ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونی — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۵)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونی» (بند ۲۰-۷-۱ و ۲۰-۷-۲ و ۲۰-۷-۳ و ۲۰-۷-۴) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
- کلیات بخش ۲۰-۷ و ضوابط کلی مجوز (۲۰-۷-۱)
- تابلوهای بی‌نیاز از جواز (۲۰-۷-۲)
- تابلوهای غیرمجاز (۲۰-۷-۳)
- انواع پلاک‌ها و تابلوهای مجاز (۲۰-۷-۴)
خلاصه درسنامه
کلیات بخش ۲۰-۷ و ضوابط کلی مجوز (۲۰-۷-۱)
- بخش ۲۰-۷ به تابلوهایی می‌پردازد که در محوطه‌ی مجتمع‌های ساختمانی قرار می‌گیرند و پیام آن‌ها ضرورتا ایمنی نیست، بلکه نحوه‌ی طراحی/ساخت/نصب آن‌ها باید شرایط ایمن را در محوطه تأمین کند؛ رعایت این مقررات برای چنین تابلوهایی الزامی است.
- همه‌ی تابلوهای تبلیغاتی و معرف کاربری و شخصی، به‌جز موارد ذکرشده تحت عنوان «تابلوهای بی‌نیاز از جواز»، برای نصب در محل محتاج اخذ مجوز تابلو هستند. هرگونه تغییر بعد از ساخت و نصب باید کاملا منطبق بر مشخصات تعیین‌شده در مجوز باشد؛ هر تغییر مغایر نیازمند اطلاع/اجازه‌ی مسئولین یا تجدید مجوز است.
- دارنده‌ی تابلو (کسی که مجوز به نام اوست) مسئول تابلو و نگهداری آن در شرایط منطبق با جواز است؛ در غیاب او این مسئولیت به مالک ملک/مسئول ساختمان احاله می‌شود. به کاربری‌هایی که از نظر قوانین کشور اجازه‌ی استقرار ندارند، مجوز تابلو داده نمی‌شود.
- در مجتمع‌های ساختمانی که به درخواست هیأت مدیره و تصویب مسئولین ذی‌ربط، محل‌های خاصی برای نصب تابلوها در نظر گرفته می‌شود، تبعیت از مشخصات مصوب برای کلیه‌ی دارندگان تابلو الزامی است.
- در محوطه‌ها و ساختمان‌های با ارزش تاریخی، تابلوها باید بر اساس ضوابط طرح‌های توسعه‌ی شهری یا میراث فرهنگی، ورای این مقررات، طراحی شوند: الف) خدشه‌دار نشدن شخصیت و هویت بافت و معماری باارزش؛ ب) تقلیل تأثیر وجودی تابلوها روی نما به حداقل ممکن از طریق محدودیت ابعاد، هماهنگی رنگ/شکل با نما، و تطابق محل نصب با تقسیمات نمای ساختمان.
تابلوهای بی‌نیاز از جواز (۲۰-۷-۲)
- طبق بند ۲۰-۷-۲-۱، این تابلوها به مجوز مراجع صدور پروانه‌ی ساختمان نیاز ندارند: تابلوهای موقت معرف دست‌اندرکاران ساختمان در حال احداث (حداکثر ۱ مترمربع، در مدت ساخت)؛ تابلوهای موقت اجاره/فروش (حداکثر ۰٫۵ مترمربع، یک عدد در هر ملک)؛ تابلوهای موقت هشدار سقوط مصالح در ساختمان در حال احداث (حداکثر ۰٫۲۵ مترمربع)؛ پلاک معرف تأسیسات زیربنایی شهری (حداکثر ۰٫۲۵ مترمربع)؛ شیشه‌نویسی ویترین (تا ۲۵٪ سطح شفاف ویترین)؛ تذکرات و هشدارهای ایمنی/عمومی (حداکثر ۰٫۲۵ مترمربع)؛ تابلوهای مقامات رسمی (انتظامی، اطلاع‌رسانی، راهنمای مسیر و شهری)؛ پرچم کشور/کشورهای عضو سازمان‌های ج.ا.ایران و پیام‌های دینی/سیاسی مدنی؛ پلاک‌های کوچک شماره/نام ساکنین؛ و تابلوهای منع‌کننده (شکار، ماهیگیری، آب‌تنی، ورود به املاک خصوصی، حیوانات وحشی).
تابلوهای غیرمجاز (۲۰-۷-۳)
- طبق بند ۲۰-۷-۳، این تابلوها غیرمجازند: تابلوی نورپردازی داخلی که تابش مستقیم مؤثر به تصرف‌های اطراف دارد (مگر برای تصرف خودش)؛ تابلوی متحرک (کلا یا بخشی) قابل‌رویت از بزرگراه (به‌جز ساعت، بادنما، پرچم، یا تابلوهای موقت مجاز)؛ تابلوی چشمک‌زن/خیره‌کننده/رنگ‌متغیر قابل‌رویت از بزرگراه (مگر برای امنیت عمومی/هشدارهای ترافیکی/زمان‌دما‌جو، بدون مزاحمت)؛ تابلویی که پنجره/در/راه خروج اضطراری/پلکان/بازشوی امدادرسانی/تأمین نور و هوا یا هر راه دخول‌وخروج را سد کند؛ تابلوهای نصب‌شده روی درخت؛ تابلو روی تجهیزات شهری (پست‌های برق، کیوسک تلفن، تیرها، جداول، پیاده‌رو، چراغ، شیر آتش‌نشانی، پل، علائم بزرگراه یا تابلوی دیگر)؛ و تابلویی که علائم انتظامی/کنترل ترافیک یا هر وسیله‌ی رسمی دیگر را مسدود/معیوب/محو/مخدوش کند یا موجب اغتشاش عبورومرور شود.
- چنانچه انواع تابلوهای «بی‌نیاز از جواز» نیز دارای خصوصیات تابلوهای غیرمجاز باشند، ممنوعیت شامل آن‌ها نیز خواهد شد.
انواع پلاک‌ها و تابلوهای مجاز (۲۰-۷-۴)
- هشت دسته‌ی اصلی تابلوها و پلاک‌های مجاز طبق بند ۲۰-۷-۴ عبارت‌اند از: الف) تابلوهای راهنمای شهری؛ ب) تابلوهای راهنمای مسیر؛ پ) تابلوهای اطلاع‌رسانی؛ ت) تابلوها و علائم انتظامی؛ ث) تابلوهای تبلیغاتی؛ ج) تابلوها و پلاک‌های معرف کاربری؛ چ) تابلوها و پلاک‌های نام ساختمان؛ ح) تابلوها و پلاک‌های داخل ساختمان.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حداکثر سطح تابلوی موقت معرف دست‌اندرکاران | ۱ مترمربع |
| حداکثر سطح تابلوی موقت اجاره/فروش | ۰٫۵ مترمربع، ۱ عدد در هر ملک |
| حداکثر سطح تابلوی هشدار سقوط مصالح | ۰٫۲۵ مترمربع |
| سقف شیشه‌نویسی ویترین بدون نیاز به مجوز | تا ۲۵٪ سطح شفاف ویترین |
| چه کسی مسئول نگهداری تابلو است | دارنده‌ی مجوز؛ در غیاب او، مالک ملک/مسئول ساختمان |
| آیا تابلوی بی‌نیاز از جواز می‌تواند غیرمجاز هم باشد؟ | بله، اگر خصوصیات تابلوی غیرمجاز را داشته باشد |
| تعداد دسته‌های تابلو/پلاک مجاز (۲۰-۷-۴) | ۸ دسته (الف تا ح) |
| نمونه‌ی تابلوی همیشه‌غیرمجاز | تابلوی متحرک قابل‌رویت از بزرگراه (به‌جز موارد استثنا) |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۷ (مقدمه)، پیام تابلوهای موضوع این بخش لزوما چه ماهیتی دارد؟
الف) لزوما پیام ایمنی نیست، اما طراحی/ساخت/نصب آن‌ها باید شرایط ایمن را تأمین کند
ب) همیشه فقط پیام ایمنی است
ج) همیشه فقط پیام تجاری است
د) این بخش هیچ ربطی به ایمنی ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — لزوما پیام ایمنی نیست، اما طراحی/ساخت/نصب آن‌ها باید شرایط ایمن را تأمین کند
طبق مقدمه‌ی بخش ۲۰-۷، این ضوابط مربوط به تابلوهایی است که پیام آن‌ها ضرورتا ایمنی نیست، بلکه نحوه‌ی طراحی، ساخت و نصب آن‌ها باید شرایط ایمن را در محوطه‌ی مجتمع‌های ساختمانی تأمین کند.
طبق مقدمه‌ی بخش ۲۰-۷، این ضوابط مربوط به تابلوهایی است که پیام آن‌ها ضرورتا ایمنی نیست، بلکه نحوه‌ی طراحی، ساخت و نصب آن‌ها باید شرایط ایمن را در محوطه‌ی مجتمع‌های ساختمانی تأمین کند.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۷-۱-۱، کدام تابلوها محتاج اخذ مجوز تابلو هستند؟
الف) همه‌ی تابلوهای تبلیغاتی، معرف کاربری و شخصی، به‌جز موارد ذکرشده تحت عنوان تابلوهای بی‌نیاز از جواز
ب) هیچ تابلویی نیاز به مجوز ندارد
ج) فقط تابلوهای کوچک‌تر از ۱۰ سانتی‌متر
د) فقط تابلوهای رنگ قرمز
پاسخ صحیح: گزینه الف — همه‌ی تابلوهای تبلیغاتی، معرف کاربری و شخصی، به‌جز موارد ذکرشده تحت عنوان تابلوهای بی‌نیاز از جواز
طبق بند ۲۰-۷-۱-۱، همه‌ی تابلوهای تبلیغاتی و معرف کاربری و شخصی، به‌جز موارد ذکرشده تحت عنوان تابلوهای بی‌نیاز از جواز، برای نصب در محل محتاج اخذ مجوز تابلو هستند.
طبق بند ۲۰-۷-۱-۱، همه‌ی تابلوهای تبلیغاتی و معرف کاربری و شخصی، به‌جز موارد ذکرشده تحت عنوان تابلوهای بی‌نیاز از جواز، برای نصب در محل محتاج اخذ مجوز تابلو هستند.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۷-۱-۷، در محوطه‌ها و ساختمان‌های با ارزش تاریخی، طراحی تابلوها باید چه نکته‌ای را رعایت کند؟
الف) خدشه‌دار نشدن شخصیت و هویت بافت و معماری باارزش/تاریخی، و تقلیل تأثیر وجودی تابلوها روی نما
ب) استفاده از بزرگ‌ترین ابعاد ممکن برای جلب توجه
ج) استفاده از رنگ‌های نئون
د) هیچ الزام خاصی وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — خدشه‌دار نشدن شخصیت و هویت بافت و معماری باارزش/تاریخی، و تقلیل تأثیر وجودی تابلوها روی نما
طبق بند ۲۰-۷-۱-۷، در چنین مناطقی باید شخصیت و هویت بافت و معماری باارزش خدشه‌دار نشود و تأثیر وجودی تابلوها روی نما، از طریق محدودیت ابعاد و هماهنگی رنگ/شکل، به حداقل برسد.
طبق بند ۲۰-۷-۱-۷، در چنین مناطقی باید شخصیت و هویت بافت و معماری باارزش خدشه‌دار نشود و تأثیر وجودی تابلوها روی نما، از طریق محدودیت ابعاد و هماهنگی رنگ/شکل، به حداقل برسد.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۷-۲-۱، شیشه‌نویسی روی ویترین مغازه‌ها تا چه سقفی بی‌نیاز از جواز است؟
الف) تا زمانی که از ۲۵٪ سطح شفاف ویترین تجاوز نکند
ب) بدون هیچ محدودیتی همیشه بی‌نیاز از جواز است
ج) همیشه نیاز به مجوز دارد
د) تا ۹۰٪ سطح ویترین
پاسخ صحیح: گزینه الف — تا زمانی که از ۲۵٪ سطح شفاف ویترین تجاوز نکند
طبق بند ۲۰-۷-۲-۱-۵، شیشه‌نویسی روی ویترین مغازه‌ها درصورتی‌که از ۲۵٪ سطح شفاف ویترین تجاوز ننماید، بی‌نیاز از جواز است.
طبق بند ۲۰-۷-۲-۱-۵، شیشه‌نویسی روی ویترین مغازه‌ها درصورتی‌که از ۲۵٪ سطح شفاف ویترین تجاوز ننماید، بی‌نیاز از جواز است.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۷-۳، کدام‌یک از موارد زیر جزو تابلوهای غیرمجاز است؟
الف) تابلویی که پنجره، در، راه خروج اضطراری، پلکان یا بازشوی امدادرسانی را سد کند
ب) تابلوی راهنمای شهری نصب‌شده توسط نهاد رسمی
ج) پلاک کوچک شماره‌ی واحد
د) تابلوی موقت اجاره با سطح کمتر از ۰٫۵ مترمربع
پاسخ صحیح: گزینه الف — تابلویی که پنجره، در، راه خروج اضطراری، پلکان یا بازشوی امدادرسانی را سد کند
طبق بند ۲۰-۷-۳-۴، هر نوع تابلویی که پنجره یا در، راه‌های خروج اضطراری، پلکان‌ها یا بازشوهای امدادرسانی و تأمین نور/هوا یا هر نوع راه دخول‌وخروج بنا را سد کرده باشد، غیرمجاز است.
طبق بند ۲۰-۷-۳-۴، هر نوع تابلویی که پنجره یا در، راه‌های خروج اضطراری، پلکان‌ها یا بازشوهای امدادرسانی و تأمین نور/هوا یا هر نوع راه دخول‌وخروج بنا را سد کرده باشد، غیرمجاز است.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۷-۳-۸، اگر تابلویی که در فهرست «بی‌نیاز از جواز» ذکر شده، خصوصیات تابلوی غیرمجاز را نیز داشته باشد، چه وضعیتی خواهد داشت؟
الف) این ممنوعیت شامل آن نیز خواهد شد
ب) همیشه معاف از ممنوعیت می‌ماند
ج) فقط با جریمه قابل‌ادامه است
د) موضوعی است که مقررات مسکوت گذاشته
پاسخ صحیح: گزینه الف — این ممنوعیت شامل آن نیز خواهد شد
طبق بند ۲۰-۷-۳-۸، چنانچه انواع تابلوهایی که پیش‌تر در بخش «تابلوهای بی‌نیاز از جواز» ذکر شده‌اند، دارای خصوصیات تابلوهای غیرمجاز نیز باشند، این ممنوعیت شامل آن‌ها نیز خواهد شد.
طبق بند ۲۰-۷-۳-۸، چنانچه انواع تابلوهایی که پیش‌تر در بخش «تابلوهای بی‌نیاز از جواز» ذکر شده‌اند، دارای خصوصیات تابلوهای غیرمجاز نیز باشند، این ممنوعیت شامل آن‌ها نیز خواهد شد.
→ فصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونی ←
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی