محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوها — مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (فصل ۴)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «محدوده و محدودیت‌های مکان نصب علائم و تابلوها» (بند ۲۰-۳-۲ و ۲۰-۳-۳) از مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۰ سوال دارد.
فهرست مطالب
خلاصه درسنامه
محدوده‌ی نصب (۲۰-۳-۲)
- تابلو یا سازه‌ی علائم و دستگاه‌های انتشاردهنده‌ی علائم (صوتی و نوری) نباید به‌گونه‌ای ساخته یا نصب شود که هیچ بخشی از سطح یا پایه‌ی آن‌ها مانع استفاده از هر نوع پله‌ی فرار و خروجی‌ها در ساختمان شود.
- تابلوها و علائم تصویری نباید باعث مسدودکردن بازشوها و مانع عبور هوا و نور به داخل بنا شوند.
- تابلوهایی که نزدیک‌ترین لبه‌ی آن‌ها در فاصله‌ی ۱٫۵ متری بازشو دیوار خارجی بناها ساخته می‌شوند، باید از جنس مواد نسوز یا پلاستیک‌های تأییدشده باشند.
- بر بالاترین نقطه‌ی همه‌ی ساختمان‌ها و سازه‌های با ارتفاع بیش از ۳۶ متر، باید حداقل یک علامت نوری (چراغ چشمک‌زن قرمزرنگ) نصب شود. تبصره: مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان در هر منطقه‌ی شهر می‌تواند بر اساس متوسط ارتفاع ابنیه، حداقل ارتفاع الزامی نصب این علامت را تعیین و اعلام کند.
- فاصله از خطوط برق فشار قوی: نصب تابلوها و سازه‌ی علائم و دستگاه‌های انتشاردهنده‌ی علائم باید به‌گونه‌ای باشد که لبه‌ی تابلو حداقل ۱٫۸۰ متر فاصله‌ی افقی و حداقل ۳٫۶۰ متر فاصله‌ی عمودی از خطوط انتقال برق فشار قوی داشته باشد.
محدودیت‌های مکان نصب (۲۰-۳-۳)
- نصب تابلوها بر تیرهای برق، پایه‌های علائم دیگر، چراغ‌های راهنمای رانندگی، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی ممنوع است؛ پرچم‌ها و موارد استثنا فقط با مجوز مرجع صدور مجوز تابلو، بر پایه‌های علائم دیگر قابل نصب‌اند.
- هیچ تابلوی تبلیغاتی نباید به‌صورتی نصب شود که مانع دیده‌شدن تابلوی ایمنی و نصب‌شده‌ی قانونی دیگر شود.
- نصب تابلویی که به تشخیص مسئولین صدور مجوز، باعث پنهان‌شدن همه یا قسمتی از هر تابلو یا چراغ هشداردهنده و انتظامی و راهنمای رانندگی و راهنمای شهری شود، یا به هر صورت مزاحم کارکرد آن‌ها شود، ممنوع است.
- نصب تابلو به‌صورتی که پنجره یا در، راه‌پله و نردبام، راه خروج در حریق، راه عبور آتش‌نشانان، بازشو و نورگیر و راه تهویه‌ی ساختمانی را ببندد، ممنوع است.
- نصب علائم ایمنی و تابلوهای معرف کاربری و نام ساختمان در محل‌های پیش‌بینی‌شده در طرح ساختمان‌هایی که در انطباق با این مقررات و به تأیید مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان رسیده، الزامی است.
- تابلوها و علائم ایمنی باید در مکان مناسب و به‌صورتی نصب گردند که تنها در مواقع برگ‌ریزان دیده نشوند و در فصول سبز، درختان مانع دیده‌شدن آن‌ها نگردند.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| فاصله‌ی ایمن از بازشو دیوار خارجی برای لزوم مواد نسوز | کمتر از ۱٫۵ متر |
| ارتفاع ساختمان که علامت نوری قرمز الزامی می‌کند | بیش از ۳۶ متر (بر بالاترین نقطه) |
| فاصله‌ی افقی حداقل از خطوط برق فشار قوی | ۱٫۸۰ متر |
| فاصله‌ی عمودی حداقل از خطوط برق فشار قوی | ۳٫۶۰ متر |
| نصب روی تیر برق/درخت/صخره/چراغ راهنمایی | ممنوع (به‌جز پرچم با مجوز ویژه) |
| چه چیزی هرگز نباید توسط تابلو مسدود شود | پله‌ی فرار، خروجی، پنجره/در، راه عبور آتش‌نشانان، بازشو تهویه/نورگیر |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: طبق بند ۲۰-۳-۲، ساخت یا نصب تابلو یا سازه‌ی علائم نباید مانع استفاده از چه اجزائی از ساختمان شود؟
الف) هر نوع پله‌ی فرار و خروجی‌های ساختمان
ب) فقط پارکینگ
ج) فقط پشت‌بام
د) فقط انباری
پاسخ صحیح: گزینه الف — هر نوع پله‌ی فرار و خروجی‌های ساختمان
طبق بند ۲۰-۳-۲-۱، تابلو یا سازه‌ی علائم و دستگاه‌های انتشاردهنده‌ی علائم نباید به‌گونه‌ای ساخته یا نصب شود که هیچ بخشی از سطح یا پایه‌ی آن‌ها مانع استفاده از هر نوع پله‌ی فرار و خروجی‌ها در ساختمان شود.
طبق بند ۲۰-۳-۲-۱، تابلو یا سازه‌ی علائم و دستگاه‌های انتشاردهنده‌ی علائم نباید به‌گونه‌ای ساخته یا نصب شود که هیچ بخشی از سطح یا پایه‌ی آن‌ها مانع استفاده از هر نوع پله‌ی فرار و خروجی‌ها در ساختمان شود.
سوال ۲: تابلوهایی که نزدیک‌ترین لبه‌ی آن‌ها در فاصله‌ی ۱٫۵ متری بازشو دیوار خارجی یک بنا نصب می‌شوند، باید از چه جنسی باشند؟
الف) هر جنسی قابل قبول است
ب) مواد نسوز یا پلاستیک‌های تأییدشده
ج) فقط چوب
د) فقط شیشه‌ی معمولی
پاسخ صحیح: گزینه ب — مواد نسوز یا پلاستیک‌های تأییدشده
طبق بند ۲۰-۳-۲-۳، تابلوهایی که نزدیک‌ترین لبه‌ی آن‌ها در فاصله‌ی ۱٫۵ متری بازشو دیوار خارجی بناها ساخته می‌شوند، باید از جنس مواد نسوز یا پلاستیک‌های تأییدشده باشند.
طبق بند ۲۰-۳-۲-۳، تابلوهایی که نزدیک‌ترین لبه‌ی آن‌ها در فاصله‌ی ۱٫۵ متری بازشو دیوار خارجی بناها ساخته می‌شوند، باید از جنس مواد نسوز یا پلاستیک‌های تأییدشده باشند.
سوال ۳: طبق تبصره‌ی بند ۲۰-۳-۲-۴، چه نهادی می‌تواند حداقل ارتفاع الزامی نصب علامت نوری هشداردهنده را در هر منطقه‌ی شهر تعیین کند؟
الف) مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان در همان منطقه، بر اساس متوسط ارتفاع ابنیه
ب) فقط وزارت راه و شهرسازی در سطح کشور
ج) فقط سازمان هواپیمایی کشوری
د) هیچ نهادی چنین اختیاری ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان در همان منطقه، بر اساس متوسط ارتفاع ابنیه
طبق تبصره‌ی بند ۲۰-۳-۲-۴، مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان در هر منطقه‌ی شهر می‌تواند بر اساس متوسط ارتفاع ابنیه، حداقل ارتفاع الزامی نصب علامت نوری هشداردهنده را تعیین و اعلام نماید.
طبق تبصره‌ی بند ۲۰-۳-۲-۴، مرجع صدور پروانه‌ی ساختمان در هر منطقه‌ی شهر می‌تواند بر اساس متوسط ارتفاع ابنیه، حداقل ارتفاع الزامی نصب علامت نوری هشداردهنده را تعیین و اعلام نماید.
سوال ۴: طبق بند ۲۰-۳-۳-۱، نصب تابلو بر کدام عناصر ممنوع است؟
الف) تیرهای برق، پایه‌های علائم دیگر، چراغ‌های راهنمای رانندگی، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی
ب) فقط دیوار ساختمان خود مالک
ج) فقط سطح زمین
د) هیچ محدودیتی وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — تیرهای برق، پایه‌های علائم دیگر، چراغ‌های راهنمای رانندگی، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی
طبق بند ۲۰-۳-۳-۱، نصب تابلوها بر تیرهای برق، پایه‌های علائم دیگر و چراغ‌های راهنمای رانندگی، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی ممنوع است (پرچم‌ها و موارد استثنا با مجوز ویژه قابل نصب‌اند).
طبق بند ۲۰-۳-۳-۱، نصب تابلوها بر تیرهای برق، پایه‌های علائم دیگر و چراغ‌های راهنمای رانندگی، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی ممنوع است (پرچم‌ها و موارد استثنا با مجوز ویژه قابل نصب‌اند).
سوال ۵: طبق بند ۲۰-۳-۳-۲، یک تابلوی تبلیغاتی نباید چه اثری داشته باشد؟
الف) مانع دیده‌شدن تابلوی ایمنی و نصب‌شده‌ی قانونی دیگر شود
ب) بزرگ‌تر از ۱ مترمربع باشد
ج) رنگ قرمز داشته باشد
د) بیش از یک روز نصب بماند
پاسخ صحیح: گزینه الف — مانع دیده‌شدن تابلوی ایمنی و نصب‌شده‌ی قانونی دیگر شود
طبق بند ۲۰-۳-۳-۲، هیچ تابلوی تبلیغاتی نباید به‌صورتی نصب شود که مانع دیده‌شدن تابلوی ایمنی و نصب‌شده‌ی قانونی دیگر شود.
طبق بند ۲۰-۳-۳-۲، هیچ تابلوی تبلیغاتی نباید به‌صورتی نصب شود که مانع دیده‌شدن تابلوی ایمنی و نصب‌شده‌ی قانونی دیگر شود.
سوال ۶: طبق بند ۲۰-۳-۳-۶، چرا تابلوها و علائم ایمنی باید طوری نصب شوند که در فصول سبز، درختان مانع دیده‌شدن آن‌ها نشوند؟
الف) تا تابلو فقط در مواقع برگ‌ریزان قابل‌رویت نباشد و در فصول دیگر همواره دیده شود
ب) چون درخت‌کاری در کنار تابلو ممنوع است
ج) چون رنگ تابلو باید با رنگ برگ درخت هماهنگ باشد
د) هیچ الزامی در این خصوص وجود ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — تا تابلو فقط در مواقع برگ‌ریزان قابل‌رویت نباشد و در فصول دیگر همواره دیده شود
طبق بند ۲۰-۳-۳-۶، تابلوها و علائم ایمنی باید در مکان مناسب و به‌صورتی نصب گردند که تنها در مواقع برگ‌ریزان دیده نشوند و در فصول سبز، درختان مانع دیده‌شدن آن‌ها نگردند — یعنی در طول سال باید قابل‌رویت بمانند.
طبق بند ۲۰-۳-۳-۶، تابلوها و علائم ایمنی باید در مکان مناسب و به‌صورتی نصب گردند که تنها در مواقع برگ‌ریزان دیده نشوند و در فصول سبز، درختان مانع دیده‌شدن آن‌ها نگردند — یعنی در طول سال باید قابل‌رویت بمانند.
→ فصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوها ←
سایر فصل‌های مبحث ۲۰
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریف و نحوه کاربردفصل ۳: تابلوهای الزامی برای نصب در تصرف‌های مختلف ساختمان‌هافصل ۵: الزامات ساخت، سازه و مصالح تابلوهافصل ۶: الزامات الکتریکی و نگهداری تابلوهافصل ۷: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی تصویری و علائم ایمنی حریقفصل ۸: ضوابط کلی استفاده از علائم نوری و صوتیفصل ۹: ضوابط کلی استفاده از علائم ایمنی کلامی و با حرکات دستفصل ۱۰: ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروجفصل ۱۱: تابلوی راهنمای واکنش اضطراری و نقشه‌های راهنمای تخلیه خروجفصل ۱۲: ضوابط کلی علائم و تابلوهای ایمنی در کارگاه‌هافصل ۱۳: تابلوهای ایمنی دائمی ساختمان کارگاه‌های صنعتی و موتورخانه‌هافصل ۱۴: ضوابط نصب علائم و برچسب‌های ایمنی بر مخازن و لوله‌های حمل سیالات خطرناکفصل ۱۵: ضوابط کلی، مجوز و انواع تابلوهای مجاز/غیرمجاز در معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۶: سطح مجاز و محدوده نصب تابلوهای معابر و محوطه‌های بیرونیفصل ۱۷: مطالب، رنگ، نورپردازی و برخورد با تابلوهای ناهماهنگ در معابر
مباحث مرتبط
مبحث ۲۰: علائم و تابلوهاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی