل مخربی چون بادهای شدید، زمینلرزه، رطوبت، حریق و غیر آن، از مقاومت کافی برخوردار باشند.
- طراحی سازهی تابلوهایی که سطحی بزرگتر از ۸ مترمربع دارند، باید توسط مهندس دارای پروانهی اشتغالبهکار مهندسی عمران با صلاحیت طراحی انجام شود؛ این تابلوها و سازههای آنها نباید بهصورت پیشبینینشده، تنها بر عناصر ساختمانی چون دستانداز و قرنیز ساختمان قرار گیرند.
- در الصاق تابلوها و علائم تصویری دیواری و طره بر بدنهی خارجی ساختمانها، باید از بستهای نگهدارندهی فولادی و رولپلاک فلزی استفاده شود تا از استحکام مطلوبی برخوردار باشد؛ تعداد و کیفیت بستها باید بهنحوی تنظیم شود که تنها نیمی از آنها نیز برای مقاومت در برابر کلیهی شرایط احتمالی کافی باشد.
- محاسبات سازه و اجرای پی مورد نیاز تابلوها باید طبق مبحث ۷ (پی و پیسازی، با بررسی ژئوتکنیکی و شناسایی خاک) و همچنین مبحث ۹ (طرح و اجرای ساختمانهای بتن آرمه) انجام گیرد.
- سازهی تابلوهای بزرگ و تبلیغاتی باید با توجه به مباحث ۹ و ۱۰ (بتن آرمه و فولادی) طراحی و محاسبه شود؛ عمدهترین بارهای مورد بررسی عبارتاند از: بار مرده، سربارها و بارهای زنده (از جمله بار برف)، رانش خاک، فشار هیدرواستاتیک، نیروی باد، نیروهای ناشی از زلزله، و سایر عواملی مانند انقباض/انبساط ناشی از دما، ترکیدگی بتن، تغییرات رطوبت و نشستهای نامتجانس — که باید طبق ضوابط مبحث ششم ارزیابی و محاسبه شود.
الزامات نوع و مقاومت مصالح (۲۰-۳-۶)
- نوع مصالح تابلوها (غیر از تابلوهای موقت) و پایههای نگهدارندهی آن باید بادوام و مقاوم باشند و پوسیده و خراب نشوند.
- استفاده از مصالح قابلاحتراق چون چوب، کاغذ و پلاستیکهای قابلاشتعال سریع، در تابلوهای دارای ادوات الکتریکی ممنوع است.
- استفاده از سطوح شیشهای در تابلوها (غیر از شیشهنویسی) ممنوع است، مگر آنکه از شیشههای نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی استفاده شود.
- در صورتیکه پایههای نگهدارندهی تابلوها داخل زمین کار گذاشته شود، باید این قسمت درون شالودهی بتنی قرار گیرد.
- تابلوهایی که روی نمای ساختمان قرار میگیرند، از نظر شکل، موقعیت قرارگیری، مصالح و رنگ باید در سازگاری و هماهنگی با معماری ساختمان و سیمای شهری باشند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| آستانهی الزام طراحی سازه توسط مهندس عمران | سطح تابلو بزرگتر از ۸ مترمربع |
| مرجع محاسبات پی و پیسازی تابلو | مبحث ۷ (بههمراه بررسی ژئوتکنیکی) |
| مرجع طرح و اجرای سازهی بتن آرمه/فولادی تابلو | مباحث ۹ و ۱۰ |
| مرجع ارزیابی بارهای واردبر تابلو (باد/زلزله/برف و ...) | مبحث ششم |
| حداقل ضریب اطمینان بستهای نگهدارنده | نیمی از بستها بهتنهایی باید کافی باشند |
| مصالح ممنوع در تابلوی دارای ادوات الکتریکی | مواد قابلاحتراق سریع مانند چوب، کاغذ، پلاستیک قابلاشتعال |
| شرط استفاده از شیشه در تابلو | فقط شیشهی نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی (غیر از شیشهنویسی) |
| محل پایهی داخل زمین | باید درون شالودهی بتنی قرار گیرد |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۴-۱، در تابلوهای دارای تجهیزات برقی داخلی چه تمهیدی لازم است؟
الف) جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و آب به داخل تابلو
ب) استفاده از رنگ قرمز
ج) نصب حداقل دو چراغ چشمکزن
د) هیچ تمهید خاصی لازم نیست
پاسخ صحیح: گزینه الف — جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و آب به داخل تابلو
طبق بند ۲۰-۳-۴-۱، در کلیهی تابلوهای دارای تجهیزات برقی داخلی، باید تمهیدات لازم بهمنظور جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و آب به داخل آن پیشبینی شود.
طبق بند ۲۰-۳-۴-۱، در کلیهی تابلوهای دارای تجهیزات برقی داخلی، باید تمهیدات لازم بهمنظور جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و آب به داخل آن پیشبینی شود.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۳-۴-۳، کدامیک از موارد زیر مجاز است دارای حرکت (لرزش، چرخش یا حرکت با جریان هوا) باشد؟
الف) تابلوها و علائم تصویری ثابت
ب) پرچمها و علائم متحرک
ج) پایههای برقی تابلوهای ثابت
د) هیچکدام؛ همه باید کاملا ثابت باشند
پاسخ صحیح: گزینه ب — پرچمها و علائم متحرک
طبق بند ۲۰-۳-۴-۳، تابلوها و علائم تصویری بهغیر از تابلوها، پرچمها و علائم متحرک باید بهصورت ثابت طراحی شوند؛ یعنی پرچمها و علائم متحرک از این الزام مستثنیاند.
طبق بند ۲۰-۳-۴-۳، تابلوها و علائم تصویری بهغیر از تابلوها، پرچمها و علائم متحرک باید بهصورت ثابت طراحی شوند؛ یعنی پرچمها و علائم متحرک از این الزام مستثنیاند.
سوال ۳: طراحی سازهی تابلوهایی با سطح بزرگتر از چند مترمربع باید توسط مهندس عمران دارای صلاحیت انجام شود؟
الف) ۸ مترمربع
ب) ۲ مترمربع
ج) ۲۰ مترمربع
د) هیچ آستانهای وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — ۸ مترمربع
طبق بند ۲۰-۳-۵-۲، طراحی سازهی تابلوهایی که سطحی بزرگتر از ۸ مترمربع دارند، باید توسط مهندس دارای پروانهی اشتغالبهکار مهندسی عمران با صلاحیت طراحی انجام شود.
طبق بند ۲۰-۳-۵-۲، طراحی سازهی تابلوهایی که سطحی بزرگتر از ۸ مترمربع دارند، باید توسط مهندس دارای پروانهی اشتغالبهکار مهندسی عمران با صلاحیت طراحی انجام شود.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۳-۵-۳، تعداد و کیفیت بستهای نگهدارندهی تابلوی دیواری و طره باید به چه نحوی تنظیم شود؟
الف) بهنحوی که تنها نیمی از آنها نیز برای مقاومت در برابر کلیهی شرایط احتمالی کافی باشد
ب) فقط یک بست کافی است
ج) حداقل ۱۰۰ بست الزامی است
د) بستها فقط از چوب باید باشند
پاسخ صحیح: گزینه الف — بهنحوی که تنها نیمی از آنها نیز برای مقاومت در برابر کلیهی شرایط احتمالی کافی باشد
طبق بند ۲۰-۳-۵-۳، تعداد و کیفیت بستهای نگهدارنده باید بهنحوی تنظیم شود که تنها نیمی از آنها نیز برای مقاومت در برابر کلیهی شرایط احتمالی کافی باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۵-۳، تعداد و کیفیت بستهای نگهدارنده باید بهنحوی تنظیم شود که تنها نیمی از آنها نیز برای مقاومت در برابر کلیهی شرایط احتمالی کافی باشد.
سوال ۵: کدامیک از موارد زیر جزو بارهای مورد بررسی در محاسبهی سازهی تابلوهای بزرگ و تبلیغاتی (بند ۲۰-۳-۵-۵) نیست؟
الف) بار مرده، بار زنده و بار برف
ب) نیروی باد و نیروهای ناشی از زلزله
ج) انقباض/انبساط ناشی از دما و نشستهای نامتجانس
د) قیمت تمامشدهی تابلو در بازار
پاسخ صحیح: گزینه د — قیمت تمامشدهی تابلو در بازار
طبق بند ۲۰-۳-۵-۵، بارهای مورد بررسی شامل بار مرده، سربارها و بارهای زنده (از جمله برف)، رانش خاک، فشار هیدرواستاتیک، نیروی باد، نیروهای زلزله و عوامل دیگر مانند انقباض/انبساط حرارتی و نشستهای نامتجانس است؛ قیمت تمامشده جزو این محاسبات سازهای نیست.
طبق بند ۲۰-۳-۵-۵، بارهای مورد بررسی شامل بار مرده، سربارها و بارهای زنده (از جمله برف)، رانش خاک، فشار هیدرواستاتیک، نیروی باد، نیروهای زلزله و عوامل دیگر مانند انقباض/انبساط حرارتی و نشستهای نامتجانس است؛ قیمت تمامشده جزو این محاسبات سازهای نیست.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۳-۶-۳، استفاده از سطوح شیشهای در تابلوها (غیر از شیشهنویسی) تحت چه شرطی مجاز است؟
الف) همیشه ممنوع است، بدون استثنا
ب) فقط اگر از شیشههای نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی استفاده شود
ج) فقط در تابلوهای زیر ۱ مترمربع
د) فقط در ساختمانهای مسکونی
پاسخ صحیح: گزینه ب — فقط اگر از شیشههای نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی استفاده شود
طبق بند ۲۰-۳-۶-۳، استفاده از سطوح شیشهای در تابلوها (غیر از شیشهنویسی) ممنوع است مگر آنکه از شیشههای نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی استفاده شود.
طبق بند ۲۰-۳-۶-۳، استفاده از سطوح شیشهای در تابلوها (غیر از شیشهنویسی) ممنوع است مگر آنکه از شیشههای نشکن یا دارای شبکهی محافظ داخلی استفاده شود.
سایر فصلهای مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرفهای مختلف ساختمانهافصل ۴: محدوده و محدودیتهای مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشههای راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاههافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاههای صنعتی و موتورخانههافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسبهای ایمنی بر مخازن و لولههای حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطههای بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطههای بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی