مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۱۷)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر» (بند ۲۰-۷-۷ و ۲۰-۷-۸ و ۲۰-۷-۹) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۲ سوال دارد.
فهرست مطالب
- مطالب تابلو (۲۰-۷-۷-۱)
- خط و زبان (۲۰-۷-۷-۲)
- رنگ و نورپردازی تابلوها (۲۰-۷-۸)
- تابلوهای ناهماهنگ (۲۰-۷-۹)
خلاصه درسنامه
مطالب تابلو (۲۰-۷-۷-۱)
- تابلوهای انتظامی، راهنمای شهری و راهنمای مسیر تابع مقررات کنوانسیون وین‌اند؛ مطالب تابلوهای نام ساختمان محدود به نام و یک تصویر/شماره‌ی ساختمان است.
- در هر تابلوی معرف کاربری، حداکثر مطالب مجاز عبارت‌اند از: نوع کاربری، شغل، نام خاص، تصویر مناسب با کاربری یا نماد کاربری (پیکتوگرام) یا علامت تجاری که می‌تواند حاوی سال تأسیس باشد.
- دوباره‌نویسی و تکرار مطالب تابلو ممنوع است (به‌جز موارد استثنای به‌تشخیص مرجع صدور پروانه؛ این ضابطه شامل تابلوهای تبلیغاتی نمی‌شود). مطالب تابلو باید از نظر دستور زبان و املا صحیح باشد.
- تابلوهایی که مطالب آن‌ها از نظر نهادهای قضایی یا مسئولان کنترل تابلوها برخلاف عفت عمومی/مصالح اجتماعی باشد، ممنوع است؛ نصب تابلوهایی با شکل/رنگ/مطالب مشابه علائم هشدار («ایست»، «خطر» و مشابه) که با تابلوهای انتظامی امکان شبهه ایجاد کند، ممنوع است.
- استفاده از علامت/نماد کاربری (پیکتوگرام) برای کاربری‌های اضطراری و عمومی، و استفاده از الگو/طرح یکسان برای تابلوهای کاربری‌های هم‌نوع، توصیه می‌شود.
خط و زبان (۲۰-۷-۷-۲)
- خط تابلو و نحوه‌ی درج مطالب باید خوانا و قابل‌تشخیص باشد؛ استفاده از خط و زبان فارسی در مطالب تابلوها الزامی است؛ ضرورت استفاده از زبان/خط بیگانه در کاربری‌های عمومی اضطراری (داروخانه، اماکن درمانی، اورژانس، پلیس و غیره) به‌تشخیص مسئولین اجرای مقررات تابلوها خواهد بود.
- اولویت خط فارسی بر خط بیگانه در کلیه‌ی تابلوهای معرف کاربری دوزبانه الزامی است؛ فقط در مواردی چون تابلوهای سفارتخانه‌ها، کلیساها، انجمن‌های اقلیت‌های قومی و موارد مشابه، این اولویت حذف می‌شود، اما در کنار خط بیگانه، خط فارسی نیز باید حتما وجود داشته باشد.
- حداکثر اندازه‌ی حروف در تابلوهای تبلیغاتی و معرف کاربری در مناطق تجاری: دوسوم ارتفاع تابلو یا ۷۵ سانتی‌متر (هرکدام کمتر باشد). در مناطق مسکونی: دوسوم ارتفاع تابلو یا ۵۰ سانتی‌متر (هرکدام کمتر باشد).
- در تابلوهای معرف کاربری دوزبانه با اولویت خط فارسی، ارتفاع خط بیگانه حداکثر دوسوم اندازه‌ی خط فارسی مجاز است.
- اگر تابلوی تبلیغاتی در محوطه‌ی مجتمع ساختمانی قرار گیرد، مطالب مندرج در آن باید از جانب بزرگراه‌ها و خیابان‌های داخلی شهر کاملا خوانا و واضح باشد.
رنگ و نورپردازی تابلوها (۲۰-۷-۸)
- رنگ (۲۰-۷-۸-۱): انتخاب رنگ تابلوها با توجه به ماهیت کاربری و تصرف متعلق به آن توصیه می‌شود؛ استفاده از رنگ‌های متنوع و ترکیب‌های رنگی گوناگون در تابلوهای کاربری‌های تجاری و تبلیغاتی آزاد است؛ در تابلوهای ساختمان‌های مسکونی، اداری، درمانی، مذهبی، آموزشی، بانک‌ها و سایر کاربری‌های فاقد روحیه‌ی تجاری‌تفریحی، باید از تنوع رنگی کمتری استفاده شود؛ رنگ کلیه‌ی تابلوهای ایمنی، انتظامی، راهنمای شهری و راهنمای مسیر باید طبق کنوانسیون وین و جدول رنگ‌های ایمنی باشد.
- نورپردازی (۲۰-۷-۸-۲): نورپردازی تابلوهای معرف کاربری باید با منبع نوری ثابت (بیرونی یا داخلی) باشد که مزاحمتی برای رانندگان/عابرین ایجاد نکند؛ نور تابلو در فاصله‌ی ۱۲۰ سانتی‌متری نباید بیش از یک شمع بر فوت مربع شدت داشته باشد؛ نورپردازی نباید تابش مستقیم روی ساختمان‌ها/کاربری‌های اطراف داشته باشد (شدت نور در هر نقطه از معابر/ملک مجاور نباید بیش از یک شمع بر فوت مربع باشد).
- نورپردازی چشمک‌زن/رقصان تابلوهای معرف کاربری و تبلیغاتی در مناطق مسکونی و حاشیه‌ی بزرگراه‌ها ممنوع است (فقط نور ثابت مجاز است)؛ در تصرف‌های کسبی/تجاری و تجمعی، این نورپردازی فقط با تأیید مرجع صدور پروانه مجاز است. نصب تابلوی تبلیغاتی نورپردازی‌شده با چراغ‌های قرمز/سبز/زرد در مجاورت تقاطع‌ها، به‌گونه‌ای که مانع کارکرد چراغ‌های راهنمایی رانندگی شود، ممنوع است.
- نورپردازی نباید موجب آزردگی/مزاحمت برای همسایگان شود؛ در صورت اثبات مزاحمت پس از صدور مجوز، مالک تابلو موظف به رفع فوری آن است. کلیه‌ی تابلوهای معرف کاربری الکتریکی/نورپردازی‌شده (به‌جز موارد مصرح مرجع صدور پروانه برای سلامت/امنیت عمومی) باید بین نیمه‌شب تا طلوع آفتاب خاموش شوند. تابلوهای چشمک‌زن با سرعت بیش از ۳۰ مرتبه‌ی خاموش‌روشن در دقیقه، باید حداقل ۹ متر از سطح زمین فاصله داشته باشند. قبل از نصب هر تابلو/نورپردازی در مجاورت فرودگاه‌ها، تأیید مقامات مسئول هدایت پرواز و ناوبری لازم است. هیچ تابلویی نباید غیر از طریق برق روشن شود (نه جرقه/شعله)؛ سیم‌کشی باید مطابق مبحث سیزدهم باشد.
تابلوهای ناهماهنگ (۲۰-۷-۹)
- تابلوهای ناهماهنگ به تابلوهای موجودی اطلاق می‌شود که به تشخیص مسئولان، مغایر با مقررات مصوب باشند؛ با این تابلوها بسته به میزان هماهنگی و لطمه به سیمای شهری برخورد می‌شود.
- چنانچه تابلویی ناهماهنگ با ضوابط مصوب باشد، بسته به میزان ناهماهنگی، به دارنده‌ی تابلو مهلت داده می‌شود تا نسبت به جمع‌آوری، اصلاح یا تطبیق آن با ضوابط موجود اقدام کند.
- نحوه‌ی برخورد با تابلوهای ناهماهنگ و مهلت‌های لازم برای جمع‌آوری/اصلاح/تطبیق آن‌ها با ضوابط مصوب، و میزان جرایم تابلوها، در مقررات شهرداری‌ها تعیین می‌شود.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| زبان/خط الزامی تابلوها | فارسی؛ خط بیگانه فقط برای کاربری‌های اضطراری/عمومی خاص با تشخیص مسئولین |
| حداکثر اندازه‌ی حروف در مناطق تجاری | دوسوم ارتفاع تابلو یا ۷۵ سانتی‌متر (هرکدام کمتر) |
| حداکثر اندازه‌ی حروف در مناطق مسکونی | دوسوم ارتفاع تابلو یا ۵۰ سانتی‌متر (هرکدام کمتر) |
| نسبت حداکثر خط بیگانه به فارسی در تابلوی دوزبانه | حداکثر دوسوم اندازه‌ی خط فارسی |
| حداکثر شدت نور تابلو در ۱۲۰ سانتی‌متری | یک شمع بر فوت مربع |
| بازه‌ی خاموشی الزامی تابلوی معرف کاربری نورپردازی‌شده | نیمه‌شب تا طلوع آفتاب |
| حداقل ارتفاع تابلوی چشمک‌زن سریع (>۳۰ بار/دقیقه) از زمین | ۹ متر |
| مرجع سیم‌کشی نورپردازی تابلو | مبحث سیزدهم |
| مرجع تعیین مهلت و جریمه‌ی تابلوی ناهماهنگ | مقررات شهرداری‌ها |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۷-۷-۱، مطالب تابلوی نام ساختمان محدود به چه مواردی است؟
الف) نام و یک تصویر یا شماره‌ی ساختمان
ب) هر تعداد اطلاعات تبلیغاتی
ج) فقط شماره‌ی تلفن مدیر ساختمان
د) فقط لوگوی شرکت سازنده
پاسخ صحیح: گزینه الف — نام و یک تصویر یا شماره‌ی ساختمان
طبق بند ۲۰-۷-۷-۱-۲، مطالب تابلوهای نام ساختمان محدود به نام و یک تصویر یا شماره‌ی ساختمان است.
طبق بند ۲۰-۷-۷-۱-۲، مطالب تابلوهای نام ساختمان محدود به نام و یک تصویر یا شماره‌ی ساختمان است.
سوال ۲: طبق بند ۲۰-۷-۷-۱، نصب تابلوهایی که با شکل/رنگ/نوشته‌ی علائم هشدار (مانند «ایست»، «خطر») شباهت دارند، چرا ممنوع است؟
الف) چون به تشخیص مسئولین امکان ایجاد شبهه با تابلوهای انتظامی دارند
ب) چون این کلمات کپی‌رایت دارند
ج) چون رنگ زرد ممنوع است
د) دلیل خاصی ذکر نشده است
پاسخ صحیح: گزینه الف — چون به تشخیص مسئولین امکان ایجاد شبهه با تابلوهای انتظامی دارند
طبق بند ۲۰-۷-۷-۱-۷، نصب تابلوهایی که با استفاده از شکل و رنگ و سایر مشخصات علائم هشداردهنده یا نوشته‌های «ایست»، «خطر» و مشابه، امکان ایجاد شبهه با تابلوهای انتظامی دارند، ممنوع است.
طبق بند ۲۰-۷-۷-۱-۷، نصب تابلوهایی که با استفاده از شکل و رنگ و سایر مشخصات علائم هشداردهنده یا نوشته‌های «ایست»، «خطر» و مشابه، امکان ایجاد شبهه با تابلوهای انتظامی دارند، ممنوع است.
سوال ۳: طبق بند ۲۰-۷-۷-۲، در کدام‌یک از موارد زیر، اولویت خط فارسی بر خط بیگانه حذف می‌شود (اما وجود خط فارسی هم‌چنان الزامی می‌ماند)؟
الف) تابلوهای سفارتخانه‌ها، کلیساها و انجمن‌های اقلیت‌های قومی
ب) تابلوهای فروشگاه‌های زنجیره‌ای داخلی
ج) تابلوهای ادارات دولتی
د) هیچ استثنایی وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — تابلوهای سفارتخانه‌ها، کلیساها و انجمن‌های اقلیت‌های قومی
طبق بند ۲۰-۷-۷-۲-۳، فقط در مواردی چون تابلوهای سفارتخانه‌ها، کلیساها، انجمن‌های اقلیت‌های قومی و موارد مشابه که کاربری به اتباع خارجی/اقلیت‌های قومی و زبانی اختصاص دارد، اولویت خط فارسی حذف می‌شود، اما خط فارسی هم‌چنان باید در کنار خط بیگانه وجود داشته باشد.
طبق بند ۲۰-۷-۷-۲-۳، فقط در مواردی چون تابلوهای سفارتخانه‌ها، کلیساها، انجمن‌های اقلیت‌های قومی و موارد مشابه که کاربری به اتباع خارجی/اقلیت‌های قومی و زبانی اختصاص دارد، اولویت خط فارسی حذف می‌شود، اما خط فارسی هم‌چنان باید در کنار خط بیگانه وجود داشته باشد.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۷-۸ (رنگ)، تابلوهای ساختمان‌های مسکونی، اداری، درمانی، مذهبی و آموزشی باید چه ویژگی رنگی داشته باشند؟
الف) تنوع رنگی کمتری نسبت به کاربری‌های تجاری/تفریحی
ب) همیشه رنگ نئون درخشان
ج) همیشه رنگ قرمز تک‌رنگ
د) هیچ محدودیتی ندارند
پاسخ صحیح: گزینه الف — تنوع رنگی کمتری نسبت به کاربری‌های تجاری/تفریحی
طبق این بند، در تابلوهای ساختمان‌های مسکونی، اداری، درمانی، مذهبی، آموزشی، بانک‌ها و سایر کاربری‌های فاقد روحیه‌ی تجاری‌تفریحی، باید از تنوع رنگی کمتری استفاده شود.
طبق این بند، در تابلوهای ساختمان‌های مسکونی، اداری، درمانی، مذهبی، آموزشی، بانک‌ها و سایر کاربری‌های فاقد روحیه‌ی تجاری‌تفریحی، باید از تنوع رنگی کمتری استفاده شود.
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۷-۸ (نورپردازی)، تابلوهای معرف کاربری الکتریکی/نورپردازی‌شده (به‌جز موارد استثنا) باید در چه بازه‌ای خاموش شوند؟
الف) بین نیمه‌شب تا طلوع آفتاب
ب) هیچ‌گاه نباید خاموش شوند
ج) فقط در روزهای تعطیل
د) فقط در فصل تابستان
پاسخ صحیح: گزینه الف — بین نیمه‌شب تا طلوع آفتاب
طبق این بند، به‌جز تابلوهایی که مرجع صدور پروانه برای آسایش/سلامت/امنیت عمومی مشخص می‌کند، کلیه‌ی تابلوهای معرف کاربری الکتریکی/نورپردازی‌شده باید بین نیمه‌شب تا طلوع آفتاب خاموش شوند.
طبق این بند، به‌جز تابلوهایی که مرجع صدور پروانه برای آسایش/سلامت/امنیت عمومی مشخص می‌کند، کلیه‌ی تابلوهای معرف کاربری الکتریکی/نورپردازی‌شده باید بین نیمه‌شب تا طلوع آفتاب خاموش شوند.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۷-۹، «تابلوی ناهماهنگ» چگونه تعریف می‌شود و برخورد با آن چگونه است؟
الف) تابلوی موجودی که به تشخیص مسئولان مغایر مقررات مصوب است؛ برخورد بسته به میزان ناهماهنگی و لطمه به سیمای شهری، با مهلتی برای جمع‌آوری/اصلاح صورت می‌گیرد
ب) هر تابلوی قدیمی‌تر از ۵ سال، بدون استثنا تخریب می‌شود
ج) این اصطلاح در مبحث ۲۰ تعریف نشده است
د) فقط شامل تابلوهای رنگ سیاه می‌شود
پاسخ صحیح: گزینه الف — تابلوی موجودی که به تشخیص مسئولان مغایر مقررات مصوب است؛ برخورد بسته به میزان ناهماهنگی و لطمه به سیمای شهری، با مهلتی برای جمع‌آوری/اصلاح صورت می‌گیرد
طبق بند ۲۰-۷-۹، تابلوهای ناهماهنگ به تابلوهای موجودی اطلاق می‌شود که به تشخیص مسئولان مغایر با مقررات مصوب باشند؛ به دارنده‌ی آن مهلت داده می‌شود تا نسبت به جمع‌آوری یا اصلاح و تطبیق آن با ضوابط موجود اقدام کند.
طبق بند ۲۰-۷-۹، تابلوهای ناهماهنگ به تابلوهای موجودی اطلاق می‌شود که به تشخیص مسئولان مغایر با مقررات مصوب باشند؛ به دارنده‌ی آن مهلت داده می‌شود تا نسبت به جمع‌آوری یا اصلاح و تطبیق آن با ضوابط موجود اقدام کند.
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۴: محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوهافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونی
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی