ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتی — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۸)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتی» (بند ۲۰-۳-۱۱ و ۲۰-۳-۱۲) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
ضوابط کلی استفاده از علائم نوری (۲۰-۳-۱۱)
- علامت باید به‌میزان کافی روشن و قابل رویت باشد، اما نباید باعث خیره‌شدن چشم شود.
- رنگ علائم نوری ایمنی باید هماهنگ و مطابق جدول رنگ‌های ایمنی باشد.
- به‌منظور جلوگیری از سردرگمی، از به‌کاربردن چند علامت هشدار ایمنی نوری در کنار یکدیگر یا در نزدیکی یک منبع نور مشابه باید اجتناب شود.
- اگر یک علامت نوری بتواند به‌شکل روشن دائمی و یا چشمک‌زن/گردان عمل نماید، لازم است در موارد اضطراری از حالت چشمک‌زن و گردان استفاده شود تا باعث القای حس خطر بالاتر و فوریت بیشتر شود.
- دور و فرکانس خاموش/روشنی یک علامت ایمنی چشمک‌زن باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که پیام به‌طور کامل منتقل شود و باعث سردرگمی و اختلاط با دیگر علامت‌های نوری موجود در محل، مانند علائم همیشه‌روشن، نشود.
- اگر یک علامت نوری در کنار یک علامت صوتی به‌کار رود، بین آن‌ها باید هماهنگی ایجاد شود؛ یعنی دور و فرکانس نور چشمک‌زن و گردان باید هم‌زمان با افت‌وخیز علائم صوتی باشد.
ضوابط کلی استفاده از علائم صوتی (۲۰-۳-۱۲)
- به‌کارگیری علائم صوتی در حریق برای آگاه‌نمودن مردم از وجود خطر در آن محل است؛ این سیستم هشداردهنده باید طی روالی از‌پیش‌برنامه‌ریزی‌شده به‌منظور تخلیه‌ی به‌موقع افراد از مکان‌های مورد نظر عمل نماید.
- آژیر حریق، علامتی صوتی است که توسط دستگاهی خاص، بدون کمک صدای انسان و با صداهای مصنوعی منتشر می‌شود. آژیر حریق باید: دارای صدایی باشد که به‌مقدار قابل‌توجهی از صداهای محیط بلندتر باشد تا در تمام فضاها شنیده شود؛ به‌سادگی از میان صداهای دیگر و علائم صوتی دیگر قابل‌تشخیص باشد؛ و تا تخلیه‌ی ساکنین ادامه یابد.
- آژیر اعلام حریق می‌تواند به‌گونه‌های متفاوتی باشد، اما مهم است که روش به‌کاررفته متناسب با شرایط کاربری و ساختمان مورد نظر باشد؛ همچنین می‌تواند همراه با علائم نوری و چشمک‌زن باشد.
- نصب سیستم هشداردهنده باید با هماهنگی مسئول ساختمان انجام گیرد. در آن واحد باید فقط یک نوع علامت صوتی منتشر شود.
- اگر وسیله‌ای قادر به پخش صدا در فرکانس‌های ثابت یا متغیر است، از فرکانس‌های متغیر با شدت صوتی بیش از ۱۰ دسی‌بل بالاتر از صدای نوفه‌ی محیط استفاده شود، تا وضعیت اضطراری را القا کند.
- چنانچه دستگاهی بتواند علائم صوتی را در فواصل منظم و تغییر نرخ پخش نماید، می‌توان از طول موج متغیر برای خطرات درجه‌ی بالا یا نیاز فوری و اضطراری استفاده کرد.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| حالت توصیه‌شده‌ی علامت نوری چندحالته در اضطرار | چشمک‌زن/گردان (نه روشن دائمی) |
| هماهنگی علامت نوری با علامت صوتی هم‌زمان | دور و فرکانس نور باید با افت‌وخیز صدا هم‌زمان باشد |
| شدت صوتی توصیه‌شده برای آژیر فرکانس متغیر | حداقل ۱۰ دسی‌بل بالاتر از نوفه‌ی محیط |
| تعداد انواع علامت صوتی که هم‌زمان مجاز است | فقط یک نوع در آن واحد |
| منبع صدای آژیر حریق | دستگاه مصنوعی، بدون کمک صدای انسان |
| رنگ علائم نوری ایمنی | باید مطابق جدول رنگ‌های ایمنی باشد |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۱، یک علامت نوری باید چه ویژگی‌ای داشته باشد؟
الف) به‌میزان کافی روشن و قابل رویت باشد، اما باعث خیره‌شدن چشم نشود
ب) همیشه حداکثر روشنایی ممکن را داشته باشد
ج) همیشه خاموش باشد و فقط در اضطرار روشن شود
د) هیچ محدودیتی از نظر شدت نور ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — به‌میزان کافی روشن و قابل رویت باشد، اما باعث خیره‌شدن چشم نشود
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۱، علامت باید به‌میزان کافی روشن و قابل رویت بوده، اما باعث خیره‌شدن چشم نشود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۱، علامت باید به‌میزان کافی روشن و قابل رویت بوده، اما باعث خیره‌شدن چشم نشود.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۴، اگر یک علامت نوری بتواند هم به‌شکل دائمی و هم چشمک‌زن/گردان عمل کند، در موارد اضطراری از کدام حالت باید استفاده شود؟
الف) حالت چشمک‌زن و گردان، برای القای حس خطر بالاتر و فوریت بیشتر
ب) حالت روشن دائمی، همیشه
ج) باید کاملا خاموش شود
د) فرقی نمی‌کند
پاسخ صحیح: گزینه الف — حالت چشمک‌زن و گردان، برای القای حس خطر بالاتر و فوریت بیشتر
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۴، در موارد اضطراری باید از حالت چشمک‌زن و گردان استفاده شود تا باعث القای حس خطر بالاتر و فوریت بیشتر شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۴، در موارد اضطراری باید از حالت چشمک‌زن و گردان استفاده شود تا باعث القای حس خطر بالاتر و فوریت بیشتر شود.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۶، اگر یک علامت نوری همراه با یک علامت صوتی به‌کار رود، چه هماهنگی‌ای لازم است؟
الف) دور و فرکانس نور چشمک‌زن باید هم‌زمان با افت‌وخیز علائم صوتی باشد
ب) هیچ هماهنگی‌ای لازم نیست
ج) علامت نوری باید خاموش شود
د) علامت صوتی باید قطع شود
پاسخ صحیح: گزینه الف — دور و فرکانس نور چشمک‌زن باید هم‌زمان با افت‌وخیز علائم صوتی باشد
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۶، اگر یک علامت نوری در کنار یک علامت صوتی به‌کار رود، باید بین آن‌ها هماهنگی ایجاد شود، به این معنا که دور و فرکانس نور چشمک‌زن و گردان باید هم‌زمان با افت‌وخیز علائم صوتی باشد.
طبق بند ۲۰-۳-۱۱-۶، اگر یک علامت نوری در کنار یک علامت صوتی به‌کار رود، باید بین آن‌ها هماهنگی ایجاد شود، به این معنا که دور و فرکانس نور چشمک‌زن و گردان باید هم‌زمان با افت‌وخیز علائم صوتی باشد.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، آژیر حریق چگونه تعریف می‌شود؟
الف) علامتی صوتی که توسط دستگاهی خاص، بدون کمک صدای انسان و با صدای مصنوعی منتشر می‌شود
ب) همیشه صدای ضبط‌شده‌ی انسان
ج) فقط زنگ در ورودی
د) فقط بلندگوی عمومی شهر
پاسخ صحیح: گزینه الف — علامتی صوتی که توسط دستگاهی خاص، بدون کمک صدای انسان و با صدای مصنوعی منتشر می‌شود
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، آژیر حریق علامتی صوتی است که توسط دستگاهی خاص، بدون کمک صدای انسان و با صداهای مصنوعی منتشر می‌شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، آژیر حریق علامتی صوتی است که توسط دستگاهی خاص، بدون کمک صدای انسان و با صداهای مصنوعی منتشر می‌شود.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، آژیر حریق باید تا چه زمانی ادامه یابد؟
الف) تا تخلیه‌ی ساکنین ادامه یابد
ب) فقط ۱۰ ثانیه
ج) فقط یک بار به‌صدا درآید
د) تا قطع برق ساختمان
پاسخ صحیح: گزینه الف — تا تخلیه‌ی ساکنین ادامه یابد
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، یکی از ویژگی‌های الزامی آژیر حریق این است که تا تخلیه‌ی ساکنین ادامه یابد.
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۲، یکی از ویژگی‌های الزامی آژیر حریق این است که تا تخلیه‌ی ساکنین ادامه یابد.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۷، برای القای وضعیت اضطراری با یک وسیله‌ی صوتی فرکانس متغیر، شدت صوتی باید چند دسی‌بل از نوفه‌ی محیط بالاتر باشد؟
الف) بیش از ۱۰ دسی‌بل
ب) بیش از ۱۰۰ دسی‌بل
ج) دقیقا برابر نوفه‌ی محیط
د) کمتر از نوفه‌ی محیط
پاسخ صحیح: گزینه الف — بیش از ۱۰ دسی‌بل
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۷، اگر وسیله قادر به پخش صدا در فرکانس‌های ثابت یا متغیر است، باید از فرکانس‌های متغیر با شدت صوتی بیش از ۱۰ دسی‌بل بالاتر از صدای نوفه‌ی محیط استفاده شود.
طبق بند ۲۰-۳-۱۲-۷، اگر وسیله قادر به پخش صدا در فرکانس‌های ثابت یا متغیر است، باید از فرکانس‌های متغیر با شدت صوتی بیش از ۱۰ دسی‌بل بالاتر از صدای نوفه‌ی محیط استفاده شود.
→ فصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دست ←
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی