مقررات اختصاصی تصرف مسکونی/اقامتی — مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (فصل ۲۳)
خلاصه درسنامه، نکات کلیدی و نمونه سوال «مقررات اختصاصی تصرف مسکونی/اقامتی» (بند ۸-۶-پ-۴) از مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان (الزامات عمومی ساختمان‌ها). این فصل در آزمون تعاملی سایت ۱۶ سوال دارد.
فهرست مطالب
- در‌ورودی ساختمان — جنس و قفل
- در‌ورودی ساختمان — نفرات/خودرو و جزئیات تکمیلی
- دربازکن تصویری هوشمند
- در‌ورودی واحدهای مسکونی (ح-م-۱ تا ۴)
- نگهبانی، اعلام‌سرقت و دوربین (ح-م-۲ تا ۴)
- روشنایی، درختکاری و توقفگاه
- شهرک‌های مسکونی بزرگ (ح-م-۳)
- تصرف هتل/مسافرخانه (ح-م-۵)
خلاصه درسنامه
در‌ورودی ساختمان — جنس و قفل
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: درهای اصلی ورودی به ساختمان (گروه‌های ح-م-۱ تا ح-م-۴) باید از نوع فلزی‌محکم‌وایمن باشند؛ اگر از درهای‌چوبی‌کلاسیک استفاده شود، نصب حفاظ‌ایمن‌ومناسب روی آن الزامی است.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر ممکن باشد، در‌ورودی نباید کتیبه‌وشیشه‌خور داشته باشد؛ در صورت استفاده از شیشه، عرض آن باید حداکثر ۰٫۱۲ متر باشد یا دارای حفاظ‌ایمن‌ومناسب باشد.
- در‌ورودی باید دارای قفل‌ایمن باشد و توپی‌قفل از سمت‌بیرون در محفظه‌ای فلزی‌ومقاوم قرار گیرد. لولاهای در باید از سمت‌داخل باشند و قابل‌بازشدن یا تخریب نباشند.
در‌ورودی ساختمان — نفرات/خودرو و جزئیات تکمیلی
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: درهای‌ورودی نفرات و خودرویی باید به‌صورت مجزا پیش‌بینی و نصب شوند. در‌ورودی‌نفرات باید مجهز به جک‌هیدرولیکی‌آرام‌بند باشد؛ ⚠️ نکته‌ی کلیدی: از نصب صندوق‌پستی یا موارد مشابه روی در‌ورودی خودداری شود.
- درهای‌ورودی‌خودرویی باید فلزی‌محکم یا کرکره‌ی‌برقی‌ایمن‌ومناسب باشند (جک‌های‌خودکارشان هم محکم‌وایمن‌ومتناسب)؛ ابعادشان باید طوری باشد که نفوذ افراد از زیر یا بالای آن به داخل ساختمان ممکن نباشد.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر در‌ورودی از نوع دولنگه با بازشوی‌غیرالکترونیک باشد، چفت لنگه‌ی‌ثابت باید با قفل‌اهرمی‌محکم (یا ابزار مشابه) در شرایط‌عادی تثبیت شود، طوری که بازکردنش از بیرون ممکن نباشد.
دربازکن تصویری هوشمند
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: نصب دربازکن‌تصویری‌هوشمند با قابلیت ضبط‌وذخیره‌ی‌تصاویر، در محل‌ورودی تصرف‌های گروه ح-م-۱ تا ح-م-۵، الزامی است.
- محل نصب صفحه‌کلید دربازکن باید طوری باشد که افراد‌مراجعه‌کننده به‌راحتی قابل‌رؤیت باشند. ⚠️ نکته‌ی کلیدی: صفحه‌کلید و تجهیزات‌مرتبط باید در محفظه‌ای مقاوم، داخل دیوار یا سکو، طوری نصب شوند که غیرقابل‌بازشدن‌وسرقت باشند.
در‌ورودی واحدهای مسکونی (ح-م-۱ تا ۴)
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: در‌ورودی به واحدهای‌مسکونی گروه‌های ح-م-۱ تا ح-م-۴ باید از نوع در‌ضدسرقت‌ایمن باشد؛ نباید دولنگه، شیشه‌خور یا کتیبه‌دار باشد. در صورت استفاده از درهای‌چوبی‌کلاسیک، نصب حفاظ‌ایمن‌ومناسب بر روی در الزامی است.
نگهبانی، اعلام‌سرقت و دوربین (ح-م-۲ تا ۴)
- در تصرف‌های گروه ح-م-۳ و ح-م-۴، پیش‌بینی محلی مناسب برای استقرار نگهبان الزامی است (اگر کاربری‌های اداری/تجاری هم وجود داشته باشد، مجموع کاربری‌ها ملاک‌عمل خواهد بود).
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: تجهیزات‌اعلام‌سرقت — در ح-م-۱ و ح-م-۲ حداقل درجه‌ی‌حفاظتی نوع۲؛ در ح-م-۳ و ح-م-۴ درجه‌ی‌حفاظتی نوع۱ (سخت‌گیرانه‌تر).
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: دوربین‌مداربسته در ورودی‌های‌اصلی زیرگروه‌های ح-م-۲، ح-م-۳ و ح-م-۴ باید طوری نصب شود که محل‌تردد نفرات‌وخودرو به داخل ساختمان — شامل راه‌پله‌ها‌وآسانسورها — کاملا تحت‌پوشش باشد؛ در ح-م-۳ و ح-م-۴، اتصال این دوربین‌ها و تجهیزات‌اعلام‌سرقت به محل‌استقرار نگهبانی هم الزامی است.
روشنایی، درختکاری و توقفگاه
- میزان روشنایی، تعداد و فواصل تیربرق‌های خیابان‌اصلی‌وفرعی واقع در تصرف ح-م-۴ باید طبق مباحث سیزدهم‌ونوزدهم باشد. ⚠️ نکته‌ی کلیدی: غرس‌ونهال‌کاری درختان تا فاصله‌ی ۶ متری از بناها و ساختمان‌ها انجام نمی‌گیرد (اگر درخت‌موجودی از قبل باشد، رعایت مقررات فاصله‌ی عناصر محیطی، طبق پ-۴-۱-۲، الزامی است).
- در تمامی تصرف‌های ح-م-۱ تا ح-م-۴، علاوه‌بر ضوابط طرح‌های توسعه‌ی‌شهری، تأمین توقفگاه حداقل به تعداد واحدهای‌مصوب در پروانه‌ی‌احداث ساختمان الزامی است.
شهرک‌های مسکونی بزرگ (ح-م-۳)
- در تصرف ح-م-۳ (شهرک‌های‌مسکونی بزرگ)، محدوده باید با دیوارکشی/حفاظ‌مناسب محصور شود؛ محل‌استقرار نگهبان در مجاورت درهای‌ورودی‌وخروجی پیش‌بینی می‌شود؛ تجهیزات‌پایش‌تصویری متصل به تمام دوربین‌های پیرامونی‌ومحوطه‌ها باید در اتاق‌مدیریت مجتمع نصب شود.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: اگر این تصرف مشتمل بر حداقل سه ساختمان‌آپارتمانی بیش از ۳۰ واحد باشد، باید علاوه‌بر پیشخوان/اتاق‌نگهبانی ورودی هر ساختمان، تجهیزات پایش‌تصویری متصل به تمام دوربین‌های فضای‌مشاع همان ساختمان هم در محل‌نگهبانی پیش‌بینی شود. علاوه‌بر دوربین ورودی‌ها، دوربین‌مداربسته باید در تمام فضاهای‌مشاعی (محوطه، درهای‌ورودخروج، توقفگاه، محل‌بازی‌کودکان، موتورخانه) هم نصب شود.
- راهبند مکانیکی/هیدرولیکی/برقی و سامانه‌ی‌دوربین‌پلاک‌خوان در گذرهای ورودی‌وخروجی خودرو باید نصب شود. اگر کاربری‌غیرمسکونی هم در این تصرف باشد، مقررات اختصاصی آن کاربری هم باید اجرا شود.
تصرف هتل/مسافرخانه (ح-م-۵)
- در تصرف‌های ح-م-۵، دوربین‌مداربسته باید در تمام فضاها نصب شود — راهرو (با پوشش‌کامل تا در واحدهای‌اقامتی)، حیاط، محل‌پذیرش‌وصندوق‌دریافت‌وجوه، درهای‌ورودخروج‌نفرات و توقفگاه‌خودرویی (باز‌وسرپوشیده)، و محیط‌پیرامونی؛ رعایت بند مانیتورینگ‌ونگهبانی هم الزامی است.
- ⚠️ نکته‌ی کلیدی: نصب گاوصندوق‌هوشمند‌والکترونیکی، داخل کمد، برای نگهداری اموال‌واشیای مراجعین، الزامی است؛ جانمایی راهبند متحرک‌الکترونیکی در ورودی توقفگاه (باز یا سرپوشیده) هم الزامی است. محلی مناسب برای نگهداری امانات‌ووسایل‌همراه پذیرش‌شدگان باید در نظر گرفته شود.
- علاوه‌بر ضوابط طرح‌های توسعه‌ی‌شهری، تأمین توقفگاه حداقل به تعداد واحدهای‌اقامت در پروانه‌ی‌احداث الزامی است. ⚠️ نکته‌ی کلیدی: استفاده از تجهیزات حفاظت‌الکترونیک‌وهوشمند، فراتر از الزامات گفته‌شده در کل این پیوست، همیشه بلامانع است — این‌ها فقط حداقل‌های الزامی‌اند، نه سقف.
اعداد و ضوابط کلیدی این فصل
| موضوع | مقدار / ضابطه |
|---|---|
| جنس در‌ورودی ساختمان (ح-م-۱تا۴) | فلزی‌محکم‌وایمن |
| عرض حداکثر شیشه‌خور در‌ورودی | ۰٫۱۲ متر |
| تجهیز الزامی در‌ورودی نفرات | جک‌هیدرولیکی‌آرام‌بند |
| دربازکن‌تصویری‌هوشمند | الزامی در ح-م-۱ تا ح-م-۵ |
| در‌واحد مسکونی (ح-م-۱تا۴) | ضدسرقت‌ایمن؛ نه‌دولنگه، نه‌شیشه‌خور |
| درجه‌ی اعلام‌سرقت ح-م-۳و۴ | نوع۱ (سخت‌گیرانه‌تر از ح-م-۱و۲) |
| فاصله‌ی‌ممنوعه‌ی درختکاری از بنا | ۶ متر |
| سقف‌واحد ح-م-۳ برای الزام پیشخوان‌هرساختمان | ≥۳ ساختمان آپارتمانی، هرکدام >۳۰ واحد |
نمونه سوال با پاسخ تشریحی
سوال ۱: درهای اصلی ورودی به ساختمان (گروه‌های ح-م-۱ تا ح-م-۴) باید از چه جنسی باشند؟
الف) فلزی‌محکم‌وایمن (یا در‌چوبی‌کلاسیک با حفاظ‌ایمن)
ب) فقط شیشه‌ای‌معمولی
ج) فقط چوبی‌بدون حفاظ
د) جنسش اهمیتی ندارد
پاسخ صحیح: گزینه الف — فلزی‌محکم‌وایمن (یا در‌چوبی‌کلاسیک با حفاظ‌ایمن)
درهای اصلی‌ورودی به ساختمان در این تصرف باید از نوع فلزی‌محکم‌وایمن باشند؛ در صورت استفاده از درهای‌چوبی‌کلاسیک، روی در حفاظ‌ایمن‌ومناسب نصب شود.
درهای اصلی‌ورودی به ساختمان در این تصرف باید از نوع فلزی‌محکم‌وایمن باشند؛ در صورت استفاده از درهای‌چوبی‌کلاسیک، روی در حفاظ‌ایمن‌ومناسب نصب شود.
سوال ۲: اگر در‌ورودی اصلی ساختمان شیشه داشته باشد، حداکثر عرض‌مجاز آن چقدر است؟
الف) ۰٫۲۰ متر
ب) ۰٫۱۵ متر
ج) ۰٫۱۲ متر
د) ۰٫۳۰ متر
پاسخ صحیح: گزینه ج — ۰٫۱۲ متر
در صورت استفاده از شیشه در در‌ورودی، عرض آن باید حداکثر ۰٫۱۲ متر باشد یا دارای حفاظ‌ایمن‌ومناسب باشد.
در صورت استفاده از شیشه در در‌ورودی، عرض آن باید حداکثر ۰٫۱۲ متر باشد یا دارای حفاظ‌ایمن‌ومناسب باشد.
سوال ۳: لولاهای در‌ورودی ساختمان باید از کدام سمت باشند؟
الف) سمت بیرون
ب) سمت داخل
ج) بدون اهمیت
د) بالای در
پاسخ صحیح: گزینه ب — سمت داخل
لولاهای در باید از سمت‌داخل باشند و قابل‌بازشدن یا تخریب نباشند.
لولاهای در باید از سمت‌داخل باشند و قابل‌بازشدن یا تخریب نباشند.
سوال ۴: نصب دربازکن‌تصویری‌هوشمند با قابلیت ضبط‌وذخیره، در ورودی کدام گروه‌های‌تصرف الزامی است؟
الف) ح-م-۱ تا ح-م-۵
ب) فقط ح-م-۱
ج) فقط ح-م-۵
د) هیچ‌کدام الزامی نیست
پاسخ صحیح: گزینه الف — ح-م-۱ تا ح-م-۵
نصب دربازکن‌تصویری‌هوشمند با قابلیت ضبط‌وذخیره‌ی‌تصاویر، در محل‌ورودی تصرف‌های گروه ح-م-۱ تا ح-م-۵، الزامی است.
نصب دربازکن‌تصویری‌هوشمند با قابلیت ضبط‌وذخیره‌ی‌تصاویر، در محل‌ورودی تصرف‌های گروه ح-م-۱ تا ح-م-۵، الزامی است.
سوال ۵: در‌ورودی واحدهای‌مسکونی گروه‌های ح-م-۱ تا ح-م-۴ باید از چه نوعی باشد و چه ویژگی‌ای نباید داشته باشد؟
الف) شیشه‌ای‌ودولنگه، بدون محدودیت
ب) فقط چوبی‌معمولی، بدون قفل
ج) ضدسرقت‌ایمن؛ نباید دولنگه، شیشه‌خور یا کتیبه‌دار باشد
د) هرنوعی که مالک بخواهد
پاسخ صحیح: گزینه ج — ضدسرقت‌ایمن؛ نباید دولنگه، شیشه‌خور یا کتیبه‌دار باشد
در‌ورودی به واحدهای‌مسکونی این گروه‌ها باید از نوع ضدسرقت‌ایمن باشد و نباید دولنگه، شیشه‌خور یا کتیبه‌دار باشد.
در‌ورودی به واحدهای‌مسکونی این گروه‌ها باید از نوع ضدسرقت‌ایمن باشد و نباید دولنگه، شیشه‌خور یا کتیبه‌دار باشد.
سوال ۶: غرس‌ونهال‌کاری درختان تا چه فاصله‌ای از بناها و ساختمان‌های مسکونی صورت نمی‌گیرد؟
الف) ۳ متر
ب) ۶ متر
ج) ۱۰ متر
د) ۲ متر
پاسخ صحیح: گزینه ب — ۶ متر
غرس و نهال‌کاری درختان و مانند آن تا فاصله‌ی ۶ متری از بناها و ساختمان‌ها صورت نمی‌پذیرد.
غرس و نهال‌کاری درختان و مانند آن تا فاصله‌ی ۶ متری از بناها و ساختمان‌ها صورت نمی‌پذیرد.
سایر فصل‌های مبحث ۴
فصل ۱: کلیاتفصل ۲: تعاریففصل ۳: دسته‌بندی فضاها، تصرف‌ها و ساختمان‌هافصل ۴: مقررات کلیفصل ۵: فضاهای ورود، خروج، ارتباط و دسترسفصل ۶: فضاهای اقامت، اقامت چندمنظوره و اشتغالفصل ۷: فضاهای آشپزخانه و فضاهای بهداشتیفصل ۸: فضاهای نیمه‌باز، باز و واسط نورگیریفصل ۹: توقفگاه خودروفصل ۱۰: انبارها، تأسیسات و سایر مشاعاتفصل ۱۱: الزامات عمومی نورگیری و تهویهفصل ۱۲: مقررات اختصاصی تصرف‌هافصل ۱۳: مقررات خاص ساختمان‌های بلند (گروه ۸)فصل ۱۴: دیوار، کف/سقف، نازک‌کاری و سقف‌کاذبفصل ۱۵: بام مسطح/شیب‌دار، سقف نورگذر و درودپنجرهفصل ۱۶: حفاظ/جان‌پناه/میله‌ی‌دستگرد، آب‌بندی و دودکشفصل ۱۷: ایمنی/امنیت/امدادرسانی و تأسیسات تکمیلیفصل ۱۸: پیوست حفاظتی-انتظامی: کلیات و تعاریففصل ۱۹: ساخت/هم‌جواری/نما و فضاهای ارتباط‌ودسترسفصل ۲۰: تأسیسات، آسانسور، انباری، توقفگاه و نگهبانیفصل ۲۱: مقررات اختصاصی: آموزشی، تجمعی، حرفه‌ای/اداریفصل ۲۲: مقررات اختصاصی: صنعتی، درمانی، کسبی/تجاری، مخاطره‌آمیز
مباحث مرتبط
مبحث ۴: الزامات عمومی ساختمان‌هاهمه مباحث ۲۴گانهآزمون آنلاینابزارهای محاسباتی